Wychowanie czy ulepszenie? O antychrześcijańskich korzeniach i pedagogicznych implikacjach transhumanizmu

Markus Lipowicz

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/PCh.2017.026

Abstrakt


Głównym celem artykułu jest wskazanie na antychrześcijańskie źródła myśli transhumanistycznej oraz krytyczna analiza jej pedagogicznych implikacji. Stawiam hipotezę,  że ruch techno-progresywny forsuje antychrześcijański obraz człowieka, który w duchu ekskluzywnego humanizmu pojmuje egzystencję ludzką poza dotychczasowymi kategoriami antropologiczno-pedagogicznymi. Będę argumentował, iż tylko za pomocą wzmocnienia antropologicznej refleksji nad sensem wychowania moglibyśmy współcześnie prowadzić prewencyjne strategie przeciwdziałające współczesnym tendencjom reifikacji oraz depersonalizacji istoty ludzkiej. W tym celu postaram się wykazać, że transhumanistyczna analogia między „ulepszeniem” przez wychowanie a „ulepszaniem technologicznym” lekceważy jakościową różnicę między dwoma formami aktywności ludzkiej – działaniem a wytwarzaniem. Aby podkreślić antychrześcijański charakter koncepcji technologicznego ulepszenia człowieka, spróbuję to zagadnienie odnieść do myśli Józefa Ratzingera, która podejmuje kwestię przejścia od antropologii antycznej i scholastycznej do nowożytnego obrazu człowieka jako istoty produkcyjnej, której jestestwo podlega logice nieustannego przetwarzania.

Słowa kluczowe


transhumanizm; chrześcijaństwo; wychowanie; działanie; wytwarzanie; antropologia

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Adamski, Krzysztof. „Transhumanizm − między utopią biotechnologii a gnozą”. Roczniki Teologii Moralnej 59 (2012): 105–129.

Bociek, Klaudyna, Danuta Wajsprych. „Exclusive humanism as a challenge for moral-ethical upbringing”. Horyzonty Wychowania 33 (2016): 39–50.

Bostrom, Nick. “A History of Transhumanist Thought”. Journal of Evolution and Technology 14 (2005): 1–25.

Bostrom, Nick. „Transhumanist Values”. Journal of Philosophical Research 30 (2005), Issue Supplement: 3–14.

Dec, Ignacy. „Humanizmy i ich roszczenia w wyjaśnianiu człowieka”. W: Błąd antropologiczny, red. Andrzej Maryniarczyk, Katarzyna Stępień, 49–72. Lublin: Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, 2003.

Fuller, Steve, Veronika Lipińska. The Proactionary Imperative: A Foundation for Transhumanism. Basingstoke: palgrave Macmillan, 2014.

Głowacka, Paulina, Klaudia Kowalska, Hanna Walkowiak, Małgorzata Janczarczyk, Michał Klichowski. „Jaka wizja edukacji wyłania się z transhumanistycznego chaosu”. Podstawy Edukacji 8 (2015): 155–171.

Hołub, Grzegorz. „Karol Wojtyła on the metaphysics of the person”. Logos i Ethos 39 (2015): 97–115.

Hołub, Grzegorz. „Transhumanizm a koncepcja osoby”. Ethos 111 (2015): 83–94.

Hughes, James. „Contradictions from the Enlightenment Roots of Transhumanism”. Journal of Medicine and Philosophy 35 (2010): 622–640.

Hughes, James. „Transhumanism and Personal Identity”. W: The Transhumanist Reader, red. Max More, Natasha Vita-More, 227–233. West Sussex: Wiley-Blackwell, 2013.

Klichowski, Michał. Narodziny cyborgizacji. Nowa eugenika, transhumanizm i zmierzch edukacji. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2014.

Kopania, Jerzy. Etyczny wymiar cielesności. Inspiracje kartezjańskie. Kraków: Aureus, 2002.

Kurzweil, Ray. The Singularity is Near: When Humans transcend Biology. New York: Penguin, 2006.

Łatacz, Ewa. „Osoba i czyn Karola Wojtyły przesłaniem dla personalistycznej filozofii wychowania”. W: Idee pedagogiki filozoficznej, red. Sławomir Sztobryn, Bogusław Śliwerski, 110–123. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, 2003.

Łażewska, Dorota A. „Dekonstrukcja logosu jako zagrożenie dla życia religijnego”. Paedagogia Christiana 1 (2015): 141–159.

Maliszewski, Krzysztof. „Poszukiwanie języka pedagogicznego (inspiracje sejneńskie)”. W: Krzysztof Maliszewski, Pedagogika na pograniczu światów, 237–257. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 2015.

Meilaender, Gilbert. “Products of the Will: Robertson’s Children of Choice”. Washington and Lee Law Review 52 (1995): 173–195.

More, Max. „The Philosophy of Transhumanism”. W: The Transhumanist Reader, red. Max More, Natasha Vita-More, 3–17. West Sussex: Wiley-Blackwell, 2013.

More, Max. „Transhumanism: Towards a futurist philosophy”. Extropy 6 (1990): 6–12.

http://fennetic.net/irc/extropy/ext6.pdf (dostęp: 01.06.2017).

Nowak, Marian. „Czy wychowanie bez celu?”. Paedagogia Christiana 1 (2012): 49–67.

Ratzinger, Joseph. Einführung in das Christentum. München: Kösel, 2000.

Ratzinger, Joseph. Wprowadzenie w chrześcijaństwo. Tłum. Zofia Włodkowa. Kraków: Znak, 2012.

Robertson, John A. Children of Choice: Freedom and the New Reproductive Technologies. Princeton: Princeton University Press, 1994.

Rutkowski, Jan. Zmierzch kształcenia? Wybrane implikacje pedagogiczne filozofii Leo Straussa i Erica Voegelina. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego, 2012.

Sorgner, Stefan L. Transhumanismus: „die gefährlichste Idee der Welt“!? Freiburg im Breisgau: Herder, 2016.

Szymala, Katarzyna. „Działanie człowieka jako kategoria różnicująca i jej implikacje dla pedagogiki”. Forum Pedagogiczne 2 (2015): 63–75.

Szymański, Kamil. „Transhumanizm”. Kultura i Wartości 13 (2015): 133–152.

Wojtyła, Karol. Osoba i czyn. Kraków: Polskie Towarzystwo Teologiczne, 1985.








ISSN 1505-6872 (print)
ISSN 2451-1951 (online)

Partnerzy platformy czasopism