Stefana Pawlickiego i Władysława Zaborskiego polemika z darwinizmem (1872–1886)
DOI:
https://doi.org/10.12775/TiCz.2017.006Keywords
philosophy of nature, science-religion, theory of evolution, Stefan Pawlicki, Władysław ZaborskiAbstract
W niniejszym artykule zaprezentowano i poddano analizie krytyczne uwagi ks. Stefana Pawlickiego CR i o. Władysława Zaborskiego SJ wobec ewolucjonizmu, jakie uczeni ci przedstawili w okresie między 1872 a 1886 rokiem (po opublikowaniu przez K. Darwina dzieła „O pochodzeniu człowieka”). Problem recepcji teorii ewolucji przez Pawlickiego i Zaborskiego stanowi tutaj ilustrację istotnego fragmentu z dziejów relacji między nauką a religią, jakie miały miejsce na ziemiach polskich w drugiej połowie XIX wieku. Zestawienie zbieżnych sposobów argumentacji dwóch polskich filozofów i teologów zostało uzupełnione o komentarz, w którym usiłowano dokonać częściowej rehabilitacji ich stanowisk. Uwzględniono przy tym kontekst historyczny – zarówno naukowy, jak i filozoficzny oraz teologiczny – dla pozostawionych przez nich prac polemicznych.References
Głombik Cz., Schopenhauerowska inspiracja w twórczości Stefana Pawlickiego, „Studia
Filozoficzne”, 3 (1969).
Euve F., Darwin i chrześcijaństwo, tłum. K. Chodacki, Krakow 2010. M. Heller, Z. Liana, J. Mączka, W. Skoczny, Nauki przyrodnicze a teologia: konflikt i współistnienie, Tarnow 2001.
Minois G., Kościół i nauka. Dzieje pewnego niezrozumienia. Od Augustyna do Galileusza, tłum. A. Szymanowski, Warszawa 1995.
Kościół i nauka. Dzieje pewnego niezrozumienia. Od Galileusza do Jana Pawła II, tłum. A.Szymanowski, Warszawa 1996.
Kępa Z., Recepcja darwinizmu na ziemiach polskich w latach od 1859 do 1884, „Zagadnienia Filozoficzne w Nauce”, XVIII (1996), 29–51.
Kępa Z., Stefana Pawlickiego studium przyrody, „Studia Warmińskie”, 37 (2000), s. 425–430.
Konstańczak S., Recepcja teorii Darwina w filozofii polskiej XIX wieku, w: Filozofia – nauka– religia. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Kazimierzowi Jodkowskiemu z okacji 40-lecia pracy naukowej, red. P. Bylica, K.K. Kilian, R. Piotrowski, D. Sagan, Zielona Gora 2015, s. 409–426.
Kuźnicki L., Ewolucjonizm w Polsce 1883 – 1959, „Kosmos”, 58 (2009) 3–4, s. 297–313.
Pawlicki S., Studyja nad darwinizmem, Krakow 1875.
Pedersen O., Konflikt czy symbioza? Z dziejów relacji między nauką a teologią, tłum. W. Skoczny, Tarnow 1997.
Stefan Pawlicki, w: Słownik teologów katolickich, red. H.E. Wyczawski, t. II, Warszawa 1982, 315–320
Władysław Zaborski, w: Filozofia jezuitów na ziemiach dawnej Rzeczypospolitej w XIX wieku. Próba syntezy. Słownik pisarzy i wykładowców. Antologia tekstów, red.R. Darowski, Krakow 2013, s. 330–331.
Zaborski W., Darwinizm wobec rozumu i nauki, Krakow 1886.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
CC BY ND 4.0. The Creator/Contributor is the Licensor, who grants the Licensee a non-exclusive license to use the Work on the fields indicated in the License Agreement.
- The Licensor grants the Licensee a non-exclusive license to use the Work/related rights item specified in § 1 within the following fields: a) recording of Work/related rights item; b) reproduction (multiplication) of Work/related rights item in print and digital technology (e-book, audiobook); c) placing the copies of the multiplied Work/related rights item on the market; d) entering the Work/related rights item to computer memory; e) distribution of the work in electronic version in the open access form on the basis of Creative Commons license (CC BY-ND 3.0) via the digital platform of the Nicolaus Copernicus University Press and file repository of the Nicolaus Copernicus University.
- Usage of the recorded Work by the Licensee within the above fields is not restricted by time, numbers or territory.
- The Licensor grants the license for the Work/related rights item to the Licensee free of charge and for an unspecified period of time.
FULL TEXT License Agreement
Stats
Number of views and downloads: 635
Number of citations: 0
