Architettura per la liturgia nelle chiese dell’occidente. Appunti di un liturgista
DOI:
https://doi.org/10.12775/TiCz.2023.009Schlagworte
place of Christian worship, liturgy, temple, churchAbstract
Virtually all religions have their spaces of worship. In fact, the very term “temple” derives from the Greek verb temno, “to cut off,” which points to a space that is cut off from the whole and dedicated to a deity. Likewise, after Christ’s resurrection, Christians would need a venue for ritual worship that would become a place of encounter with God the Trinity. That place would not be an equivalent of the Jewish or pagan temples, which were determined by the presence of a deity and considered sacred and sanctifying on account of that presence. A place of Christian worship would be identified mainly by action, that is, by the celebration of the misterium with Christ at its center. Here, Jesus in present by the power of His word. The faithful gather in His name when they are called to remember Him: “Do this in remembrance of me” (Luke 22:19) and “For where two or three are gathered in my name, there am I among them” (Matthew 18:20). In a temple, a meeting of the faithful was due to chance, whereas in a Christian place of worship, the meeting is integral to the sacred place itself. The individual believers are its living building stones, and the Holy Spirit is the unifying force that binds them together. In other words, for a Christian, there is no material place where God lives, and no place can contain Him. Over the years, the noun denoting a congregation of Christians, that is, ecclesia (“church”) was adopted to describe the place in which the congregation is taking place.
Literaturhinweise
Alfirevic, Djordje. „Expressionism as the radical creative tendency in architecture.” Arhitektura i urbanizam 34 (2012): 14–27.
Angelelli, Walter. „La pittura su tavola. Le origini.” In La storia dell’arte, a cura di Stefano Zuffi, vol. IV, Il Romanico, 113–34. Milano: Mondadori Electa, 2006.
Baragli, Sandra. „I cantieri delle cattedrali. Microcosmo della società medievale.” In La storia dell’arte, a cura di Stefano Zuffi, vol. IV, Il Romanico, 49–78. Milano: Mondadori Electa, 2006.
Bednarek, Antoni, Wegner, Helena. „Ekspresjonizm.” In Encyklopedia katolicka, vol. IV, kol. 815–20. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1995.
Brayda, Carlo. Stili di architettura e dizionario dei termini usuali. Torino: Ed. Chiantore, 1947.
Calò, Giorgia, Scudero, Domenico. Moda e arte: dal decadentismo all’ipermoderno. Roma: Gangemi editore, 2016.
Carrafiello, Tommaso. „Le chiese a pianta centrale. Diffusione del nuovo tempio cristiano.” In La storia dell’arte, a cura di Stefano Zuffi, vol. IX, Il Rinascimento, 95–110. Milano: Mondadori Electa, 2006.
„Citazionismo.” Enciclopedia Treccani. Accesso 12.09.2021. https://www.treccani.it/enciclopedia/citazionismo.
Commissione episcopale per la liturgia. “Nota pastorale La progettazione di nuove chiese (18 febbraio 1993).” Notiziario CEI no. 3 (1993): 49–67.
Concilio Ecumenico Vaticano II. “Costituzione dogmatica sulla Chiesa Lumen gentium.” Acta Apostolicae Sedis 57 (1965): 5–67.
Concilio Ecumenico Vaticano II. “Costituzione sulla sacra liturgia Sacrosanctum Concilium (4 dicembre 1963).” Acta Apostolicae Sedis 56 (1964): 97–134.
Crepaldi, Gabriele. „Art Nouveau e Art Déco. Eleganza e raffinatezza.” In La storia dell’arte, a cura di Stefano Zuffi, vol. XVII, Le Avanguardie, 27–54. Milano: Mondadori Electa, 2006.
Crepaldi, Gabriele. „Il Bauhaus. L’arte al quadrato: omaggio all’ordine razionale.” In La storia dell’arte, a cura di Stefano Zuffi, vol. XVII, Le Avanguardie, 551–86. Milano: Mondadori Electa, 2006.
Crepaldi, Gabriele. „Il razionalismo italiano.” In La grande storia dell’arte, a cura di Stefano Zuffi, vol. XVII, Tra le due guerre, 366–75. Milano: Mondadori Electa, 2006.
Crepaldi, Gabriele. „L’architettura. Le nuove dimensioni del vivere e dell’abitare.” In La storia dell’arte, a cura di Stefano Zuffi, vol. XVII, Le Avanguardie, 711–58. Milano: Mondadori Electa, 2006.
D’Amato, Gabriella. L’architettura del protorazionalismo. Bari–Roma: Ed. Laterza, 1987 (Biblioteca di Cultura Moderna).
Dell’Acqua, Francesca. „Le vetrate gotiche. I muri-gioiello.” In La storia dell’arte, a cura di Stefano Zuffi, vol. V, Il Gotico, 87–110. Milano: Mondadori Electa, 2006.
Dell’Acqua, Francesca. „Le vetrate tra XI e XII secolo. Da Augusta a Palermo.” In La storia dell’arte, a cura di Stefano Zuffi, vol. IV, Il Romanico, 167–81. Milano: Mondadori Electa, 2006.
Filarska, Barbara. „Domowy kościół.” In Encyklopedia katolicka, vol. IV, kol. 105. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1995.
Giorgi, Rosa. „Introduzione Barocco, strana parola.” In La storia dell’arte, a cura di Stefano Zuffi, vol. XI, Il Barocco, 19–38. Milano: Mondadori Electa, 2006.
Grabar, André. Martyrium. Recherches sur le culte des reliques et l’art chrétien antique. Paris: Collège de France, 1946.
„High-tech.” Enciclopedia Treccani. Accesso 15.09.2021. https://www.treccani.it/enciclopedia/high-tech.
„Citazionismo.” Enciclopedia Treccani. Accesso 12.09.2021. https://www.treccani.it/enciclopedia/citazionismo.
Iwaszkiewicz-Wronikowska, Bożena. „Katakumby.” In Encyklopedia katolicka, vol. VIII, kol. 978–82. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 2000.
Jencks, Charles. What is Post-Modernism? London; New York: Academy Editions, 1987.
Kobielus, Stanisław. „Krypta.” In Encyklopedia katolicka, vol. IX, kol. 1399–1400. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 2002.
Krautheimer, Richard. Architettura paleocristiana e bizantina. Torino: Einaudi, 1986.
Lorkiewicz, Jerzy. „Merowińska sztuka.” In Encyklopedia katolicka, vol. XII, kol. 576–77. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, 2008.
Manzoni Scurati, Pietro. Il razionalismo. L’architettura dall’illuminismo alla reazione neoespressionista (XVIII–XIX–XX secolo). Milano: Tamburini editore, 1966.
Masini, Lara Vinca. Il Liberty. Art Nouveau. Firenze: Giunti editore, 2009.
Matyszewska, Elżbieta. „Secesja, art nouveau, stile liberty.” In Encyklopedia katolicka, vol. XVII, kol. 1328–1330. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, 2012.
Mielcarek, Krzysztof. „Świątynia Jerozolimska.” In Encyklopedia katolicka, vol. XIX, kol. 350–353. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, 2013.
Milone, Antonio. „Il ruolo della scultura. Un’arte per il pubblico.” In La storia dell’arte, a cura di Stefano Zuffi, vol. IV, Il Romanico, 79–112. Milano: Mondadori Electa, 2006.
Montanari, Guido, Bruno, Andrea. Architettura e città nel Novecento. I movimenti e i protagonisti. Roma: Carocci editore, 2009.
Pałęcki, Waldemar. „Sanktuarium.” In Encyklopedia katolicka, vol. XVII, kol. 1058–1060. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, 2012.
Pasquinelli, Barbara. „Estasi e teatralità. Il Barocco mistico.” In La storia dell’arte, a cura di Stefano Zuffi, vol. XI, Il Barocco, 42–58. Milano: Mondadori Electa, 2006.
Peter, Michał, Wzorek, Józef. „Arka Przymierza.” In Encyklopedia katolicka, vol. I, kol. 922–924. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1995.
Polo D’Ambrosio, Laura. „L’arte gotica. Uno stile per l’Europa.” In La storia dell’arte, a cura di Stefano Zuffi, vol. V, Il Gotico, 21–54. Milano: Mondadori Electa, 2006.
Prina, Francesca. „L’arte ottoniana. Un’arte religiosa e politica.” In La storia dell’arte, a cura di Stefano Zuffi, vol. III, L’Alto Medioevo, 595–656. Milano: Mondadori Electa, 2006.
Righetti, Mario. Manuale di storia liturgica, vol. I. Milano: Editrice Ancora, 1964.
Quiri, Elena. „L’arte paleocristiana. Eredità classica e cristianesimo.” In La storia dell’arte, a cura di Stefano Zuffi, vol. III, L’Alto Medioevo, 57–120. Milano: Mondadori Electa, 2006.
Sacra Congregazione dei Riti. “Istruzione Inter Oecumenici (26 settembre 1964).” Acta Apostolicae Sedis 56 (1964): 877–900.
Santi, Giancarlo. Le architetture sacre del Novecento in Italia. Una selezione degli edifici per il culto. Milano: Ed. Vita e pensiero, 2021 (Ricerche. Storia dell’arte).
Santi, Giancarlo. Nuove chiese dopo il Concilio Vaticano II nei cinque continenti, voll. I–II. Milano: Ed. Vita e pensiero, 2022 (Ricerche. Storia dell’arte).
Schenkl, F. (i.e. Karl), Brunetti, Federico. Dizionario greco-italiano e italiano-greco. La Spezia: Fratelli Melita Editori, 1990.
Sirboni, Silvano. „I luoghi della celebrazione.” Rivista di Pastorale Liturgica no. 4 (2021): 72–75.
Śrutwa, Jan. „Edykt mediolański.” In Encyklopedia katolicka, vol. IV, kol. 666. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1995.
Testini, Pasquale. Archeologia cristiana. Nozioni generali dalle origini alla fine del sec. VI. Propedeutica – topografia cimiteriale – epigrafia – edifici di culto. Bari: Edpuglia, 1980.
Travi, C.E. „I mosaici. Quando le pietre raccontano.” In La storia dell’arte, a cura di Stefano Zuffi, vol. IV, Il Romanico, 135–66. Milano: Mondadori Electa, 2006.
Walczak, Monika, Krzyszowski, Zbigniew. „Racjonalizm.” In Encyklopedia katolicka, vol. XVI, kol. 1039–1047. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, 2012.
Wright, L.F., Meier, Richard. „Progettare, abitare, vivere. L’architettura dal 1945.” In La storia dell’arte, a cura di Stefano Zuffi, vol. XVIII (L’Arte contemporanea), 667–763. Milano: Mondadori Electa, 2006.
Wzorek, Józef. „Bizantyjska sztuka sakralna.” In Encyklopedia katolicka, vol. II, kol. 635–639. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 1995.
Zalewska-Lorkiewicz, Katarzyna. „Karolińska sztuka.” In Encyklopedia katolicka, vol. VIII, kol. 885–888. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, 2000.
Zambianchi, Claudio. Arte contemporanea: dall’espressionismo astratto alla pop art. Roma: Carocci editore, 2011.
Downloads
Veröffentlicht
Zitationsvorschlag
Ausgabe
Rubrik
Lizenz
Copyright (c) 2023 Piotr Pawel Jura
![Creative-Commons-Lizenz](http://i.creativecommons.org/l/by-nd/4.0/88x31.png)
Dieses Werk steht unter der Lizenz Creative Commons Namensnennung - Keine Bearbeitungen 4.0 International.
CC BY ND 4.0. Posiadaczem prawa autorskiego (Licencjodawcą) jest Autor, który na mocy umowy licencyjnej udziela nieodpłatnie prawa do eksploatacji dzieła na polach wskazanych w umowie.
- Licencjodawca udziela Licencjobiorcy licencji niewyłącznej na korzystanie z Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego w następujących polach eksploatacji: a) utrwalanie Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego; b) reprodukowanie (zwielokrotnienie) Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego drukiem i techniką cyfrową (e-book, audiobook); c) wprowadzania do obrotu egzemplarzy zwielokrotnionego Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego; d) wprowadzenie Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego do pamięci komputera; e) rozpowszechnianie utworu w wersji elektronicznej w formule open access na licencji Creative Commons (CC BY-ND 3.0) poprzez platformę cyfrową Wydawnictwa Naukowego UMK oraz repozytorium UMK.
- Korzystanie przez Licencjobiorcę z utrwalonego Utworu ww. polach nie jest ograniczone czasowo ilościowo i terytorialnie.
- Licencjodawca udziela Licencjobiorcy licencji do Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego nieodpłatnie na czas nieokreślony
PEŁEN TEKST UMOWY LICENCYJNEJ >>
Stats
Number of views and downloads: 249
Number of citations: 0