Generatywna sztuczna inteligencja w przygotowaniu przepowiadania homilijnego
Między wsparciem hermeneutycznym a ryzykiem instrumentalizacji słowa Bożego
DOI:
https://doi.org/10.12775/TiCz.2026.011Słowa kluczowe
sztuczna inteligencja, generatywna AI,, homilia, kaznodziejstwo, teologia pastoralnaAbstrakt
Artykuł analizuje możliwość wykorzystania generatywnej sztucznej inteligencji w przygotowaniu homilii i kazań. Punktem wyjścia jest teologiczne rozumienie homilii jako wydarzenia słowa w zgromadzeniu Kościoła, integralnie związanego z liturgią, Pismem Świętym i posługą wyświęconego szafarza. Na tym tle autor wskazuje, że AI może pełnić funkcję pomocniczą, wspierając analizę egzegetyczną, porządkowanie materiału, refleksję hermeneutyczną i redakcję tekstu. Jednocześnie nie może zastąpić osobistego rozeznania, odpowiedzialności doktrynalnej ani egzystencjalnego świadectwa kaznodziei. W końcowej części omówiono najważniejsze ryzyka związane z instrumentalizacją słowa Bożego, halucynacjami modeli, outsourcingiem wiedzy i osłabieniem osobowego wymiaru przepowiadania.
Bibliografia
Andok, Mónika, Zoltán Rajki, and Szilvia Dornics. “The Use of Artificial Intelligence Tools for Religious Purposes: Empirical Research Among Hungarian Religious Communities.” Religions 16, nr 8 (2025): 999. https://doi.org/10.3390/rel16080999.
Dyk, Stanisław. „Miejsce świadectwa w przepowiadaniu homilijnym.” Verbum Vitae 28 (2015): 401–22.
Dykasteria Nauki Wiary i Dykasteria ds. Kultury i Edukacji. Antiqua et nova. Nota na temat relacji pomiędzy sztuczną inteligencją a inteligencją ludzką. Wrocław: TUM, 2025.
Flasiński, Mariusz. Wstęp do sztucznej inteligencji. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2018.
Franciszek. Evangelii gaudium. Wrocław: TUM, 2014.
Franciszek. „Orędzie na LVIII Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu: «Sztuczna inteligencja i mądrość serca: dla komunikacji w pełni ludzkiej».” 24 stycznia 2024. Dostęp 18 kwietnia 2026. https://www.vatican.va/content/francesco/pl/messages/communications/documents/20240124-messaggio-comunicazioni-sociali.html.
Honkisz, Wiktoria. „Twórczość literacka w epoce AI – sztuczna inteligencja jako narzędzie wspierające, nie zastępujące.” Media i Społeczeństwo 23, nr 2 (2025): 89–108.
International Theological Commission. Quo vadis, humanitas? Thinking through Christian Anthropology in the Face of Certain Scenarios for the Future of Humanity. 4 marca 2026. Dostęp 18 kwietnia 2026. https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/cti_documents/rc_cti_doc_20260304_quo-vadis-humanits_en.html.
Kodeks Prawa Kanonicznego. Poznań: Pallottinum, 1984.
Konferencja Episkopatu Polski. „Synteza ogólnopolska.” Dostęp 18 kwietnia 2026. https://synod.org.pl/synteza-krajowa/.
Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów. Dyrektorium homiletyczne. Poznań: Pallottinum, 2015.
Kongregacja ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów. „Ogólne wprowadzenie do Mszału rzymskiego.” w: Mszał rzymski dla diecezji polskich, 15–86. Poznań: Pallottinum, 2013.
Kot, Dariusz. „Zapytaliśmy sztuczną inteligencję, którą religię wybrać.” Więź. Dostęp 17 kwietnia 2026. https://wiez.pl/2023/02/22/sztuczna-inteligencja-ktora-religie-wybrac/.
Leon XIV. „Orędzie na LX Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu: «Chronić ludzkie głosy i twarze».” 24 stycznia 2026. Dostęp 17 kwietnia 2026. https://www.vatican.va/content/leo-xiv/pl/messages/communications/documents/20260124-messaggio-comunicazioni-sociali.html.
Mannerfelt, Frida, and Rikard Roitto. “Preaching with AI: An Exploration of Preachers’ Interaction with Large Language Models in Sermon Preparation.” Practical Theology 18, nr 2 (2025): 127–38. https://doi.org/10.1080/1756073X.2025.2468059.
Papieska Akademia Życia. Rome Call for AI Ethics. 28 lutego 2020. Dostęp 17 kwietnia 2026. https://www.vatican.va/roman_curia/pontifical_academies/acdlife/documents/rc_pont-acd_life_doc_20202228_rome-call-for-ai-ethics_en.pdf.
Saghafian, Soroush, and Lihi Idan. “Effective Generative AI: The Human-Algorithm Centaur.” Harvard Data Science Review (Special Issue 5, 2024). https://doi.org/10.1162/99608f92.19d78478.
Siepert, Hubert. „Generatywna SI w służbie duszpasterstwa. Eksperyment z zastosowaniem ChatGPT.” Ateneum Kapłańskie 184, nr 2 (2025): 287–302.
Siepert, Hubert. Rola i znaczenie systemów sztucznej inteligencji w formacji religijnej młodzieży. Studium pastoralne na podstawie badań uczniów szkół ponadpodstawowych diecezji łowickiej. Sandomierz: Wydawnictwo Diecezjalne Sandomierz, 2026.
Sobińska, Małgorzata. „Outsourcing informatyczny a zarządzanie wiedzą.” Prace Naukowe Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu nr 1081 (2005): 248–255. Dostęp 17 kwietnia 2026. https://www.dbc.wroc.pl/Content/130831/Sobinska_Outsourcing_informatyczny_a_zarzadzanie_wiedza.pdf.
Sobór Watykański II. „Dei Verbum.” w: Sobór Watykański II. Konstytucje, dekrety, deklaracje, red. M. Przybył, 350–63. Poznań: Pallottinum, 2002.
Sobór Watykański II. „Sacrosanctum Concilium.” w: Sobór Watykański II. Konstytucje, dekrety, deklaracje, red. M. Przybył, 48–78. Poznań: Pallottinum, 2002.
Sztafrowski, Edward. „Kapłaństwo wspólne.” Prawo Kanoniczne 13, nr 1–2 (1970): 159–80.
Torczyńska, Monika. „Sztuczna inteligencja i jej społeczno-kulturowe implikacje w codziennym życiu.” Kultura i Historia 36, nr 2 (2019): 106–26.
Zybertowicz, Andrzej. AI – Eksploracja. Warszawa: Zona Zero, 2024.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Hubert Siepert
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
CC BY ND 4.0. Posiadaczem prawa autorskiego (Licencjodawcą) jest Autor, który na mocy umowy licencyjnej udziela nieodpłatnie prawa do eksploatacji dzieła na polach wskazanych w umowie.
- Licencjodawca udziela Licencjobiorcy licencji niewyłącznej na korzystanie z Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego w następujących polach eksploatacji: a) utrwalanie Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego; b) reprodukowanie (zwielokrotnienie) Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego drukiem i techniką cyfrową (e-book, audiobook); c) wprowadzania do obrotu egzemplarzy zwielokrotnionego Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego; d) wprowadzenie Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego do pamięci komputera; e) rozpowszechnianie utworu w wersji elektronicznej w formule open access na licencji Creative Commons (CC BY-ND 3.0) poprzez platformę cyfrową Wydawnictwa Naukowego UMK oraz repozytorium UMK.
- Korzystanie przez Licencjobiorcę z utrwalonego Utworu ww. polach nie jest ograniczone czasowo ilościowo i terytorialnie.
- Licencjodawca udziela Licencjobiorcy licencji do Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego nieodpłatnie na czas nieokreślony
PEŁEN TEKST UMOWY LICENCYJNEJ >>
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 51
Liczba cytowań: 0
