Anti-Communism and Anti-Imperialism. Entente Internationale Anticommuniste and the Promethean League: Two Ways of Understanding, Analysing, and Fighting Soviet Russia in the Interwar Period (1924–1939)
DOI:
https://doi.org/10.12775/SDR.2025.EN9.05Słowa kluczowe
antykomunizm, prometeizm, imperializm, Rosja, ZSRSAbstrakt
W artykule porównano sposoby podejścia do analizy sytuacji ZSRR prezentowane przez dwie międzywojenne organizacje antykomunistyczne – Entente Internationale Anticommuniste (EIA) i Ligę Prometejską. Podczas gdy EIA koncentrowała się głównie na ustroju politycznym (komunizmie) i działalności Kominternu, ruch prometejski kładł nacisk na politykę imperialną i narodowościową ZSRR i jej skutki wewnętrzne. W ten sposób w dwudziestoleciu międzywojennym wykształciły się dwa spojrzenia na ZSRS, które były podstawową różnicą pomiędzy organizacjami antykomunistycznymi w XX w.
Bibliografia
Archival Materials
Archiwum Akt Nowych:
Poselstwo RP w Bernie
Bibliothèques et Archives de Canada /Libraries and Archives of Canada:
Mychailo Jeremijew fond
Bibliothèque de Genève:
Entente Internationale Anticommuniste
Centralne Archiwum Wojskowe – Wojskowe Biuro Historyczne,
Oddział II Sztabu Głównego
Hoover Institution Archives:
P. Struve Papers
Printed Sources
II Rzeczpospolita wobec ruchu prometejskiego, ed. P. Libera (Warszawa, 2013).
Kandelaki C., The Georgian Question before the Free World (Acts – Documents – Evidence) (Paris, 1953).
Lodygensky G., Face au communisme. Quand Genève était le centre du mouvement anticommuniste international (1905–1950), ed. Y. Lodygensky, M. Caillat (Genève, 2009).
Le mouvement de libération de la Russie. Publication du Secrétariat de la Section Russe de l’Entente Internationale contre la IIIe Internationale (Chambery, 1929).
Бібліографія наукових праць проф. д-ра Вол. Кубійовича (Краків, 1943).
Из истории азербайджанской эмиграции, ed. С.М. Исхаков (Москва, 2011).
Шульгин О., Без території: ідеологія та чин уряду УНР на чужині (Париж, 1934).
Secondary Literature
Bruski J.J., Between Prometheism and Realpolitik: Poland and Soviet Ukraine, 1921–1926, (Kraków, 2017).
Bruski J.J., ‘Mykoła Czebotariw i placówka “Hetman”. Z dziejów ukraińskich służb specjalnych na emigracji’, Dzieje Najnowsze, no. 2 (2013).
Caillat M., Cerutti M., Fayet J.-F., Gajardo J., ‘Une source inédite de l’histoire de l’anticommunisme: les archives de l’Entente internationale anticommuniste (EIA) de Théodore Aubert (1924–1950)’, Matériaux pour l’histoire de notre temps, no. 73 (2004).
Caillat M., L’Entente internationale anticommuniste de Théodore Aubert. Organisation interne, réseaux et action d’une internationale anticommuniste 1924–1950 (Lausanne, 2016).
Furet F., Le passé d’une illusion: essai sur l’idée communiste au XXe siècle (Paris, 1995).
Gasimov Z., Warschau gegen Moskau. Prometheistische Aktivitäten zwischen Polen, Frankreich und der Türkei 1918–1939 (Stuttgart, 2022).
Histoire(s) de l’anticommunisme en suisse/Geschichte(n) des Antikommunismus in der Schweiz, ed. M. Caillat, M. Cerutti, J.-F. Fayet, S. Roulin (Zürich, 2009).
Kara A., Mustafa Tchokaï. Une vie pour l’indépendance du Kazakhstan (Paris, 2013).
Karabin R., ‘Gruzińscy podchorążowie i oficerowie kontraktowi w Wojsku Polskim 1921–1939’, Pro Georgia, nos. 4 and 6 (1994).
Libera P., ‘“The International of the conquered” – the Promethean movement and Polish authorities during 1926–1939’, История, 26, no. 6 (2018).
Libera P., ‘Prometeizm po prometeizmie. Zarys historii ruchu prometejskiego po 1939 roku’, Pamięć i Sprawiedliwość, no. 39 (2022).
Mamoulia G., Les combats indépendantistes des Caucasiens entre URSS et puissances occidentales. Le cas de la Géorgie (1921–1945) (Paris, 2009).
Materski W., ‘Gruzini – oficerowie kontraktowi Wojska Polskiego w kampanii wrześniowej 1939 r.’, Pro Georgia, no. 26 (2016).
Nowak A., Jak rozbić rosyjskie imperium? Idee polskiej polityki wschodniej (1733–1921), 2nd revised and expanded edn (Kraków, 1999).
Palmowski R., Kaukascy ofierowie Wojska Polskiego: słownik biograficzny, 2nd revised edn (Bydgoszcz, 2021).
Roulin S., Un credo anticommuniste. La commission Pro Deo de l’Entente internationale anticommuniste, ou la dimension religieuse d’un combat politique, 1924–1945 (Lausanne, 2010).
Ruch prometejski i walka o przebudowę Europy Wschodniej (1918–1940), ed. M. Kornat (Warszawa, 2012).
Rukkas A., ‘Georgian Servicemen in the Polish Armed Forces (1922–1939)’, Journal of Slavic Military Studies, 14, no. 3 (2001).
Rukkas A., ‘Ukrainians in Compulsory Military Service in the Polish Armed Forces (1921–1939)’, Zeitschrift für Ostmitteleuropa-Forschung, 62, no. 2 (2013).
Woytak R., ‘The Promethean Movement in Interwar Poland’, East European Quarterly, 18, no. 3 (1984).
Антропов О.К., Российская эмиграция в поисках политического объединения (1921–1939 гг.) (Астрахань 2008).
Вронська Т.В., Сідак В.С., Спецслужба держави без території: люди, події, факти (Київ, 2003).
Руккас А., ‘Він стояв на чолі військової розвідки УНР у міжвоєнний період: життя та діяльність сотника Василя Недайкаші, Військово-історичний меридіан’, Електронний науковий журнал, no. 2 (2013).
Руккас A., ‘Польська фінансова підтримка еміграційного уряду Української Народної Республіки’, Історія та історіографія в Європі, no. 4 (2006).
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 4
Liczba cytowań: 0
