https://apcz.umk.pl/SDR/issue/feed Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej 2021-08-09T15:21:16+02:00 Daniel Boćkowski - redaktor prowadzący sdr@ihpan.edu.pl Open Journal Systems <span class="ff3 fc0 fs12 ">To uznane w kraju i zagranicą czasopismo naukowe poświęcone jest szeroko rozumianej historii Europy Środkowej i Wschodniej oraz ZSRR i Rosji w XIX i XX wieku. Publikujemy także artykuły i studia dotyczące związków tego regionu Europy z pozostałymi państwami na całym świecie oraz rozprawy poświęcone dziejom imperiów. Zapraszamy do współpracy historyków, politologów, kulturoznawców, socjologów oraz innych badaczy Rosji, Bałkan oraz Europy Środkowej i Wschodniej.</span> https://apcz.umk.pl/SDR/article/view/34901 Wytyczne dla autorów 2021-08-02T11:26:08+02:00 Daniel Boćkowski sdr@ihpan.edu.pl 2021-08-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Daniel Boćkowski https://apcz.umk.pl/SDR/article/view/34902 Recenzenci współpracujący ze „Studiami z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej” 2021-08-02T11:26:43+02:00 Daniel Boćkowski sdr@ihpan.edu.pl 2021-08-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Daniel Boćkowski https://apcz.umk.pl/SDR/article/view/34899 9 Aprili. Sakarthwelos szinagan sakmeta saministros arkiwi, kierownik projektu Omar Tuszuraszwili, Tbilisi 2017, ss. 212 2021-08-02T11:24:28+02:00 Andrzej Furier sdr@ihpan.edu.pl 2021-08-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Andrzej Furier https://apcz.umk.pl/SDR/article/view/SDR.2021.1.01 О римско-католическом костеле в Темир-Хан-Шуре (Буйнакске) 2021-08-02T11:24:22+02:00 Пшемыслав Адамчевски adprzem@politic.edu.pl <p>W artykule zaprezentowano dzieje kościoła katolickiego w Temir Chan Szurze (obecny Bujnaksk) w Dagestanie, który został on wybudowany w pierwszej połowie XIX w. przez żołnierzy wyznania katolickiego, przede wszystkim pochodzenia polskiego, służących w wojsku carskim. Oparto się przy tym głównie na materiałach archiwalnych przechowywanych w Centralnym Archiwum Państwowym Republiki Dagestan w Machaczkale oraz wspomnieniach Polaków. W artykule poza tym przedstawiono pokrótce dzieje Polaków i katolicyzmu na Kaukazie.</p> 2021-08-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Przemysław Adamczewski https://apcz.umk.pl/SDR/article/view/SDR.2021.1.02 Wincenty Witos wobec Rosji i ZSRR 2021-08-02T11:24:23+02:00 Ewelina Podgajna ewelina.podgajna@poczta.umcs.lublin.pl <p>Przedmiotem rozważań w artykule były formułowane przez Wincentego Witosa (1874–1945) koncepcje odnoszące się do Rosji, jej polityki wobec narodu od czasów zaborów, okresu Rosji Radzieckiej i ZSRR oraz myśl polityczna dotycząca bezpieczeństwa granic państwowych ze wschodnim sąsiadem. Do największych przeszkód w relacjach polsko-radzieckich Witos zaliczał te polityczne, takie jak ustrój państwa, ale także wszelkie problemy, bariery i niechęć, które zrodziły się w czasie ponad stuletniego panowania Rosjan na ziemiach polskich pod zaborami. Utrudnienia te w przekonaniu Witosa należało pokonywać w imię najważniejszego interesu, jakim było dobro państwa i utrzymanie pokojowych relacji z sąsiadami.</p> 2021-08-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Ewelina Podgajna https://apcz.umk.pl/SDR/article/view/SDR.2021.1.03 Recepcja twórczości Mikołaja Bierdiajewa w myśli politycznej polskiego nacjonalizmu w latach trzydziestych XX wieku 2021-08-02T11:24:24+02:00 Aneta Dawidowicz dawidowicz.aneta@gmail.com <p>W latach trzydziestych XX w. ważną inspiracją ideową polskiego nacjonalizmu okazały się poglądy jednego z wybitnych filozofów pierwszej połowy XX w., Mikołaja Bierdiajewa (1874–1948). Podstawą jego refleksji było dostrzeżenie kryzysu kultury europejskiej, a w tym również kryzysu współczesnego człowieka. Według Bierdiajewa przyszłość oznaczała powrót do sakralnego modelu kultury, czyli urzeczywistnienia idei „nowego średniowiecza”. Poglądy Bierdiajewa inspirowały ideologów Narodowej Demokracji do różnorodnych przemyśleń. Jego filozofia miała wpływ zarówno na myślicieli Stronnictwa Narodowego, jak i działaczy obozu narodowo-radykalnego.</p> 2021-08-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Aneta Dawidowicz https://apcz.umk.pl/SDR/article/view/SDR.2021.1.04 Wybrane polsko-jugosłowiańskie organizacje w okresie międzywojennym 2021-08-02T11:24:24+02:00 Tomasz Jacek Lis tomlis88@gmail.com <p>W artykule autor prezentuje wyniki badań dotyczących działalności wybranych organizacji polsko-jugosłowiańskich w okresie międzywojennym. W oparciu o dokumenty z kilku krajów (Słowenia, Bośnia i Hercegowina, Chorwacja, Ukraina i Polska) omawia funkcjonowanie dwóch najważniejszych organizacji tego typu w II RP, Stowarzyszenia Polsko-Jugosłowiańskiego w Poznaniu i Polsko-Jugosłowiańskiej Ligi we Lwowie; ich działalność kulturalną, wydawniczą, a także prezentuje środowiska, z jakich wywodzą się członkowie obydwu organizacji. Ponadto pojawia się też wątek Ligi Towarzystw Polsko-Jugosłowiańskich, która została zainicjowana w 1930 r. w Warszawie, zrzeszającej wszystkie organizacje polsko-jugosłowiańskie, w tym Poznań i Lwów.</p> 2021-08-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Tomasz Jacek Lis https://apcz.umk.pl/SDR/article/view/SDR.2021.1.05 Milovan Đilas – polityk, myśliciel, analityk systemu komunistycznego. Cz. 1: Buntownik i komunista 2021-08-02T11:24:25+02:00 Michał Jerzy Zacharias michal.j.zacharias@gmail.com <p>W prezentowanym artykule została przedstawiona ewolucja postawy politycznej, przede wszystkim zaś myśli politycznej Milovana Đilasa w sprawie tzw. nowej klasy i systemu komunistycznego – jego powstania, charakteru i nieuniknionego zaniku. Zwrócono uwagę na poglądy i koncepcje „nowej klasy” w ujęciu jego poprzedników, od Nikołaja Bakunina poczynając. A także na zasadnicze różnice między myślą Đilasa i teoriami Karla Marksa, niezależnie od posługiwania się marksowską (marksistowską) metodą badawczą i terminologią twórcy <em>Kapitału. </em>Artykuł powstał w oparciu głównie o pisma Đilasa, z <em>Nową klasą </em>na czele, oraz o bardzo bogatą literaturę przedmiotu.</p> 2021-08-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Michał Jerzy Zacharias https://apcz.umk.pl/SDR/article/view/SDR.2021.1.06 Problemy indemnizacyjne w stosunkach polsko-belgijskich po II wojnie światowej 2021-08-02T11:24:25+02:00 Dariusz Jarosz marpasztor@interia.pl <p>Artykuł dotyczy problemu odszkodowań za mienie, prawa i interesy belgijskie, dotknięte polskimi przepisami nacjonalizacyjnymi. Został oparty na wcześniej niewykorzystywanych przez badaczy materiałach źródłowych przechowywanych w archiwach polskich i belgijskich. Artykuł koncentruje się przede wszystkim na wyjaśnieniu, jaką rolę spełnił spór o indemnizację w stosunkach polsko-belgijskich po II wojnie światowej, w tym zwłaszcza w relacjach finansowych.</p> 2021-08-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Dariusz Jarosz https://apcz.umk.pl/SDR/article/view/SDR.2021.1.07 Litwa 1993: kluczowy rok niepodległości 2021-08-09T15:21:16+02:00 Krzysztof Buchowski k.buchowski@uwb.edu.pl <p>W 1993 r. na Litwie doszło do serii ważnych wydarzeń. W wyniku wyborczego zwycięstwa postkomunistycznej lewicy scena polityczna uległa polaryzacji. Porażka przypieczętowała dekompozycję Sajudisu i przyspieszyła proces klarowania się centroprawicowych stronnictw politycznych. Parlamentarna opozycja potrafiła jednak skutecznie blokować władzę. Latem 1993 udało się zakończyć ewakuację rosyjskich żołnierzy z Litwy. W kraju doszło również do buntu formacji paramilitarnej, a także miała miejsce wizyta papieża Jana Pawła II. Ostatecznie pod koniec roku pod wpływem widma zagrożenia rosyjskiego oba czołowe litewskie bloki polityczne zdecydowały się na kompromis na gruncie polityki zagranicznej.</p> 2021-08-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Krzysztof Buchowski https://apcz.umk.pl/SDR/article/view/SDR.2021.1.08 Funkcjonowanie samorządu lokalnego we współczesnym państwie niedemokratycznym. Przykład Republiki Białoruś w latach 1991–2019 2021-08-02T11:24:27+02:00 Rafał Czachor rczachor@afm.edu.pl <p>Artykuł poświęcony jest teoretycznym i praktycznym aspektom funkcjonowania instytucji samorządu lokalnego w państwach niedemokratycznych. Co do zasady państwa takie unikają decentralizacji i rozwoju samorządności. Mimo to podejmują one rozmaite działania reformujące i zmieniające te instytucje. Ustalenia te skonfrontowano z przypadkiem współczesnej Białorusi. Po uzyskaniu niepodległości w 1991 r. podjęto pierwsze kroki na rzecz wzmocnienia samorządu lokalnego, lecz po przejęciu władzy przez Aleksandra Łukaszenkę proces ten został odwrócony. W kolejnych latach dokonano recentralizacji oraz optymalizacji szczątkowej formy samorządu, tak by służyła realizacji celów wyznaczanych przez władze centralne. Artykuł wieńczą wnioski i rekomendacje odnośnie do kierunku ewentualnych reform decentralizacyjnych.</p> 2021-08-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Rafał Czachor https://apcz.umk.pl/SDR/article/view/34900 Odpowiedź Panu Łukaszowi Dryblakowi 2021-08-02T11:24:29+02:00 Hubert Kuberski sdr@ihpan.edu.pl 2021-08-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Hubert Kuberski