Amerykanin w Wilnie. Dwie kadencje prezydenckie Valdasa Adamkusa
DOI:
https://doi.org/10.12775/SDR.2025.2.08Słowa kluczowe
Valdas Adamkus, Litwa, USA, ZSRR, życie polityczne, prezydent, polityka zagranicznaAbstrakt
Celem artykułu jest przedstawienie i podsumowanie politycznej kariery Valdasa Adamkusa jako prezydenta Litwy w latach 1998–2003 i 2004–2009. Scharakteryzowano genezę i kulisy decyzji o starcie w kolejnych wyborach, rolę tego prezydenta w litewskim życiu politycznym oraz jego aktywność międzynarodową. Artykuł prezentuje ponadto zarys wcześniejszej biografii Adamkusa: lata młodości oraz półwiecze emigracji w USA, poprzedzające powrót do ojczyzny.
Bibliografia
Źródła drukowane
Adamkus V., Be nutylėjimų. Dienoraščiai, vertinimai, pastabos paraštesė, Vilnius 2004.
Adamkus V., Paskutinė kadencija. Prezidento dienoraščiai, Vilnius 2011.
Adamkus V., Penkeri darbo metai. Kalbos, interviu, laiškai, Vilnius 2002.
Alma i Valdas. Nasz los – Litwa, oprac. E. Stankevičius, Toruń 2008.
Dėl Tarptautinės komisijos nacių ir sovietinio okupacinių režimų nusikaltimams Lietuvoje įvertinti, 7.09.1998, https://www.e-tar.lt/portal/lt/legalAct/TAR.4045F0BAAF21 (dostęp: 18.11.2024).
Landsbergis V., Pusbrolis Motiejus. Knyga apie Stasį Lozoraitį iš jo laiškų ir pasisakymų, Vilnius 2002.
Lietuvos Respublikos Konstitucija, https://www.lrs.lt/home/Konstitucija/Konstitucija.htm#NESIJUNGIMO (dostęp: 17.11.2024)
Ozolas R., Lietuva 1994–1997 metai. Istorija karštomis pėdomis, Vilnius 2007.
Petraitytė-Briedienė A., Gyvenimas – Lietuva. Daniela ir Stasys Lozoraičiai, Vilnius 2015.
Prasa
„Gazeta Wyborcza” 1998, 2003, 2004
„Lietuvos aidas” 2000, 2001
„Lietuvos rytas” 1992, 1993, 1998, 1999, 2001
„Lietuvos žinios” 2006
„Respublika” 1997, 1999, 2002, 2004, 2008
„Veidas” 2003, 2006, 2008
Opracowania
Adamkus V., Black Sea Vision, „Lithuanian Foreign Policy Review” (2005), no. 15–16, s. 7–11.
Adamkus V., Lithuania as a Centre of Regional Cooperation, „Lithuanian Foreign Policy Review” (2004), no. 13–14, s. 17–20.
Aleksandravičius E., Adamkus, Vilnius 2021.
Bielinis L., Prezidento rinkimų anatomija. 2002 m. prezidento rinkimai Lietuvoje, Vilnius 2003.
Buchowski K., Lithuanian New Foreign Policy (2004–2009), „Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej” 52 (2017), no. 3 (z. spec.), s. 183–207.
Buchowski K., Polityka zagraniczna Litwy 1990–2012. Główne kierunki i uwarunkowania, Białystok 2013.
Chalupec I., Filipowicz C., Rosja, ropa, polityka, czyli o największej inwestycji PKN ORLEN, Warszawa 2009.
Cieminytė V., Lithuania: Policy of active membership, „Baltic Security and Defence Review” (2005), no. 8, s. 209–213.
Godlewski T., Udział prezydenta Republiki Litewskiej w ustawodawstwie, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” (2014), nr 3, s. 23–36.
Górecki D., Matonis R., Odpowiedzialność konstytucyjna prezydenta Republiki Litewskiej Rolandasa Paksasa, „Przegląd Sejmowy” (2004), nr 4, s. 41–53.
Grincevičiūte R., Nuslėptoji Williams atėjimo istorija, Vilnius 1999.
Grybkauskas S., Tamošaitis M., Žmogus, jungęs epochas. Algirdo Brazausko politinė biografija, Vilnius 2019.
Ilgūnas G., Lietuvos respublikos XII vyriausybė 2001–2004, Vilnius 2004.
Janeliūnas T., Baubinaitė K., In Search for the Optimal Regional Aliance: Strategic Partnership between Lithuania and Poland, „Lithuanian Annual Strategic Review 2005” (Vilnius 2006), s. 76–89.
Jastramskis M., Mums reikia vado? Prezidento institucija nuo Landsbergio iki Nausėdos, Vilnius 2021.
Jonušauskas L., Lithuanian Diplomatic Service in Exile From 1940–1991, „Lithuanian Foreign Policy Review” (2004), no. 13–14, s. 71–77.
Krupavičius A., Lukošaitis A., Lietuvos politinė sistema. Sąranga ir raida, Vilnius 2004.
Laurėnas V., Politinė krizė Lietuvoje 2003–2004 metais, „Politologija” (2004), nr 3 (35), s. 3–36.
Liekis Š., Sužiedėlis S., Wojna, Holokaust i polityka na Litwie: skonfliktowane narracje, „Politeja” (2011), nr 16, s. 187–206.
Lopata R., Bielinis L., Sirutavičius V., Stanytė-Toločkienė I., Lietuvos užsienio politikos rytų kryptis. Santykių su Rusijos Federacijos Kaliningrado sritimi, Baltarusija ir Ukraina perspektyva, Vilnius 2007.
Lopata R., Matonis A., Prezidento suktukas, Vilnius 2004.
Račius E., The ‘Cultural Awareness’ Factor in the Activities of the Lithuanian PRT in Afghanistan, „Baltic Security Defence Review” (2007), no. 9, s. 57–78.
Sakalauskaitė R., Politikos ringė, Vilnius 2009.
Saudargas A., Lithuanian Diplomacy 1990–1992, „Lithuanian Foreign Policy Review” (2004), no. 13–14, s. 78–80.
Vaičiaitis V., Impeachment of the President of the Lithuanian Republic: the Procedure and its Pelularities, „The Uppsala Yearbook of East European Law” (2004) (London 2005), s. 248–284.
Vitkus G., Diplomatinė aporiją. Tarptautinė Lietuvos ir Rusijos santykių normalizacijos perspektyva, Vilnius 2007.
Netografia
Adamkus: Polska bardziej winna pogorszeniu relacji z Litwą, https://kresy.pl/wydarzenia/adamkus-polska-bardziej-winna-pogorszeniu-relacji-z-litwa/ (dostęp: 24.11.2024).
Čekutis R., Užsienio tarno išpažintis, https://www.respublika.lt/lt/naujienos/lietuva/lietuvos_politika/uzsienio_tarno_ispazintis/,offset.0,coments.1 (dostęp: 21.11.2024).
Hyndle J., Kutysz M., Kraje bałtyckie, w: Lustracja w krajach Europy Środkowej i państwach bałtyckich, Warszawa 2009, https://www.osw.waw.pl/sites/default/files/RAPORT%20-%20lustracja.pdf (dostęp: 17.11.2024).
Pauliuvienė S., Draugystę įtvirtino „Draugystė”, https://www.delfi.lt/news/daily/lithuania/draugyste-itvirtino-draugyste-8668987 (dostęp: 21.11.2024).
Piechal T., Valdas Adamkus: Litwa prowadzi dziś złą politykę, https://polityka.se.pl/wiadomosci/litwa-prowadzi-dzis-za-polityke-aa-ua8B-CztD-SMj8.html (dostęp: 24.11.2024).
Pukenė R., Prezidento rinkimai. Planas, leidęs Adamkui laimėti: lemtingas skambutis, STT kratos ir slapti nurodymai elektrikams, https://www.delfi.lt/multimedija/archive/prezidento-rinkimai-planas-leides-adamkui-laimeti-lemtingas-skambutis-stt-kratos-ir-slapti-nurodymai-elektrikams.d?id=81000313 (dostęp: 19.11.2024).
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 10
Liczba cytowań: 0
