How to Defeat the USSR? Richard Wraga’s Analysis of Soviet Russia and Communism, the Relevance of His Studies, and His Impact on the US Intelligence Community
DOI :
https://doi.org/10.12775/SDR.2025.EN9.06Mots-clés
Russia, USSR, disinformation, strategy, communism, intelligence, WragaRésumé
This article is devoted to Ryszard Wraga, or Jerzy Antoni Niezbrzycki (1902–1968), the longest-serving head of the ‘East’ Desk of the Second Department of the General Staff (1931–1939). Wraga was the author of over 1,500 articles, several hundred classified analyses, hundreds of lectures and radio broadcasts, in which he sought to provide reliable information about the specificity of the Soviet system and the communist threat. This article aims to shed light on his achievements as an analyst, with particular emphasis on his activities among American scholars and analysts, including representatives of the American special services and the administration.
Références
Archival Materials
Biblioteka Uniwersytecka w Toruniu
Archiwum Janusza Kowalewskiego
Centralne Archiwum Wojskowe – Wojskowe Biuro Historyczne
Akta Personalne
Oddział II Sztabu Głównego (Generalnego)
Zakład Narodowy im. Ossolińskich
Archiwum Jana Nowaka-Jeziorańskiego
Central Intelligence Agency, Freedom of Information Act
Richard Wraga
Hoover Institution Library & Archives;
Boris I. Nicolaevsky Collection
Herbert Romerstein Collection
Natalie Grant Wraga Papers
Richard Wraga Papers
Wiktor Sukiennicki Papers
Houghton Library Harvard University
Boris Souvarine Papers
Howard Gotlieb Archival Research Center Boston University Libraries
Rocca Raymond
Instytut Pamięci Narodowej, Warsaw
Józef Pilsudski Institute, New York
Ambasada RP przy Watykanie
Archiwum Pułkownika Ryszarda Wragi
Włodzimierz Bączkowski
Literary Institute ‘Kultura’
Editorial Correspondence
Rejected Materials
Confidential Correspondence of Jerzy Giedroyc
Muzeum Narodowe w Krakowie
Archiwum Józefa i Marii Czapskich
Polish Institute and Sikorski Museum
Sztab NW i MSWojsk/MON
Press
Bunt Młodych (1933–1935)
Ilustrowany Kurier Codzienny (1936–1938)
Kultura (1947–1951)
Polska Zbrojna (1937–1938)
London Gazette (1952)
Russkaja mysl (1975)
Printed Sources
II Rzeczpospolita wobec ruchu prometejskiego, ed. P. Libera (Warszawa, 2013).
‘Benefis polityki federacyjnej – Rozmowa z Włodzimierzem Bączkowskim, przeprowadzona przez Janusza Ciska’, https://www.omp.org.pl/stareomp/index71ea.php?module=subjects&func=printpage&pageid=21&scope=page.
Grant N., Disinformation. Soviet Political Warfare 1917–1992 (Washington, 2020).
‘Letters to the Editor (Frank H. Tucker, D. S. Zagoria, R. Wraga)’, Slavic Review, 22, no. 2 (1963).
Mapa administracyjna Rosji europejskiej (Związku Socjalistycznych Republik Rad), ed. T. Teslar, O. Hryniewicki, J. Niezbrzycki (Warszawa, 1928).
M.M. [J. Niezbrzycki], ZSSR. Rzeczywistość (Warszawa, 1936).
Mackiewicz J., Listy, vol. 36, ed. N. Karsov (London, 2024).
Martynov A.P., Moia Sluzhba v Otdel’nom Korpuse Zhandarmov: Vospominaniia, ed. R. Wraga (Stanford 1972).
Mękarski S., Zapiski z Rothesay 1940–1942 (Londyn–Piotrków Trybunalski, 2003).
Niezbrzycki J., Nauka o terenie: wykłady dla Oddziałów Przysposobienia Wojskowego (Warszawa, 1928).
Niezbrzycki J., Nauka o terenie: wykłady i ćwiczenia dla hufców szkolnych i oddziałów przysposobienia wojskowego (Warszawa, 1928).
[Niezbrzycki J.], O imperializmie rosyjskim (Warszawa, 1938).
Niezbrzycki J., Pisma sowietologiczne. Wybór pism, ed. M. Kornat (Kraków 2023).
[Niezbrzycki J.], ZSSR. Rzeczywistość (Warszawa, 1937).
Russian emigre politics, ed. G. Fisher (New York, 1951).
Stołypin A., Cesarstwo i wygnanie (Warszawa, 1998).
Umiastowski R., Dziennik wojenny 18 IX 1939 – 19 IX 1945’, ed. P.M. Żukowski (Warszawa, 2009).
Wraga R., ‘America and the Soviet Union’, Eastern Quarterly, no. 4 (1951).
Wraga R., ‘Bolsevizmin ideolojik esaslari ve goze carpan degisiklikler’, Dergi, no. 11 (1957).
Wraga R., ‘Building up an Empire’, Eastern Quarterly, no. 3/4 (1952).
Wraga R., (rev.), ‘Donald S. Zagoria, The Sino-Soviet Conflict, 1956–1961, New York, 1962’, Slavic Review, 21, no. 4 (1962).
Wraga R., Geopolityka, strategia, granice (Tel Awiw, 1943).
Wraga R., Idea Rosji (London, 1949).
Wraga R., ‘Ideological Foundations of Bolshevism and Later Modifications’, in Forty Years of the Soviet Regime. A Symposium of the Institute for the Study of the USSR (Münich, 1957).
Wraga R., Integral Communism: A Program for Action; Analysis of the Eighty-One Party Statement (Washington, 1961).
Wraga R., ‘Methods and Means of Soviet Foreign Policy’, in Problems of Soviet Foreign Policy. A Symposium of the Institute for the Study of the USSR (Münich, 1959).
Wraga R., ‘Methods and Means of Soviet Foreign Policy’, Bulletin (1959).
Wraga R., ‘Provocation’ [One of three papers on Soviet Intelligence presented to French and British military schools during 1950–1951 under CIA sponsorship], typescript.
Wraga R., Rewolucja 1917 r. i Związek Sowiecki (zarys historyczny) (London, 1949).
Wraga R., ‘Russian Emigration After Thirty Years Exile’, Eastern Quarterly, no. 1 (1951).
Wraga R., Sowiety grożą Europie (Warszawa, 1935).
Wraga R., ‘Sovyet dis siyasetinin esas oroblemleri, metod ve vasitalari’, Dergi, no. 18 (1959).
Wraga R., ‘The Revision of Ideological and Theoretical Positions After Stalin’s Death’, in The Present Situation and Future Prospects in Political, Economic and Nationality Questions in the USSR (Münich–Tutzing, 1954).
Wraga R., ‘Communist Strategy in Asia and Africa’, Studies on the Soviet Union, no. 3 (1959).
Wraga R., Wojna sowiecko-niemiecka 1941–1945 (Italia, 1945).
Z archiwum politologii XX w. Jerzy Niezbrzycki (Ryszard Wraga) o Związku Sowieckim, socjalizmie i sprawach polskich w 1945 r. Wybór pism, ed. B. Polak (Koszalin, 2024).
Zabiełło S., Na posterunku we Francji (Warszawa, 1967).
Secondary Literature
Atherton D.J., ‘From Trust to Treachery: Unravelling Soviet Intelligence Tactics in the 1920s and 1930s’, Naval Postgraduate School (Monterey, CA, 2023).
Bączkowski W., ‘Jerzy Niezbrzycki (R. Wraga) 1902–1968’, Niepodległość, 23 (London – New York, 1990).
Bibliography on Soviet Intelligence and Security Services, ed. R.G. Rocca, J.J. Dziak et al. (Boulder, 1985).
Danilevskiy N., Rossiya i Yevropa. Vzglyad na kul’turnyye i politicheskiye otnosheniya slavyanskogo mira k Germano-Romanskomu (Peterburg, 1895).
Deszczyński M.P., ‘Biały wywiad nie zawiódł’, Polska Zbrojna, no. 3 (2023).
Dryblak Ł., ‘Czy tylko prometeizm? Polityka państwa polskiego wobec wybranych kół emigracji rosyjskiej w latach 1926–1935’, Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej, 51, no. 1 (2016).
Dryblak Ł., Pozyskać przeciwnika. Stosunki polityczne między państwem polskim a mniejszością i emigracją rosyjską w latach 1926–1935 (Warszawa, 2021).
Dryblak Ł., Szermierze wolności i zakładnicy imperium. Emigracyjny dialog polsko-rosyjski w latach 1939 –1956: konfrontacje idei, koncepcji oraz analiz politycznych (Warszawa, 2023).
Harris S.A., ‘The Trust: The Classic Example of Soviet Manipulation’, Naval Postgraduate School (Monterey, CA, 1985).
Kornat M., Wacław Grzybowski ambasador w Moskwie (1936–1939). Biografia polityczna (Warszawa, 2016).
Kucharzewski J., Od Białego caratu do Czerwonego, vol. 1–7 (Warszawa, 1923–1935).
Kuromiya H., ‘Jerzy Niezbrzycki (Ryszard Wraga) and the Polish Intelligence in the Soviet Union in the 1930s’, Przegląd Historyczno-Wojskowy, 22, no. 4 (2021).
Libera P., ‘Wywiadowca na Ukrainie. Ryszard Wraga (Jerzy Niezbrzycki) przed Komisją Historyczną KN III’, Arcana, no. 95 (2010).
Łukomski G., Szara eminencja polskiego wywiadu wojskowego. Pułkownik dyplomowany Stefan Mayer (1895–1981) (Łomianki, 2020).
Majzner R., Suchcitz A., Dubicki T., Oskarżam majora Żychonia (Radomsko, 2017).
Majzner R., Dubicki T., Suchcitz A., W labiryncie oskarżeń. „Sprawa majora Żychonia” przed Morskim Sądem Wojennym w Londynie 1942–1943 (Częstochowa, 2015).
Mazur G., ‘Kpt. Jerzy Niezbrzycki (1902–1968)’, in Kontrwywiad II RP (1914) 1918–1945 (1948), vol. 2, ed. Z. Nawrocki (Warszawa, 2014).
Mazurkiewicz A., Uchodźcy polityczni z Europy Środkowo-Wschodniej w amerykańskiej polityce zimnowojennej 1948–1954 (Warszawa–Gdańsk, 2016).
Olstowski P., ‘O genezie i istocie konfliktu między mjr. Janem Żychoniem a kpt. Antonim Jerzym Niezbrzycki. Garść refleksji’, in Studia nad wywiadem i kontrwywiadem Polski w XX wieku, vol. 1, ed. W. Skóra, P. Skubisz (Szczecin, 2012).
Paduszek K., ‘Jerzy Niezbrzycki – oficer i historyk Oddziału II SG WP’, in Kontrwywiad II RP (1914) 1918 –1945 (1948), vol. 2, ed. Z. Nawrocki (Warszawa, 2014).
Paduszek K., ‘Sprawa Tadeusza Kobylańskiego – stan badań, nowe dokumenty i hipotezy’, Dzieje Najnowsze, no. 3 (2015).
Rocca R.G., The Trust (Washington, DC, 1990; reissued in April 2015).
Romerstein H., ‘Disinformation as a KGB Weapon in the Cold War’, Journal of Intelligence History, no. 1 (2001).
Snyder T., Sketches from a Secret War: A Polish Artist’s Mission to Liberate Soviet Ukraine (New Heaven – London, 2005).
Stanisławski W., ‘Myśl polityczna emigracji rosyjskiej w II Rzeczpospolitej: interpretacje przeszłości i koncepcje polityczne’, PhD thesis, University of Warsaw (Warsaw, 2002).
Tromly B., Cold War Exile and the CIA (Oxford, 2019).
The Trust, ed. P.K. Simpkins, K. Leigh Dyer (Alexandria, VA, 1989) (originally prepared by the Central Intelligence Agency).
Ulatowski Ł., Berlińska placówka wywiadowcza „IN.3” (1926–1934). Oddział II i działalność majora Jerzego Sosnowskiego w Niemczech (Bydgoszcz, 2025).
Ulatowski Ł., ‘Niezbrzycki – wybrane aspekty biografii wywiadowczej kierownika Referatu “Wschód”‘, http://www.historycy.org/index.php?act=Attach&type=post&id=16066.
Ulatowski Ł., ‘Niedziński – wywiadowcze elementy kariery wojskowej podpułkownika dyplomowanego kawalerii’, https://www.academia.edu/41212641/Niedzin_ski.
Wołos M., ‘Szkic o polskiej polityce zagranicznej w międzywojennym dwudziestoleciu’, in Polski wiek XX. Dwudziestolecie, ed. K. Persak, P. Machcewicz (Warszawa, 2009).
Téléchargements
Publiée
Comment citer
Numéro
Rubrique
Licence
Ce travail est disponible sous licence Creative Commons Attribution - Pas de Modification 4.0 International.
Stats
Number of views and downloads: 3
Number of citations: 0
