Polskojęzyczna prasa prawosławna w Drugiej Rzeczypospolitej na przykładzie „Gazety Prawosławnej” (1936–1937)
DOI:
https://doi.org/10.12775/SDR.2024.1.07Słowa kluczowe
prasa prawosławna, „Gazeta Prawosławna”, Kościół prawosławny, II Rzeczpospolita, WarszawaAbstrakt
W artykule omówiono ukazującą się w Warszawie w latach 1936–1937 „Gazetę Prawosławną”. Było to jedno z głównych polskojęzycznych pism adresowanych do zamieszkujących II Rzeczpospolitą wyznawców prawosławia. Dokonano analizy formalno-wydawniczej oraz zawartości treściowej periodyku, który zaprezentowano na tle innych polskojęzycznych czasopism prawosławnych; wszystkie ukazywały się w latach trzydziestych XX w., a wydawały je Warszawska Metropolia Prawosławna, Prawosławny Instytut Naukowo-Wydawniczy, Spółka Wydawnicza „Głos Prawosławia” czy podobnie jak analizowany tytuł, prawosławni Polacy przy wsparciu instytucji państwowych. Dopuszczając do druku polskojęzyczną prasę prawosławną, w tym oczywiście omawiany periodyk, władze podjęły działania zmierzające do ściślejszego zespolenia wiernych Kościoła prawosławnego z państwem.
Bibliografia
Źródła drukowane
Dekret Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 18 listopada 1938 r. o stosunku Państwa do Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, ttps://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/ WDU19380880597/O/D19380597.pdf (dostęp: 6.08.2022).
Niłowicz M., Prawosławie a Polska, „Przekrój” 1 (1938), nr 4, s. 23–33.
Prasa
„Gazeta Prawosławna” 1936–1937
„Głos Prawosławia” 1938
Opracowania
Bendzia M., Autokefalia Kościoła Prawosławnego w Polsce, „Elpis” 5 (2003), z. 7/8, s. 115–143.
Bibliografia czasopism warszawskich 1579–1981, t. 2, oprac. K. Zawadzki, Warszawa 1996.
Bobowski K., Szkice z dziejów prasy Kościoła prawosławnego w Polsce w latach 1918–1939, „Chrześcijanin a Współczesność” 3 (1985), nr 2, s. 24–28.
Choiński J., Wydawnictwa i prasa prawosławna w Polsce w latach 1918–1939, w: Kościół prawosławny w Polsce dawniej i dziś, red. L. Adamczuk, A. Mironowicz, Warszawa 1994, s. 146–152.
Dudra S., Metropolita Dionizy (Waledyński) 1876–1960, Warszawa 2010.
Historia Polski w liczbach. Ludność, terytorium, [red. F. Kubiczek et al., oprac. A. Wyczański et al.], Warszawa 1994.
Jaruzelski J., Dzieje skonfiskowanego artykułu Cat-Mackiewicza w „Słowie”, „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 27 (1988), nr 3, s. 127–134.
Jednodniówka, w: Encyklopedia wiedzy o książce, red. A. Birkenmajer [et al.], Wrocław–Warszawa–Kraków 1971, szp. 1067.
Kalina M., Polonizacja Cerkwi prawosławnej w województwie białostockim (1918–1939), „Białoruskie Zeszyty Historyczne” (1995), z. 2, s. 74–105.
Korczyńska-Derkacz M., Jednodniówki jako typ dokumentów życia społecznego. Zarys problematyki badawczej, „Acta Universitatis Wratislaviensis. Bibliotekoznawstwo” 27 (2008), s. 135–148.
Krasińska I., Wyznawcy prawosławia w Drugiej Rzeczypospolitej w dyskursie prasowym „Przeglądu Prawosławnego” (1939), „Studia Ełckie” 25 (2023), nr 3, s. 285–306.
Kuryłowicz A., Prasa prawosławna w II Rzeczypospolitej, w: Kościół prawosławny w dziejach Rzeczypospolitej i krajów sąsiednich, red. nauk. P. Chomik, Białystok 2000, s. 132–153.
Kuryłowicz A., Prawosławne oficyny wydawnicze w II Rzeczypospolitej, w: Prawosławne oficyny wydawnicze w Rzeczypospolitej, red. A. Mironowicz, U. Pawluczuk, P. Chomik, Białystok 2004, s. 199–211.
Mieszczankowski M., Struktura agrarna Polski międzywojennej, Warszawa 1960.
Mironowicz A., Kościół prawosławny na ziemiach polskich w XIX i XX wieku, Białystok 2005.
Mironowicz A., Kościół prawosławny w dziejach Rzeczypospolitej, „Elpis” 1 (1999), z. 1, s. 85–125.
Mironowicz A., Kościół prawosławny w Polsce, Białystok 2006.
Mironowicz A., Problem narodowościowy w Cerkwi prawosławnej II Rzeczypospolitej, „Przegląd Wschodni” 13 (2014), z. 2, s. 489–516.
Mironowicz A., Rewindykacja i niszczenie prawosławnych obiektów sakralnych na terenie II Rzeczypospolitej, „Elpis” 8 (2006), z. 13/14, s. 13–34.
Misiło E., Prasa ukraińska w Polsce (1918–1939), „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 23 (1984), nr 4, s. 57–88.
Papierzyńska-Turek M., Między tradycją a rzeczywistością. Państwo wobec prawosławia 1918–1939, Warszawa 1989.
Paprocki H., Bibliografia czasopisma teologicznego „Elpis” 1926–1937, „Elpis” 1 (1999), z. 1, s. 27–43.
Paprocki H., Działalność misyjna i charytatywna Kościoła prawosławnego w okresie międzywojennym. (Zarys problematyki), „Elpis” 8 (2006), z. 13/14, s. 87–91.
Pawluczuk U., Próby wprowadzenia kalendarza gregoriańskiego w Kościele prawosławnym w II Rzeczypospolitej, w: Latopisy Akademii Supraskiej, t. 4: Kalendarz w życiu Cerkwi i wspólnoty, red. M. Kuczyńska, U. Pawluczuk, Białystok 2013, s. 103–112.
Stegner T., Wyznania – państwo – naród w II Rzeczypospolitej, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne” 147 (2020), z. 4, s. 781–796.
Suławka A.R., Rosyjska i rosyjskojęzyczna prasa religijna w II Rzeczypospolitej, „Kultura – Media – Teologia” (2012), nr 10, s. 59–88, https://kmt.uksw.edu.pl/media/pdf/kmt_2012_10_calosc2.pdf (dostęp: 11.05.2022).
Traczuk J., Prasa białoruska w II Rzeczypospolitej (1918–1939), „Studia Polono-Slavica-Orientalia. Acta Litteraria” 13 (1992), s. 185–373.
Urban K., Serafin Kiryłowicz (1903–1986), „Euhemer” 31 (1987), nr 3–4, s. 246–252.
Waszkiewicz Z., Duszpasterstwo prawosławne w wojsku polskim (1939–1945), w: Siły zbrojne – polityka. Studia ofiarowane profesorowi Jerzemu Przybylskiemu w siedemdziesiątą rocznicę urodzin, red. P. Kurlenda [et al.], Toruń 2005, s. 409–430.
Waszkiewicz Z., Duszpasterstwo w siłach zbrojnych Drugiej Rzeczypospolitej (1918–1939), Toruń 2000.
Żarnowski J., O inteligencji polskiej lat międzywojennych, Warszawa 1965.
Żarnowski J., Społeczeństwo Drugiej Rzeczypospolitej 1918–1939, Warszawa 1973.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2024 Izabela Krasińska
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 297
Liczba cytowań: 0
