Obywatele Białorusi w Polsce po 2020 roku: między ramami instytucjonalnymi a strategiami migracyjnymi
DOI:
https://doi.org/10.12775/SDR.2025.2.11Słowa kluczowe
migracje Białorusinów po 2020 r., polityka migracyjna Polski, legalizacja pobytu, ochrona międzynarodowa, wybory migracyjneAbstrakt
Artykuł analizuje wybory ścieżek legalizacji pobytu obywateli Białorusi w Polsce po 2020 r. Wskazuje na gwałtowny wzrost liczby migrantów i zróżnicowanie podstaw prawnych ich obecności: od wiz humanitarnych, przez program Poland. Business Harbour, po ochronę międzynarodową i pobyt stały. Migracja jest ujęta jako wynik interakcji ram instytucjonalno-prawnych i strategii migrantów. Tekst opiera się na analizie badań empirycznych i dokumentów urzędowych, ukazując mechanizmy selekcji ścieżek legalizacji.
Bibliografia
Źródła drukowane
Grodecki B., Odpowiedź na interpelację nr 9766 w sprawie pomocy dla obywateli i obywatelek Republiki Białoruś, 5.10.2020, Warszawa, https://sejm.gov.pl/sejm9.nsf/InterpelacjaTresc.xsp?key=BU5JCP (dostęp: 30.08.2025).
Kancelaria Sejmu, Biuro Komisji Sejmowych, Pełny zapis przebiegu posiedzenia Komisji Śledczej do Zbadania Legalności, Prawidłowości oraz Celowości działań, a także występowania nadużyć, zaniedbań i zaniechań w zakresie legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w okresie od dnia 12 listopada 2019 r. do dnia 20 listopada 2023 r. (nr 41), 26.11.2024, https://orka.sejm.gov.pl/zapisy10.nsf/0/5F5C51EE7B8C5AA8C1258BEA00320A07/%24File/0009110.pdf (dostęp: 27.10.2025).
Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z rozporządzeniem Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 8 grudnia 2017 r. w sprawie państw, do których obywateli stosuje się niektóre przepisy dotyczące zezwolenia na pracę sezonową oraz przepisy dotyczące oświadczenia o powierzeniu wykonywania pracy cudzoziemcowi, Dz.U. 2017, poz. 2349.
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 22 marca 2022 r. w sprawie wiz dla cudzoziemców, Dz.U. 2022, poz. 827.
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 czerwca 2022 r. w sprawie obywatelstw, których posiadanie uprawnia cudzoziemców do ubiegania się o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, o którym mowa w art. 186 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, Dz.U. 2022, poz. 1335.
Rozporządzenie Ministra Spraw Zagranicznych z dnia 18 sierpnia 2022 r. w sprawie wydawania wiz krajowych cudzoziemcom przebywającym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. 2022, poz. 1809.
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, Dz.U. 2013, poz. 1650 z późn. zm.
Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2022, poz. 91.
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, Dz.U. 2018, poz. 1265.
Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka, Dz.U. 2007, nr 180, poz. 1280.
Opracowania
Chulitskaya T. i in., Belarusian Migrants in Poland and Lithuania: General Trends and Comparative Analysis, Vilnius 2022, https://www.gssc.lt/wp-content/uploads/2022/11/LT-POL-ataskaita.pdf (dostęp: 27.10.2025).
Drinkwater S., Garapich M.P., Migration Strategies of Polish Migrants: Do They Have Any at All?, „Journal of Ethnic and Migration Studies” 41 (2015), no. 12, s. 1909–1931.
Dudek B., Panuciak A., Strzelecki P., Sytuacja życiowa i ekonomiczna migrantów z Białorusi w Polsce w 2024 r. Raport z badania ankietowego, Narodowy Bank Polski, Departament Statystyki, Warszawa 2024.
Fedorowicz K., Demograficzne problemy Białorusi, „Komentarze IEŚ” 1290 (30/2025), 14.02.2025, https://ies.lublin.pl/komentarze/demograficzne-problemy-bialorusi/ (dostęp: 29.08.2025).
Jaroszewicz M., Lesińska M., Homel K., The rise of a new transnational political nation: the Belarusian diaspora and its leaders after the 2020 protests, „Rocznik Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej” 20 (2022), z. 1, s. 35–56.
Jaroszewicz M., Lesińska M., New Permanent Residents? Belarusians in Poland after 2020, CMR Spotlight, 2023, no. 51, https://www.migracje.uw.edu.pl/wp-content/uploads/2023/05/Spotlight-MAJ-2023.pdf (dostęp: 27.10.2025).
Kanasz T., Dynamika negatywnych postaw wobec obywateli Białorusi przebywających w Polsce w latach 2020–2023: uwarunkowania, konteksty i manifestacje, „Kultura i Społeczeństwo” 69 (2025), nr 2, s. 95–111.
Lipold P., Instrumentalizacja migracji i próby wykorzystywania zjawiska w działaniach hybrydowych prowadzonych przez państwa ościenne wobec Unii Europejskiej, „Athenaeum. Polskie Studia Politologiczne” 82 (2024), s. 226–250.
Sauka K., Kaźmierkiewicz P., Chmiel O.J., Migracje Białorusinów do Polski i Unii Europejskiej: krajobraz po sierpniu 2020 r., red. A. Kulesa, Raport CASE Belarus, Warszawa 2021.
Szachoń-Pszenny A., Zaręba A., Instrumentalizacja migrantów jako forma destabilizacji bezpieczeństwa na wschodniej granicy zewnętrznej UE w kontekście wojny w Ukrainie, „Politeja” 88 (2024), nr 3, s. 89–104.
Ślęzak-Belowska E., Bielewska A., Migration Decision-Making Process by Migrants, Refugees and Forced Migrants: Between Choice and Coercion, „Studia Migracyjne – Przegląd Polonijny” (2025), nr 1, s. 11–35.
Netografia
Ambasada Republiki Białoruś w Rzeczypospolitej Polskiej, Bezwizowy tryb wjazdu i wyjazdu cudzoziemców na termin do 30 dób, https://poland.mfa.gov.by/pl/consular_issues/visas/bezwiz/ (dostęp: 30.08.2025).
Kacprzak I., Wiza humanitarna tylko dla represjonowanych. Rząd zlikwidował ułatwienia, „Rzeczpospolita” (5 III 2025), https://www.rp.pl/spoleczenstwo/art41877591-wiza-humanitarna-tylko-dla-represjonowanych-rzad-zlikwidowal-ulatwienia (dostęp: 30.08.2025).
Kolarz S., Białorusini na emigracji – wsparcie państw UE i Rady Europy dla represjonowanych, „Biuletyn PISM” 193 (2024), https://www.pism.pl/publikacje/bialorusini-na-emigracji-wsparcie-panstw-ue-i-rady-europy-dla-represjonowanych (dostęp: 27.10.2025).
Mazowieckie Centrum Polityki Społecznej, Lokalne uwarunkowania tworzenia i funkcjonowania przyszłych centrów integracji cudzoziemców w świetle analizy danych zastanych. Wnioski i rekomendacje, maj–czerwiec 2024, Warszawa, https://mcps.com.pl/wp-content/uploads/2024/08/cudzoziemcy.pdf (dostęp: 27.10.2025).
Migracje.gov.pl, https://migracje.gov.pl/ (dostęp: 30.08.2025).
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Informacja o zatrudnieniu cudzoziemców w Polsce – 2024 rok, marzec 2025, Warszawa, https://psz.praca.gov.pl/documents/10828/8179096/Informacje+o+zatrudnieniu+cudzoziemc%C3%B3w+w+Polsce+-+2024.pdf/bd1f2494-cd1a-498c-070e-540e763f5044 (dostęp: 27.10.2025).
Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP, Informacje dla podróżujących – Białoruś, https://www.gov.pl/web/bialorus/informacje-dla-podrozujacych (dostęp: 30.08.2025).
Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP, Komunikat ws. zawieszenia udziału MSZ w programie Poland Business Harbour, https://www.gov.pl/web/dyplomacja/komunikat-ws-zawieszenie-udzialu-ministerstwa-spraw-zagranicznych-w-programie-poland-business-harbour (dostęp: 30.08.2025).
Polska Agencja Inwestycji i Handlu. Grupa PFR, Poland, Business Harbour rządowy program dla specjalistów i firm sektora ICT otwiera się na Azerbejdżan!, 12.01.2022, https://www.paih.gov.pl/news/20220112-poland_business_harbour/ (dostęp: 28.10.2025).
State Border Committee of the Republic of Belarus. Information Portal, Visa-Free Entry for Foreigners to the Republic of Belarus, https://gpk.gov.by/en/border-crossing/visa-free/ (dostęp: 30.08.2025).
Urząd do Spraw Cudzoziemców, Nowe zezwolenie na pobyt czasowy dla Białorusinów posiadających tzw. wizy humanitarne, 7.07.2022, https://www.gov.pl/web/udsc/nowe-zezwolenie-na-pobyt-czasowy-dla-bialorusinow-posiadajacych-tzw-wizy-humanitarne (dostęp: 30.08.2025).
Urząd do Spraw Cudzoziemców, Raport na temat obywateli Białorusi (wg stanu na 30 kwietnia 2025 r.), Warszawa 2025, https://www.gov.pl/attachment/ee780adf-52c0-4569-806e-9dd76fe26922 (dostęp: 27.10.2025).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Stabilna sytuacja finansowa FUS w 2024 r., 14.04.2025, https://www.zus.pl/-/fundusz-ubezpiecze%C5%84-spo%C5%82ecznych-w-dobrej-kondycji?redirect=%2Fo-zus%2Fdla-mediow%2Fanalizy-i-raporty (dostęp: 30.08.2025).
Государственный пограничный комитет Республики Беларусь, Беларусь рассматривает вопрос безвизового въезда для граждан сопредельных стран, https://gpk.gov.by/news/gpk/143354/ (dostęp: 30.08.2025).
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 8
Liczba cytowań: 0
