Stanisława Jaworska – eines der Opfer des Verbrechens im Barbarken-Wald
DOI:
https://doi.org/10.12775/RT.2023.008Abstract
Der Beitrag präsentiert die Gestalt eines der Opfer des pommerellischen Verbrechens – Stanisława Jaworska – mit besonderer Berücksichtigung der letzten Monate ihres Lebens. In Erinnerung blieb sie u.a. als gute Lehrerin, langjährige und engagierte Pfadfinderin und herausragende Sozialaktivistin. Am 17. Oktober 1939 wurde sie zusammen mit einer Gruppe von Lehrern aus Wrzosy verhaftet und anschließend ins Fort VII eingeliefert. Der Text thematisiert die Umstände dieses Ereignisses, die Zustände in der Zelle und die letzten Augenblicke vor ihrer Ermordung in der Nähe der Waldsiedlung im Barbarken-Wald.
Jaworska wurde als eine der wenigen im Laufe der 1946 durchgeführten Exhumierung eines der erhaltenen Massengräber identifiziert.
Literaturhinweise
Bochen J., Lewandowski A., „Ci, co nie zawiedli” Toruńscy nauczyciele i pracownicy oświaty w latach wojny i okupacji hitlerowskiej 1939–1945: Martyrologia, Toruń 1984.
Drywa D., Säuberungsaktion na Pomorzu Gdańskim w świetle dokumentów KL Stutthof (1939–1942), Muzeum Stutthof 2015.
Florczak Z., Starszewska M., Harcerki 1939–1945, red. M. Starszewska, Warszawa 1973.
Gajdus W., Nr 20998 opowiada, Pelplin 2001.
Grochowina S., Barbarka jako jedno z miejsc niemieckich zbrodni na Pomorzu
Gdańskim w 1939 r., [w:] S. Grochowina, W. Rozynkowski, Barbarka miejsce kultu, męczeństwa i pamięci, Toruń 2019.
Grochowina S., Sziling J., Barbarka. Miejsce niemieckich egzekucji Polaków z Torunia i okolic (październik–grudzień 1939), Toruń 2009.
Jakubowska Z., Zofia Jakubowska, [w:] Najtrudniejsza lekcja: wspomnienia nauczycieli Ziemi Bydgoskiej z lat 1939–1945, wyd. B. Głębowicz, Warszawa 1974.
Jaszowski T., Sobecki Cz., Niemy świadek: zbrodnie hitlerowskie w toruńskim Forcie VII i w lesie Barbarka, Bydgoszcz 1971.
Kamiński H. S., Losy nauczycieli i pracowników oświaty miasta Torunia i powiatu toruńskiego w latach wojny 1939–1945, „Rocznik Toruński”, t. 20, 1991, s. 91–125.
Lewandowska M., Szkoła, do której warto powracać, Toruń 2019.
Olstowski P., Oświata polska i niemiecka w latach 1920–1939, [w:] Historia Torunia. W czasach Polski Odrodzonej i okupacji niemieckiej (1920–1945), red. M. Biskup, t. III, cz. II, Toruń 2006, s. 311–378.
Olstowski P., Szkoły wydziałowe w Toruniu lat Drugiej Rzeczpospolitej, „Rocznik Toruński”, t. 33, 2006, s. 119–147.
Palczewski J., Pomorscy patroni placów i ulic (10) Stanisława Jaworska 1902–1939 – nauczycielka, harcerka, działaczka społeczna, „Nowości”. Dziennik Toruński, 30.09.1994, s. 14.
Przybył E., Toruń okupacyjny wrzesień 1939 – styczeń 1945 w dzienniku malarza i bibliofila, wyd. J. Tondel, R. Tondel, Toruń 2019.
Stępień M., Turkowska W., Biogramy A–N, [w:] Słownik uczestniczek walki o niepodległość Polski 1939–1945: poległe i zmarłe w okresie okupacji niemieckiej, H. Michalska, M. Stopień, B. Tazbir-Tomaszewska, W. Turkowska, W. Zastocka, Warszawa 1988, s. 17–296
Welker Lesław, Harcerz z toruńskich Wrzosów. Losy: Damazy Jaworski (1899–1940) nauczyciel, instruktor harcerski, społecznik, ofiara hitleryzmu, „Nowości”. Dziennik Toruński, t. 38, nr 46, 24.02.2005, s. 32.
Welker L., Wspomnienie o Stanisławie Jaworskiej, zamordowanej 82 lata temu na Barbarce, „Nowości”. Dziennik Toruński, t. 54, nr 278, 30–31.10.2021, s. 6.
Zakrzewska A., Jaworski Damazy nauczyciel, działacz harcerski, zamordowany więzień obozów hitlerowskich, [w:] Toruński Słownik Biograficzny, t. 7, red. K. Mikulski, Toruń 2014, s. 91–93.
Zielińska-Melkowska K., Jaworska Stanisława Marianna, [w:] Toruński Słownik Biograficzny, t. 3, red. K. Mikulski, Toruń 2002, s. 106–107
Downloads
Veröffentlicht
Zitationsvorschlag
Ausgabe
Rubrik
Lizenz
Copyright (c) 2024 Bartłomiej Wicherek
Dieses Werk steht unter der Lizenz Creative Commons Namensnennung - Keine Bearbeitungen 4.0 International.
Stats
Number of views and downloads: 361
Number of citations: 0
