https://apcz.umk.pl/RTOR/issue/feed Rocznik Toruński 2022-06-01T08:47:21+02:00 Agnieszka Zielińska azi@umk.pl Open Journal Systems <p>"Rocznik Toruński" jest czasopismem naukowym. Ukazuje się od 1966 roku. Wydawany jest przez Towarzystwo Miłośników Torunia. Publikowany jest co roku dzięki dotacji Gminy Miasta Toruń oraz Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Na jego łamach przeczytać można między innymi artykuły poświęcone historii Torunia, zapoznać się też można z recenzjami książek o naszym mieście. W każdym tomie znajdą też Państwo bibliografię miasta Torunia za poprzedni rok kalendarzowy. Wersja pierwotna czasopisma „Rocznik Toruński” to wersja drukowana.</p> https://apcz.umk.pl/RTOR/article/view/38569 Samuel Bogumił Linde Toruniowi 2022-05-30T18:19:42+02:00 Marian Ptaszyk tomito@poczta.onet.eu <p>brak.</p> 2022-06-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://apcz.umk.pl/RTOR/article/view/38578 Madonna Brzemienna z Torunia – geneza typu kompozycyjnego i funkcjonowanie statuetki 2022-05-30T20:56:22+02:00 Karolina Greś karolina.gres@onet.pl <p>Artykuł omawia wybrane zagadnienia związane ze statuetką Madonny Brzemiennej z Torunia. Głównym celem tekstu jest dokonanie <br>pogłębionej refleksji nad genezą typu kompozycyjnego oraz funkcjonowaniem statuetki. Przeanalizowane zostały kwestie przynależności obiektu do typu przedstawień o charakterze „scenicznym” lub „samodzielnym”, a także analogie wyszukane zarówno dla figurki Marii, postaci na postumencie, jak i całej statuetki. Rozważania te wraz z zaproponowanym hipotetycznym sensem ideowym posłużyły również zastanowieniu się nad funkcjonowaniem obiektu.</p> 2022-06-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 Karolina Greś https://apcz.umk.pl/RTOR/article/view/38596 Restauracja dekoracji maswerkowej szczytu prezbiterium kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Toruniu 2022-05-31T17:36:41+02:00 Katarzyna Polak tomito@poczta.onet.eu Michał Kurkowski tomito@poczta.onet.eu Kormeliusz Kuczykowski tomito@poczta.onet.eu <p>Artykuł poświęcony został rekonstrukcji maswerkowej dekoracji blend szczytu prezbiterium kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej <br>Marii Panny w Toruniu. Szczegółowo zostały omówione takie kwestie, jak przebieg prac konserwatorskich maswerków rytych i malowanych oraz technika ich wykonania. Poddano także analizie kompozycje rytów i przywołano dla nich analogie na obszarze dawnych Prus krzyżackich. Przeprowadzone prace zmieniły wizerunek szczytu kościoła, nadając mu wyjątkową dekoracyjność. <br>Dają one także niezaprzeczalny dowód barwnego wyglądu architektury tamtych czasów.</p> 2022-06-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://apcz.umk.pl/RTOR/article/view/38582 Nieznana rzeźba toruńskiego snycerza Johanna Antona Langenhana młodszego w Pakości 2022-05-31T08:56:46+02:00 Emilia Ziółkowska - Ganc eziolkowska@umk.pl <p>Artykuł dotyczy anonimowej, jak dotąd, rzeźby Chrystusa upadającego pod krzyżem, znajdującej się w kalwaryjskiej kaplicy Drugiego upadku w Pakości (pow. inowrocławski). Odnalezienie kontraktu zawartego w 1774 r. na wykonanie tego posągu umożliwiło jego precyzyjne datowanie, określenie proweniencji materiału, przebiegu pracy, a przede wszystkim wskazanie zatrudnionego artysty, którym był toruński snycerz Johann Anton Langenhan młodszy (1737-1795). Tym samym niewielki dorobek twórcy został powiększony o – jedyne jak do tej pory pewne i zachowane – dzieło plastyki kamiennej. Przedmiotem rozważań stały się także okoliczności związane z fundacją rzeźby, kwestia jej pierwotnego usytuowania i wyglądu, a także aspekty formalno-ikonograficzne.</p> 2022-06-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://apcz.umk.pl/RTOR/article/view/38572 Organizacja urzędu rejonowego na przykładzie urzędów rejonowych w Toruniu i Grudziądzu 2022-05-30T19:41:14+02:00 Hadrian Ciechanowski hc@umk.pl <p>W artykule przedstawiona została organizacja wewnętrzna urzędów rejonowych działających w latach 1990-1998. Problem przedstawiony został na przykładzie urzędów rejonowych w Toruniu i Grudziądzu. Na podstawie przeprowadzonej analizy wyróżnione zostały dwa okresy w organizacji tych urzędów: lata 1990-1992 oraz 1993-1998. W pierwszym okresie ich struktura była pionowa, a urzędy posiadały liczną kadrę. W drugim okresie nastąpiły natomiast spłaszczenie struktur organizacyjnych oraz wyraźny spadek liczby zatrudnionych. Badania oparte zostały na aktach prawnych oraz materiałach archiwalnych.</p> 2022-06-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://apcz.umk.pl/RTOR/article/view/38541 Samuel Bogumił Linde w Lipsku i Wiedniu. Wokół genezy Słownika języka polskiego 2022-05-30T10:14:33+02:00 Bogusław Dybaś dybas@umk.pl <p>Pochodzący z osiadłej w Toruniu szwedzkiej rodziny Samuel Bogumił Linde (1771-1847) jest znany przede wszystkim jako twórca sześciotomowego Słownika języka polskiego, opublikowanego po raz pierwszy w latach 1807-1814. Linde uczył się najpierw w Toruniu, następnie studiował od 1789 r.w Lipsku, szczególnie interesując się językoznawstwem, uzyskując z czasem stanowisko lektora języka polskiego na Uniwersytecie Lipskim. W czasie studiów, a także w efekcie kontaktów z polską emigracją polityczną po klęsce <br />w wojnie polsko-rosyjskiej w 1792 r., zrodziła się idea opracowania słownika języka polskiego. W zasadniczej części została ona zrealizowana podczas dziewięcioletniej pracy w Wiedniu w charakterze bibliotekarza w prywatnej bibliotece Józefa Maksymiliana Ossolińskiego (późniejszej Bibliotece Ossolineum). </p> 2022-06-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://apcz.umk.pl/RTOR/article/view/38532 Kazimierz Wajda – wybitny badacz dziejów społeczno-gospodarczych Torunia i Pomorza 2022-05-29T11:14:11+02:00 Agnieszka Zielińska azi@umk.pl <p>Artykuł prezentuje sylwetkę i drogę kariery naukowej profesora <br>Kazimierza Wajdy, który przez dużą część swojego życia zawodowego związany był z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu. Był wybitnym <br>badaczem dziejów społecznych i gospodarczych oraz zagadnień demograficznych Torunia, ale i Pomorza. Interesowały go także zagadnienia narodowościowe, wyznaniowe i polityczne. Spod jego pióra wyszły obszerne i szczegółowe, oparte na solidnej kwerendzie źródłowej rozdziały monografii miast pomorskich i kujawskich, dotyczące historii XIX i początku XX w. Był cenionym <br>dydaktykiem i organizatorem życia uniwersyteckiego. Wypromował sześciu<br>doktorów i około dwustu magistrów.</p> 2022-05-31T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 Agnieszka Zielińska https://apcz.umk.pl/RTOR/article/view/38585 Germanizacja i nazyfikacja nazw topograficznych Torunia dokonana przez niemieckie władze okupacyjne w 1939 roku 2022-05-31T09:23:03+02:00 Włodzimierz Ignacy Deczyński thornkp18a@gmail.com <p>W artykule omówiona została problematyka germanizacji i nazyfikacji społecznej przestrzeni Torunia od dnia wkroczenia do miasta sił wojskowych hitlerowskiej III Rzeszy. Proces przemianowania nazw ulic, placów, dzielnic został opisany w oparciu o dokumenty zachowane w Archiwum Państwowym w Toruniu, liczne artykuły prasowe zamieszczone w dzienniku „Thorner Freiheit”, wytyczne i zarządzenia okupacyjnej władzy, mapy i plany miasta, które poddane zostały analizie historycznej. Niniejszy artykuł może się <br>stać przyczynkiem do dalszych badań nad tematyką nazewnictwa ulic, placów i dzielnic Torunia.</p> 2022-06-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://apcz.umk.pl/RTOR/article/view/38538 Astronauci amerykańscy w Toruniu w 1972 roku. „Utajniona wizyta” 2022-05-29T20:29:17+02:00 Iwo Bohr iwobohr@yahoo.co.uk <p>W artykule opisano wizytę Davida Scotta i Alfreda Wordena –<br>dwóch astronautów misji Apollo 15 w Toruniu, 19 stycznia 1972 r. – wydarzenie jak dotychczas słabo znane. Odbyła się ona w niezwykłych okolicznościach, przy obniżonym statusie dyplomatycznym i dużych ograniczeniach <br>w podawaniu informacji o nim w mediach. Rekonstrukcji przebiegu wizyty <br>dokonano głównie na podstawie dokumentów SB. Za pomocą akt opublikowanych w Polskich Dokumentach Dyplomatycznych wyjaśniono zaś przyczyny niskiego statusu wizyty. Szczególną uwagę poświęcono opisowi uroczystości powitalnej oraz spontanicznych reakcji mieszkańców Torunia na obecność <br>gości podczas ich spaceru po starówce. Załączono również krótki biogram rektora Jerzego Łukaszewicza i tekst mowy powitalnej (w zasobach SB) wygłoszonej przez niego oraz komentarz do tego dokumentu.</p> 2022-05-31T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 Iwo Bohr https://apcz.umk.pl/RTOR/article/view/38573 Włodzimierz Hołubowicz (1908-1962). Archeolog, pracownik naukowy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu i profesor Uniwersytetu Wrocławskiego 2022-05-30T19:56:45+02:00 Weronika Krajniak krajniak@umk.pl <p>brak.</p> 2022-06-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://apcz.umk.pl/RTOR/article/view/38574 Wanda Hanus (1914-1973). Badaczka spektroskopii teoretycznej i kwantowej teorii pola 2022-05-30T20:32:34+02:00 Weronika Krajniak krajniak@umk.pl <p>brak.</p> 2022-06-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://apcz.umk.pl/RTOR/article/view/38575 Stefania Grudzińska (1930-1997). Astrofizyk 2022-05-30T20:37:57+02:00 Weronika Krajniak krajniak@umk.pl <p>brak.</p> 2022-06-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://apcz.umk.pl/RTOR/article/view/38576 Krystyn Jerzy Zieliński (1929-2007). Mistrz malarstwa, grafiki i rysunku 2022-05-30T20:43:22+02:00 Bożena Kierzkowska bkierzkowska@umk.pl <p>brak.</p> 2022-06-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://apcz.umk.pl/RTOR/article/view/38577 Jan Mirosław Kasjan (1933-2010). Poeta, folklorysta i eseista, tłumacz i edytor, historyk literatury 2022-05-30T20:50:51+02:00 Bożena Kierzkowska bkierzkowska@umk.pl <p>brak.</p> 2022-06-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://apcz.umk.pl/RTOR/article/view/38584 Profesor Jan Juliusz Tajchman 1929-2020. In memoriam 2022-05-31T09:17:16+02:00 Janusz Krawczyk tomito@poczta.onet.eu <p>brak.</p> 2022-06-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://apcz.umk.pl/RTOR/article/view/38566 Stanisław Świątek (1949-2021). Dziennikarz, prozaik, działacz opozycji antykomunistycznej 2022-05-30T17:09:27+02:00 Andrzej Szmak tomito@poczta.onet.eu <p>brak.</p> 2022-06-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://apcz.umk.pl/RTOR/article/view/38597 Barbara Kukowicz-Wirowska (1950-2021). Toruńska przewodniczka. Kustosz Muzeum Okręgowego w Toruniu. Twórczyni Muzeum Toruńskiego Piernika 2022-05-31T17:54:04+02:00 Anna Kornelia Jędrzejewska anna.kornelia@wp.pl Magdalena Nierzwicka anna.kornelia@wp.pl Magda Polanowska anna.kornelia@wp.pl <p>brak.</p> 2022-06-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://apcz.umk.pl/RTOR/article/view/38568 Jan Kotłowski, Grafika wileńska okresu międzywojennego wykładowców i absolwentów Wydziału Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie ze zbiorów Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu, Toruń 2020, ss. 415. 2022-05-30T17:22:32+02:00 Jerzy Domasłowski domasl@amu.edu.pl <p>brak.</p> 2022-06-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://apcz.umk.pl/RTOR/article/view/38563 Małgorzata Mikulska-Wernerowicz, Krzysztof Lewandowski, Formy piernikarskie ze zbiorów Muzeum Okręgowego w Toruniu, Muzeum Okręgowe w Toruniu, Toruń 2020 2022-05-30T16:23:38+02:00 Anna Kornelia Jędrzejewska anna.kornelia@wp.pl <p>brak.</p> 2022-06-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://apcz.umk.pl/RTOR/article/view/38534 Anna N. Kmieć, Rubinkowo i osiedle Na Skarpie. Toruńskie przedmieścia sprzed lat, Łódź, Księży Młyn. Dom Wydawniczy, 2020. 2022-05-29T13:12:25+02:00 Roman Tondel rtondel@umk.pl <p>brak.</p> 2022-06-15T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 Roman Tondel https://apcz.umk.pl/RTOR/article/view/38565 Działalność Towarzystwa Miłośników Torunia w okresie od 4 września 2020 r. do 14 września 2021 r 2022-05-30T16:58:06+02:00 Włodzimierz Ignacy Deczyński thornkp18a@gmail.com <p>brak.</p> 2022-06-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://apcz.umk.pl/RTOR/article/view/38564 Sprawozdanie z działalności sekcji krótkofalowców ToMiTo za okres maj 2020 – wrzesień 2021 r. 2022-05-30T16:51:17+02:00 Mariusz Thomas bravator@poczta.onet.pl <p>brak.</p> 2022-06-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022 https://apcz.umk.pl/RTOR/article/view/38586 Bibliografia miasta Torunia za rok 2020 wraz z uzupełnieniami 2022-05-31T09:38:22+02:00 Adam Biedrzycki adam.biedrzycki@bu.umk.pl <p>brak.</p> 2022-06-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2022