Cognitive model of text analysis in the didactics of translation – training the skill of creative comprehension
DOI:
https://doi.org/10.12775/RP.2016.010Keywords
cognitive model of text analysis, creative comprehension, written translation, translation errors, self-reflectionAbstract
The author attempts to apply cognitive linguistics to the didactics of translation, and shows how to train a skill fundamental for every translation: the skill of creative comprehension. To do this within the framework of Langacker’s cognitive grammar, the author presents a simplified model of the analysis of a source text with its translation in mind, analyses a German press article, and proves the applicability of the model at the stage of the analysis of translation equivalents proposed by beginner translators. The comparative analysis of unacceptable, acceptable and very good translation solutions puts an emphasis on the analysis of the process of translation, and introduces into it an element of self-reflection. The analysis of translation solutions shows that the most common errors are those resulting from being too literal in translation, and that a correct, understandable translation often requires the translator to be creative. This creativity consists in activating other knowledge components, or in searching for equivalents on other language planes. The source text is a German press article entitled Grauer Markt and its translations into Polish were performed by MA students of German.
References
De, Bono, E., 1971, Laterales Denken. Ein Kursus zur Erschließung Ihrer Kreativitätsreserven [Lateral Thinking. A Textbook of Creativity], tłum. M. Carroux, W. Eisermann, Reinbek bei Hamburg.
Filar, M., 2016, „Złożenia i związki frazeologiczne w tekście i w przekładzie – implikacje dla dydaktyki przekładu”, [w:] Lingwistyka Stosowana, nr 16, s. 11–22, 7 lutego 2016, URL:http://www.ls.uw.edu.pl/documents/7276721/13368455/2+Lingwistyka+Stosowana+16+Magdalena+Filar.pdf.
Fillmore, Ch.J., 1977, „Scenes-and-frames semantics”, [w:] Linguistic structures processing, A. Zampolli (red.), Amsterdam, s. 55–88.
Grice, H.P., 1975, “Logic and conversation”, [w:] Syntax and semantics. Vol. 3. Speech acts, P. Cole, J.L. Morgan (red.), New York.
Grucza, F., 1999, „Translacja a kreatywność”, [w:] Lingua Legis, nr 7, s. 2–4.
Hejwowski, K., 2004, Komunikacyjno-kognitywna teoria przekładu, Warszawa.
Kubaszczyk, J., 2000, „Kognition und Übersetzen. Über das Übersetzen von Konzepten”, [w:] Glottodidactica XXVII, L. Zabrocki, (red.), s. 77–89.
Kussmaul, P., 1997, „Die Rolle der Psycholinguistik und der Kreativitätsforschung bei der Untersuchung des Übersetzungsprozesses”, [w:] Translationsdidaktik. Grundfragen der Übersetzungswissenschaft, E. Fleischmann, W. Kutz, P.A. Schmitt (red.), Tübingen, s. 605–611.
Kussmaul, P., 2007, Kreatives Übersetzen, Tübingen.
Lakoff, G., Johnson, M., 1980, Metaphors we live by, Chicago.
Lakoff, G., 1987, Women, Fire and Dangerous Things. What Categories Reveal about the Mind, Chicago.
Lakoff, G., Turner, M. 1989, More than cool reason – A field guide to poetic metaphor, Chicago.
Langacker, R., 2005, Wykłady z gramatyki kognitywnej, tłum. A. Głaz, K. Wengorek- Dolecka, Lublin.
Langacker, R., 2009, Gramatyka kognitywna. Wprowadzenie, tłum. zbior., Kraków.
Małgorzewicz, A., 2012, Die Kompetenzen des Translators aus kognitiver und translationsdidaktischer Sicht, Wrocław.
Małgorzewicz, A., 2013, „Translationsrelevante Wissensarten, kognitionsunterstützende Kompetenzen und Eigenschaften des Translators im Prozess der Bedeutungskonstruktion”, [w:] Sprache – Literatur – Kultur Im Germanistischen Gefüge. Sprachwissenschaft im Fokus germanistischer Forschung und Lehre, E. Błachut, J. Jarosz i in. (red.), Wrocław–Dresden, s. 293–307.
Małgorzewicz, A., 2014, „Językowe i niejęzykowe kompetencje tłumacza. Próba zdefiniowania celów translodydaktyki akademickiej”, [w:] Lingwistyka Stosowana, nr 11, s. 1–10, 29 sierpnia 2015, https://portal.uw.edu.pl/documents/7276721/12447778/Lingwistyka+Stosowana+11+Anna+Malgorzewicz.pdf.
Schank, R., 1982a, Dynamic memory. A theory of reminding and learning in computers and people, Cambridge.
Schank, R., 1982b, Reading and understanding: Teaching from the perspective of artificial intelligence, Hillsdale.
Schank, R., Abelson, R., 1977, Scripts, plans, goals and understanding. An inquiry in human knowledge structures, Hillsdale.
Tabakowska, E., [1993] 2001, Językoznawstwo kognitywne a poetka przekładu [Cognitive Linguistics and Poetics of Translation], tłum. A. Pokojska, Kraków.
Vannerem, M., Snell-Hornby M., 1986, „Die Szene hinter dem Text: ‚scenes- -and-frames- semantics‘ in der Übersetzung”, [w:] Übersetzungswissenschaft – Eine Neuorientierung zur Integrierung von Theorie und Praxis, M. Schnell-Hornby (red.), Tübingen, s. 194–205.
Vermeer, H.J., Witte H., 1990, Mögen Sie Zistrosen? Scenes & frames & channel im translatorischen Handeln, Heidelberg.
Wills, W., 1988, Kognition und Übersetzen. Zu Theorie und Praxis der menschlichen und maschinellen Übersetzung, Tübingen.
Żmudzki, J., 2013, „Holizm funkcjonalny w perspektywie translatoryki antropocentrycznej”, [w:] Lingwistyka Stosowana, nr 8, s. 177–187.
Ramspeck, S., 2006, „Grauer Markt”, [w:] Der Spiegel, nr 32, http://www.spiegel. de/spiegel/ (dostęp: 20 lipca 2015).
DWDS – Das Digitale Wörterbuch der deutschen Sprache, http://www.dwds. de/, (dostęp: 22 sierpnia 2015).
SJP PWN – Słownik Języka Polskiego PWN, http://sjp.pwn.pl/, (dostęp: 22 sierpnia 2015).
SI PONS – Słownik Internetowy PONS, http://pl.pons.com, (dostęp: 22 sierpnia 2015).
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2016 Translation Journal
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Stats
Number of views and downloads: 976
Number of citations: 0
