Satysfakcja z życia a zasoby podmiotowe u osób bezrobotnych
DOI:
https://doi.org/10.12775/RA.2020.005Słowa kluczowe
bezrobocie, zasoby podmiotowe, satysfakcja z życiaAbstrakt
Bezrobocie to obecnie jeden z najistotniejszych problemów o charakterze społecznym i indywidualnym, wymagającym, ze względu na swoją charakterystykę, zasięg i skutki, pogłębionego i krytycznego podejścia do rozumienia złożonych zagadnień funkcjonowania człowieka w tej wyjątkowej sytuacji. W artykule przedstawiono wyniki badań własnych poświęconych analizie predykcyjnych funkcji zasobów podmiotowych w kształtowaniu satysfakcji z życia osób bezrobotnych. Wykazano istotne dodatnie powiązania satysfakcji z życia z optymizmem dyspozycyjnym i poczuciem własnej skuteczności oraz ujemne z inteligencją emocjonalną. Wyniki te potwierdzają wcześniejsze doniesienia z literatury dotyczące wkładu optymizmu i samoskuteczności w kształtowanie zadowolenia z życia. Natomiast ubogi stan badań dotyczący inteligencji emocjonalnej osób bezrobotnych wskazuje na potrzebę eksploracji tego zagadnienia.Bibliografia
Andrés A. R. (2005), Income inequality, unemployment, and suicide: a panel data analysis of 15 European countries, „Applied Economics”, nr 37, s. 439–451.
Berriors P., Extremera N., Nieto-Flores M. P. (2016), Exploring the socioemotional factors associated with subjective well-being in the unemployed, „PeerJ”, nr 4,
s. 1–14.
Blakely T. A., Collings S. C. D., Atkinson J. (2003), Unemployment and suicide. Evidence for a causal association?, „Journal of Epidemiology & Community
Health”, nr 57, s. 594–600.
Brand J. E. (2015), The Far-Reaching Impact of Job Loss and Unemployment, „Annual Review of Sociology”, nr 41, s. 359–375.
Brown D. J., Cober R. T., Kane K., Levy P. E., Shalhoop J. (2006), Proactive personality and the successful job search: a field investigation with college graduates, „Journal of Applied Psychology”, nr 91, s. 717–726.
Butterworth P., Leach L. S., Pirkis J., Kelaher M. (2012), Poor mental health influences risk and duration of unemployment: a prospective study, „Social Psychiatry
and Psychiatric Epidemiology”, vol. 47, nr 6, s. 1013–1021.
Caspi A., Wright B. R. E., Moffitt T. E., Silva P. A. (1998), Early failure in the labor market: Childhood and adolescent predictors of unemployment in the transition to adulthood, „American Sociological Review”, nr 63, s. 424–451.
Clark A., Georgellis Y., Sanfey P. (2001), Scarring: the psychological impact of past unemployment, „Economica”, nr 68(270), s. 221–241.
Classen T. J., Dunn R. A. (2012), The effect of job loss and unemployment duration on suicide risk in the United States: a new look using mass-layoffs and unemployment insurance claims, „Health Econ”, nr 21(3), s. 338–350.
Creed P. A., Bloxsome T. D., Johnston K. (2001), Self-Esteem and Self-Efficacy Outcomes for Unemployed Individuals Attending Occupational Skills Training Programs, „Community Work & Family”, nr 4(3), s. 285–303.
Derbis R. (2000), Doświadczanie codzienności, Wydawnictwo WSP, Częstochowa.
Derksen J., Kramer I., Katzko M. (2002), Does a self-report measure for emotional intelligence assess something different than general intelligence? „Personality and Individual Differences”, nr 32, s. 37–48.
Druskat V. U., Wolff S. B. (2001), Building the Emotional Intelligence of groups, „Harvard Business Review”, nr 79, s. 80–87.
Duda M. (2019), Stracone pokolenie – młodość ryzykiem socjalnym, „Edukacja – Technika – Informatyka”, nr 2(28), s. 116–121.
Fugate M., Kinicki A. J., Ashforth B. E. (2004), Employability: a psycho-social construct, its dimensions, and applications, „Journal of Vocational Behavior”, nr 65, s. 14–38.
Griep Y., Kinnunen U., Nätti J., De Cuyper N., Mauno S., Mäkikangas A., De Witte H. (2016), The effects of unemployment and perceived job insecurity: a comparison of their association with psychological and somatic complaints, self-rated health and life satisfaction, „International Archives Occupational Environmental Health”, nr 89(1), s. 147–162.
Han K. (2005), Self efficacy, health promoting behaviors, and symptoms of stress among university students, „Taehan Kanho Hakhoe Chi”, t. 35, nr 3, s. 585–592.
Hobfoll S. E. (2006), Stres, kultura i społeczność. Psychologia i filozofia stresu, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne, Gdańsk.
Hodzic S., Ripoll P., Bernal C., Zenasni F. (2015), The Effects of Emotional Competences Training among Unemployed Adults: A Longitudinal Study, „Applied Psychology: Health and Well-Being”, vol. 7, nr 3, s. 275–292.
Ishmuhametov I., Palma A. (2017), Unemployment as a Factor Influencing Mental Well-Being, „Procedia Engineering”, nr 178, s. 359–367.
Janicki-Deverts D., Cohen S., Matthews K. A., Cullen M. R. (2008), History of unemployment predicts future elevations in C-reactive protein among male participants
in the coronary artery risk development in young adults (CARDIA) study, „Annals of Behavioral Medicine”, nr 36, s. 176–185.
Jordan P. J., Ashkanasy N. M., Hartel C. E. J., Hooper G. S. (2002), Workgroup emotional intelligence: Scale development and relationship to team process effectiveness and goal Focus, „Human Resource Management Review”, nr 12, s. 195–214.
Juczyński Z. (2001), Narzędzia pomiaru w promocji i psychologii zdrowia, Pracownia Testów Psychologicznych, Warszawa.
Kalbarczyk A. (2011), Metody efektywnej pomocy psychologicznej w pracy doradcy zawodowego z osobą bezrobotną, Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej, Warszawa.
Kalil A. (2009), Joblessness, family relations and children’s development, „Family Matters”, nr 83, s. 15–22.
Kasicz-Stępień G. (2014), Doradztwo osobiste. Podręcznik współpracy powiatowych urzędów pracy i ośrodków pomocy społecznej na rzecz osób długotrwale bezrobotnych, Wydawnictwo Instytut Śląski, Opole.
Kirenko J., Duda M. (2018), Bezrobocie – jakość życia – uwarunkowania, Wydawnictwo UMCS, Lublin.
Kokko K., Pulkinnen L., Puustinen M. (2000), Selection into long-term unemployment and its psychological consequences, „International Journal of Behavioral
Development”, vol. 24, nr 3, s. 310–320.
Kposowa A. J. (2001), Unemployment and suicide: a cohort analysis of social factors predicting suicide in the US National Longitudinal Mortality Study, „Psychological Medicine”, nr 31, s. 127–138.
Kulik T. B., Pacian A., Pacian J., Janiszewska-Grzyb M. (2008), Bezrobocie a zdrowie: wybrane problemy, „Acta Scientifica Academiae Ostroviensis”, nr 31, s. 5–15.
Lai J. C. L., Wong W. S. (1998), Optimism and coping with unemployment among Hong Kong Chinese women, „Journal of Research in Personality”, nr 32, s. 454–479.
Li W. D., Li S., Fay D. (2019), Reciprocal Relationships Between Dispositional Optimism and Work Experiences: A Five-Wave Longitudinal Investigation, „Journal
of Applied Psychology”, nr 104(12), s. 1471–1486.
Liberska H. (2016), Wybrane podmiotowe i kontekstualne uwarunkowania satysfakcji
z życia w okresie późnej dorosłości. Badania porównawcze, „Rocznik Andragogiczny”, nr 23, s. 217–231.
Liu S., Wang M., Liao H., Shi J. (2014), Self-regulation during job search: The opposing affects of employment self-efficacy and job search behavior self-efficacy, „Journal of Applied Psychology”, nr 99, s. 1159–1172.
Lubińska-Bogacka M. (2011), Społeczno-edukacyjne problemy rodzin bezrobotnych, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Kraków.
Matczak A., Jaworowska A. (2008), INTE – Kwestionariusz Inteligencji Emocjonalnej
INTE, Pracownia Testów Psychologicznych, Warszawa.
Matsumoto D., LeRoux J. A., Bernhard R., Gray H. (2004), Unraveling the psychological correlates of intercultural adjustment potential, „International Journal of Intercultural Relations”, nr 28, s. 281–309.
Mayer J. D., Salovey P. (1999), Czym jest inteligencja emocjonalna, [w:] P. Salovey, D. J. Sluyter (red.), Rozwój emocjonalny a inteligencja emocjonalna, Wydawnictwo Rebis, Poznań, s. 23–69.
McKee-Ryan F. M., Kinnicki A. J., Song Z., Wanberg C. R. (2005), Psychological and physical well-being during unemployment: a meta-analytic study, „Journal of
Aplied Psychology”, vol. 90, nr 1, s. 53–76.
Moore T. H. M., Kapur N., Hawton K., Richards A., Metcalfe C., Gunnell D. (2017), Interventions to reduce the impact of unemployment and economic hardship on
mental health in the general population: A systematic review, „Psychological Medicine”, nr 47, s. 1062–1084.
Mossakowski I. N. (2009), The Influence of past unemployment duration on symptoms of depression among young women and men in the United States, „American Journal of Public Health”, nr 99(10), s. 1826–1832.
Mousteri V., Daly M., Delaney L. (2018), The scarring effect of unemployment on psychological well-being across Europe, „Social Science Research”, nr 72, s. 146–169.
Munyon T. P., Hochwarter W. A., Perrewé P. L., Ferris G. R. (2010), Optimism and the nonlinear citizenship behavior – Job satisfaction relationship in three studies,
„Journal of Management”, nr 36(6), s. 1505–1528.
Myszka-Strychalska L. (2018), Przygotowanie do startu w dorosłość – młodzież w okresie tranzycji z edukacji na rynek pracy, „Rocznik Andragogiczny”, vol. 25, s. 229–247.
Park S. G., Min K. B., Chang S. J., Kim H. C., Min J. Y. (2009), Job stress and depressive symptoms among Korean employees: the effects of culture on work, „International Archives Occupational Environmental Health”, nr 82, s. 397–405.
Paul K., Moser K. (2009), Unemployment impairs mental health: Meta analyses, „Journal of Vocational Behavior”, nr 74, s. 264–282.
Peláez-Fernández M. A., Rey L., Extremera N. (2019), Psychological distress among the unemployed: Do core self-evaluations and emotional intelligence help to minimize the psychological costs of unemployment?, „Journal of Affective Disorders”, nr 256, s. 627–632.
Pinquart M., Juang L. P., Silbereisen R. K. (2003), Self-efficacy and successful schoolto-work transition: a longitudinal study, „Journal of Vocational Behavior”,
nr 63, s. 329–346.
Ślebarska K., Chudzicka-Czupała A. (2013), Emotional costs and self-efficacy as predictors of coping among the reemployed and professional interns, „Sociology
Study”, nr 3(5), s. 354‐362.
Ślebarska K., Moser K., Gunnesch-Luca G. (2009), Unemployment, social suport, individual resources and job search behavior, „Journal of Employment Couseling”, nr 46, s. 159–170.
Śmieja M., Orzechowski J. (2008), Inteligencja emocjonalna: fakty, mity, kontrowersje, Wydawnictwo PWN, Warszawa.
Tahmassian K., Moghadam J. N. (2011), Relationship between self-efficacy and symptoms of anxiety, depression, worry and social avoidance in a normal sample of students, „Iranian Journal of Psychiatry and Behavioral Sciences”, nr 5, s. 91–98.
Thern E., de Munter J., Hemmingsson T., Rasmussen F. (2017), Long-term effects of youth unemployment on mental health: does an economic crisis make a difference? „Journal of Epidemiology and Community Health”, nr 71(4), s. 344–349.
Van Hoye G., Lootens H. (2013), Coping with unemployment: Personality, role demands, and time structure, „Journal of Vocational Behavior”, vol. 82, nr 2, s. 85–95.
Wanberg C. R. (2010), The individual experience of unemployment, „Annual Review of Psychology”, nr 63(63), s. 369–396.
Wanberg C. R., Hough L. M., Song Z. (2002), Predictive validity of a multidisciplinary model of reemployment success, „Journal of Applied Psychology”, nr 87, s. 1100–1120.
Wang Y., Yao L., Liu L., Yang X., Wu H., Wang J., Wang L. (2014), The mediating role of self-efficacy in the relationship between Big five personality and depressive
symptoms among Chinese unemployed population: A cross-sectional study, „BMC Psychiatry”, nr 14(61), s. 1–8.
Wojciechowska Z. (2018), Źródła i rodzaje zmian zawodowych w biografiach młodych dorosłych, „Rocznik Adragogiczny”, vol. 25, s. 249–266.
Wong C. S., Law K. S. (2002), The effects of leader and follower emotional intelligence on performance and attitude: An exploratory study, „The Leadership Quarterly”, vol. 13, nr 3, s. 243–274.
Woras-Kardach H., Kostrzewski S. (2014), Quality of Life and Health State of Long – Term Unemployed in Older Production Age, „Applied Research in Quality of
Life” vol. 9, nr 2, s. 335–353.
Wrona-Polańska H. (2012), Psychologia zdrowia w służbie człowieka – rola zasobów podmiotowych, [w:] H. Wrona-Polańska (red.), Psychologia zdrowia w służbie człowieka, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego, Kraków 2012.
Zeidner M., Matthews G., Roberts R. D. (2004), Emotional intelligence in the workplace: A critical review, „Applied Psychology”, nr 53 (3), s. 371–399.
Lee K. W. (2008), Psychological consequences of unemployment among Hong Kong university graduates: The impact of optimism, coping and motivation, http://lbms03.cityu.edu.hk/oaps/ss2008–4708-lkw306.pdf (dostęp: 20.11 2019).
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 872
Liczba cytowań: 0