Specyfika opieki pielęgniarskiej wobec pacjentów neurogeriatrycznych: wyzwania diagnostyczne, kliniczne i organizacyjne
DOI:
https://doi.org/10.15225/PNN.2026.15.2.6Słowa kluczowe
pacjent neurogeriatryczny, neurogeriatria, opieka pielęgniarskaAbstrakt
Specyfika opieki pielęgniarskiej nad pacjentem neurogeriatrycznym wynika z bezpośredniego nałożenia się procesów starzenia, ubytków neurologicznych oraz wielochorobowości, co wymaga holistycznego podejścia łączącego elementy pielęgniarstwa neurologicznego, geriatrycznego i psychiatrycznego. Dynamiczne zmiany demograficzne oraz wydłużenie średniej długości życia prowadzą do wzrostu liczby pacjentów w wieku starszym ze współistniejącymi schorzeniami układu nerwowego. Neurogeriatria stanowi interdyscyplinarną dziedzinę medycyny łączącą elementy neurologii, geriatrii oraz psychiatrii. Opieka pielęgniarska w tym obszarze charakteryzuje się wysokim stopniem złożoności wynikającym z nałożenia się fizjologicznych procesów starzenia, zespołu wielochorobowości (multimorbidity), wielolekowości (polypharmacy) oraz obecności zespołów geriatrycznych.
Niniejsza praca poglądowa stanowi kompleksową analizę specyfiki opieki pielęgniarskiej nad pacjentem neurogeriatrycznym. W artykule omówiono kluczowe elementy opieki: stosowanie standaryzowanych narzędzi diagnostycznych w ramach Całościowej Oceny Geriatrycznej (COG), postępowanie w zaburzeniach funkcji poznawczych i objawach neuropsychiatrycznych (Behavioral and Psychological Symptoms of Dementia — BPSD), profilaktykę majaczenia (delirium), zapobieganie ryzykom upadków i dysfagii neurogennej, a także omówione zostały zasady bezpiecznej farmakoterapii, komunikacji i wsparcia opiekunów. (PNN 2026;15(2):84–88)
Bibliografia
[1] Tinetti M. Mainstream or Extinction: Can Defining Who We Are Save Geriatrics? J Am Geriatr Soc. 2016;64(7):1400–1404.
[2] Jacobs A.H., Emmert K., Baron R. et al. Neurogeriatrics-a vision for improved care and research for geriatric patients with predominating neurological disabilities. Z Gerontol Geriatr. 2020;53(4):340–346.
[3] Ganz D.A., Bao Y., Shekelle P.G., Rubenstein L.Z. Will my patient fall? JAMA. 2007;297(1):77–86.
[4] Heinzel S., Maechtel M., Hasmann S.E. et al. Motor dual-tasking deficits predict falls in Parkinson’s disease: A prospective study. Parkinsonism Relat Disord. 2016;26:73–77.
[5] Wallace L.M.K., Theou O., Godin J., Andrew M.K., Bennett D.A., Rockwood K. Investigation of frailty as a moderator of the relationship between neuropathology and dementia in Alzheimer’s disease: a cross-sectional analysis of data from the Rush Memory and Aging Project. Lancet Neurol. 2019;18(2):177–184.
[6] Fidecki W., Ślusarz R., Sienkiewicz Z., Kuszplak K., Wysokiński M. Comprehensive geriatric assessment in clinical nursing practice. Ann Agric Environ Med. 2025;32(2):302–307.
[7] Tiago Horta Reis da Silva. The Nursing Process in Geriatric Care: A Comprehensive Approach. International Journal of Biomed Research. 2024;3(5):1–12.
[8] Martin P. Geriatric Nursing 10 Care Plans (Older Adult). Retrieved December 1, 2025, from https://nurseslabs.com/geriatric-nursing-care-plans/
[9] Nursing Care of Older Adult in Wellness. Retrieved December 1, 2025, from https://www.scribd.com/presentation/598400444/Nursing-Care-of-Older-Adults-in-Wellness-1#google_vignette
[10] Folstein M.F., Folstein S.E., McHugh P.R. “Mini-mental state”. A practical method for grading the cognitive state of patients for the clinician. J Psychiatr Res. 1975;12(3):189–198.
[11] Nasreddine Z.S., Phillips N.A., Bédirian V. et al. The Montreal Cognitive Assessment, MoCA: a brief screening tool for mild cognitive impairment. J Am Geriatr Soc. 2005;53(4):695–699.
[12] Katz S., Downs T.D., Cash H.R., Grotz R.C. Progress in development of the index of ADL. Gerontologist. 1970;10(1):20–30.
[13] Lawton M.P., Brody E.M. Assessment of older people: self-maintaining and instrumental activities of daily living. Gerontologist. 1969;9(3):179–186.
[14] Inouye S.K., van Dyck C.H., Alessi C.A., Balkin S., Siegal A.P., Horwitz R.I. Clarifying confusion: the confusion assessment method. A new method for detection of delirium. Ann Intern Med. 1990;113(12):941–948.
[15] Mahoney F.I., Barthel D.W. Functional evaluation: the Barthel Index. Md State Med J. 1965;14:61–65.
[16] Morse J.M., Morse R.M., Tylko S.J. Development of a Scale to Identify the Fall-Prone Patient. Can J Aging. 1989;8:366–377.
[17] Mathias S., Nayak U.S., Isaacs B. Balance in elderly patients: the “get-up and go” test. Arch Phys Med Rehabil. 1986;67(6):387–389.
[18] Trapl M., Enderle P., Nowotny M. et al. Dysphagia bedside screening for acute-stroke patients: the Gugging Swallowing Screen. Stroke. 2007;38(11):2948–2952.
[19] Warden V., Hurley A.C., Volicer L. Development and psychometric evaluation of the Pain Assessment in Advanced Dementia (PAINAD) scale. J Am Med Dir Assoc. 2003;4(1):9–15.
[20] Abbey J., Piller N., De Bellis A. et al. The Abbey pain scale: a 1-minute numerical indicator for people with end-stage dementia. Int J Palliat Nurs. 2004;10(1):6–13.
[21] Nocon M., Roll S., Schwarzbach C., Vauth C., Greiner W., Willich S.N. Pflegerische Betreuungskonzepte bei Patienten mit Demenz. Ein systematischer Review. Z Gerontol Geriatr. 2010;43(3):183–189.
[22] Carter M.M., Wei A., Li X. An individualised, non-pharmacological treatment strategy associated with an improvement in neuropsychiatric symptoms in a man with dementia living at home. BMJ Case Rep. 2019;12(5):e229048.
[23] Chen A., Savundranayagam M.Y., Roberts A.C. Approaches to communication intervention in adults with neurodegenerative diseases. In Cummings L. (Ed.), The Oxford Handbook of Communication Disorders in Neurodegenerative Diseases. Oxford Library of Psychology, Oxford 2025:392–409.
[24] Zhang S., Liu M. The effects of continuing care combined with music therapy on the linguistic skills, self-care, and cognitive function in Alzheimer’s disease patients. Int J Clin Exp Med. 2020;13(12):9621–9627.
[25] Jakavonytė-Akstinienė A., Adomavičiūtė K. Nurses’ Experiences of Caring for Patients with Dementia in Supportive Treatment and Nursing Hospitals in Lithuania: A Qualitative Study. Nurs Rep. 2026;16(4):124.
[26] Keyhanifard M., Nazarian A., Sourtij A., Rahbani R., Shams Azar P., Nekoueifard P. A Systematic Review of Medical and Nursing Care for Patients with Neurological Diseases, Focusing on the Pre and Post-Operative Considerations. Eurasian J Chem Med Pet Res. 2025;4(4):337–356.
[27] Doi M., Tanaka A., Nemoto N., Watanabe T., Kanoya Y. Dementia Care Nursing for Apathetic Older Patients: A Qualitative Study. Geriatrics (Basel). 2024;9(5):106.
[28] Prell T., Perner C. Disease Specific Aspects of Malnutrition in Neurogeriatric Patients. Front Aging Neurosci. 2018;10:80.
[29] Bills C.A. Improving Post-Stroke Dysphagia Screening in the Intensive Care Unit. Doctor of Nursing Practice Papers, Paper 143, University of Louisville 2023.
[30] Pendet N.M.D.P., Januraga P.P., Wijanadi M.C., Gautama M.S.N. Evaluating the Impact of Nurse-led Geriatric Homecare Interventions: A Systematic Review of Randomized Controlled Trials. Home Health Care Manag Pract. 2024;37(2):118–128.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Monika Biercewicz
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 2
Liczba cytowań: 0