Zaburzenia samoopieki związane z cyberchondrią u osób starszych z chorobami przewlekłymi
DOI:
https://doi.org/10.15225/PNN.2026.15.1.6Słowa kluczowe
cyberchondria, cyfrowa wiedza zdrowotna, osoby starsze, opieka pielęgniarska, samoopiekaAbstrakt
Wraz ze wzrostem globalnej populacji osób starszych wzrasta również częstość występowania chorób przewlekłych, co wymaga od systemów opieki zdrowotnej intensywniejszego skoncentrowania się na potrzebach długoterminowej opieki dla osób starszych. Zachowania związane z samoopieką odgrywają kluczową rolę w zarządzaniu zdrowiem osób starszych cierpiących na choroby przewlekłe. Jednak w erze cyfrowej intensywne wyszukiwanie informacji zdrowotnych w Internecie może zakłócać, zamiast wspierać, procesy samoopieki. W tym kontekście cyberchondria — stan lęku zdrowotnego wywołany uporczywym poszukiwaniem informacji zdrowotnych online — pojawiła się jako rosnący problem w zakresie cyfrowych zachowań zdrowotnych, zwłaszcza wśród osób starszych.
Ograniczona cyfrowa wiedza zdrowotna, wysoka wrażliwość na niepewność oraz wzrost poziomu zależności przyczyniają się do zwiększonego ryzyka cyberchondrii w tej populacji, prowadząc do negatywnych skutków, takich jak niska zgodność z leczeniem, poleganie na niedokładnych informacjach, zaburzenia lękowe oraz osłabienie zachowań samoopiekuńczych. Niniejszy przegląd analizuje rozpowszechnienie cyberchondrii i jej wpływ na samoopiekę wśród osób starszych z chorobami przewlekłymi, wykorzystując dane epidemiologiczne i behawioralne z regionów o wysokim udziale starzejącej się populacji, takich jak Unia Europejska, Stany Zjednoczone i Japonia. Wyniki wskazują, że chociaż osoby starsze coraz częściej poszukują informacji zdrowotnych w Internecie, to jakość i sposób interpretacji uzyskanych informacji w znacznym stopniu wpływają na ich wyniki zdrowotne. W tym procesie pielęgniarki odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu bezpiecznego dostępu do informacji oraz zarządzaniu lękiem poprzez doradztwo i edukację. (PNN 2026;15(1):36–43)
Bibliografia
[1] Güneş D., Atalikoğlu Başkan S. Kemoterapi Tedavisi Alan Hastaların Yaşadığı Semptomların Öz Bakım Davranışlarına Etkisi. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi. 2024;11(1):70–76.
[2] Has E., Bahçecik A.N. Hemodiyaliz Uygulanan Hastalarda Öz Bakım Gücü ve Spiritüel Bakım Gereksinimlerinin Değerlendirilmesi. Nefroloji Hemşireliği Dergisi. 2024;19(2):53–62.
[3] Ata Z., Ekinci N. Yaşlı bireylerde yaşam doyumu: izmir’de bir sağlıklı yaş alma merkezi örneği. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi. 2020;3(1):1–16.
[4] Gülsoy H., Öntürk Akyüz H., Nalbant Ö. (2024). Yaşlilikta Sessiz Bir Orkestra: Özbakim Gücünün Aktif Yaşlanmada Uyku Kalitesine Etkisi. Hastane Öncesi Dergisi. 2024;9(3):229–243.
[5] Salman Saraç F., Erkal İlhan S., Kutun S., Kutlutürkan S. The Effect of Informative Mobile App Use on Anxiety, Distress, and Quality of Life of Women With Breast Cancer. Eur J Breast Health. 2024;20(3):207–214.
[6] Akarsu K., Güler S., Türktaş U. Travmaya bağli alt ekstremite fraktür cerrahisi hastalarinda Orem’in Öz Bakim Teorisine temellendirilmiş tele-hemşirelik uygulamasinin öz bakim gücü ve günlük yaşam aktivitelerine etkisi: randomize kontrollü deneysel çalişma protokolü. Gazi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023;8(3):27–40.
[7] Öntürk Akyüz H., Alkan S., Şenturan L. A Scientometric Overview of the Current Status and Trends of Holistic Nursing Studies. Holist Nurs Pract. 2024;38(1):3–13.
[8] Gülsoy H., Aslan Z., Uslu Ü., Nalbant Ö. 60 Yaş ve üstü bireylere verilen afet bilinci eğitiminin afet bilinci ve hazirliğina etkisinin incelenmesi: Alanya Alaaddin Keykubat Tazelenme Üniversitesi örneği. Hastane Öncesi Dergisi. 2023;8(3):266–277.
[9] Parpucu T.İ., Keskin T., Başkurt F., Başkurt Z. Yaşlılarda Uyku Kalitesi ve Uykululuk Durumunun Yorgunluk Günlük Yaşam Aktivitesi ve Fiziksel Aktivite Üzerine Etkisi. J Turk Sleep Med. 2023;10:104–109.
[10] Yılmaz Y., Aşılar R.H. Hipertansiyon Hastalarında Uyku Kalitesinin Öz Bakım Gücü ve Kan Basıncı Kontrolüne Etkisi. J Turk Sleep Med. 2022;9:278–287.
[11] Türedi S., Gülsoy H., Akyüz H.Ö. Intercultural communication competence of healthcare professionals caring for patients from diverse cultures. Int J of Health Serv Res and Policy. 2024;9(3):196–209.
[12] Özan G., Yıldız K., Güzel Gürbüz P. Geriatrik Bireylerde Fiziksel Aktivite ve Egzersizin Aktif Yaşlanmadaki Rolünün Etkinlik Kuramı Bağlamında Değerlendirilmesi. Herkes için Spor ve Rekreasyon Dergisi. 2024;6(1):9–15.
[13] Öntürk Akyüz H., Aslan H., Gülsoy H., Güzeltaş G. Bibliometric Analysis of Spiritual Healing Themed Articles in Nursing Research Area. Cyprus J Med Sci. 2025;10(2):143–152.
[14] Głowacka M., Sienkiewicz Z., Dykowska G., Haor B. Dimensions of quality of life of older adults in relation to selected sociodemographic variables-a prospective cohort study. Front Public Health. 2024;12:1419008.
[15] Koçak H., Keskin M., Canatan A. Aktif Yaşlanma Konusunda Bibliyometrik Bir Analiz: Mevcut Durum ve Eğilimler. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi. 2024;17(1):1–20.
[16] Turkish Statistical Institute (TÜİK). Population statistics on the elderly. Retrieved October 23, 2024, from https://data.tuik.gov.tr/Search/Search?text=ya%C5%9Fl%C4%B1&dil=1.
[17] Yildirim M., Gulsoy H., Batmaz M. et al. Symptom Management: The Effects of Self-Affirmation on Chemotherapy-Related Symptoms. Clin J Oncol Nurs. 2017;21(1):E15–E22.
[18] Gültekin M., Biçer S., Çidem A., Baydemir R. Effects of Disability and Self-care Agency on the Activities of Daily Living in Patients with Essential Tremor. Turk J Neurol. 2021;27:401–406.
[19] Kaya A., Gözüm S., Kol E. ve ark. Bakım Faktörü Ölçeği’nin Öz Bakım ve Yöneticinin Bakımı Sürümlerinin Türkçe Uyarlaması, Geçerlik ve Güvenirliği. Akd Tıp D. 2023;9(1):60–68.
[20] Öntürk Akyüz H., Özlü A. Ağrı Konusunda Hemşirelik Alanındaki Yayınların Bibliyometrik Analiz Yöntemi İle İncelenmesi. Chron Precis Med Res. 2022;3(2):95–98.
[21] Runa M., Bahar A. Hipertansiyon Hastalarında Yaşam Kalitesi ve Öz Bakım Yönetimi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023;12(3):1072–1085.
[22] Demirağ H., Güngör S., Hindistan S. Yaşlı Bireylerde Aktif ve Başarılı Yaşlanma Uygulamaları. Gevher Nesıbe Tıp ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2023;8(Özel Sayı):659–668.
[23] Ünsal P., Eşme M., Balci C. ve ark. Yaşlı Hastalarda Uyku Süresi ile Koroner Arter Hastalığı İlişkisi. Ahi Evran Med J. 2023;7(2):198–204.
[24] Akdeniz Ş., Özer Z.C. Orem’in Öz Bakım Eksikliği Teorisine Dayalı Kalp Yetersizliği Olan Hastalarda Semptom Yönetimi, Öz Bakım Gücü ve Sağlık Davranışlarına Planlı Hasta Eğitiminin Etkisinin Değerlendirilmesi. Turk J Cardiovasc Nurs. 2021;12(28):100–109.
[25] Gülsoy H., Şenturan L. Yaşlı Sağlığı Geliştirme Ölçeğinin Geçerlilik ve Güvenirlilik Çalışması. Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Dergisi. 2020;3(2):140–149.
[26] Gülsoy H., Toru F., Öntürk Akyüz H., Üner F.Ö. Çocuklarda Kan Alma Girişimi Esnasında Kaleidoskop ve Dikkati Başka Yöne Çekme Kartlarının Ağrı Şiddetine Etkisi. Med Res Rep. 2024;7(3):120–132.
[27] Demir Erbil D., Hazer O. Aktif yaşlanma belirleyicilerinin incelenmesi: Ankara örneği. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2023;25(3):974–993.
[28] Çiftçi D., Tüzün Özdemir S., Öksel E., Akyol A. Geriatrik Bir Bireyin Hemşirelik Bakım Sürecinde Henderson Hemşirelik Modeli’nin Kullanılması: Olgu Sunumu. Hemşirelik Bilimi Dergisi. 2024;7(1):119–129.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Hatice Gülsoy

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 55
Liczba cytowań: 0