Rehabilitacja dysfagii po udarze móżdżku: rola opieki interdyscyplinarnej
DOI:
https://doi.org/10.15225/PNN.2026.15.1.4Słowa kluczowe
udar niedokrwienny, rehabilitacja, zaburzenia połykaniaAbstrakt
Wstęp. Dysfagia, stanowiąca poważne powikłanie udaru mózgu, wymaga precyzyjnej diagnostyki oraz interdyscyplinarnego leczenia, obejmującego m.in. modyfikacje dietetyczne.
Cel. Celem niniejszego badania jest przedstawienie przypadku pacjenta z udarem móżdżku oraz dysfagią, ze szczególnym uwzględnieniem skuteczności kompleksowego leczenia i rehabilitacji w przywracaniu funkcji połykania oraz żywienia doustnego.
Opis przypadku. Przeprowadzono retrospektywną analizę dokumentacji medycznej w celu oceny zastosowanych interwencji diagnostycznych i terapeutycznych. W pracy przedstawiono przypadek pacjenta hospitalizowanego w Oddziale Neurologii Szpitala Specjalistycznego im. Stanisława Staszica w Pile z rozpoznaniem niedokrwiennego udaru móżdżku, u którego dysfagia stanowiła wczesne i istotne powikłanie choroby. Z uwagi na trudności w połykaniu pacjent początkowo wymagał żywienia za pomocą sondy nosowo-żołądkowej. Funkcję połykania oceniano w pierwszej, ósmej oraz dziewiątej dobie hospitalizacji z wykorzystaniem testu Gugging Swallowing Screen (GUSS), będącego prostym i łatwym w zastosowaniu narzędziem przesiewowym. W ósmej dobie hospitalizacji stwierdzono wystarczającą poprawę funkcji połykania, umożliwiającą rozpoczęcie doustnego przyjmowania płynów, które były dobrze tolerowane. Od dziewiątej doby pacjent mógł spożywać pokarmy o zróżnicowanej konsystencji, co potwierdzono w ustrukturyzowanej ocenie połykania. Uzyskana poprawa była wynikiem ukierunkowanej rehabilitacji prowadzonej przez logopedę przy wsparciu personelu pielęgniarskiego. Postęp kliniczny umożliwił usunięcie sondy nosowo-żołądkowej w dziesiątej dobie hospitalizacji, co świadczyło o istotnym etapie powrotu pacjenta do zdrowia.
Dyskusja. Dysfagia poudarowa stanowi poważny problem medyczny, który może być skutecznie leczony dzięki interdyscyplinarnej rehabilitacji. Do powszechnie rozpoznawanych powikłań u pacjentów z dysfagią należą m.in. zachłystowe zapalenie płuc oraz zaburzenia stanu odżywienia.
Wnioski. Przedstawiony przypadek wskazuje, że wczesna diagnostyka oparta na prostych metodach oraz kompleksowe postępowanie terapeutyczne mogą prowadzić do poprawy kluczowych funkcji życiowych oraz zwiększenia jakości życia pacjentów po udarze mózgu. (PNN 2026;15(1):21–28)
Bibliografia
[1] Huang L., Wang Y., Sun J. et al. Incidence and Risk Factors for Dysphagia Following Cerebellar Stroke: a Retrospective Cohort Study. Cerebellum. 2024;23(4):1293–1303.
[2] Banda K.J., Chu H., Kang X.L. et al. Prevalence of dysphagia and risk of pneumonia and mortality in acute stroke patients: a meta-analysis. BMC Geriatr. 2022;22(1):420.
[3] Galovic M., Stauber A.J., Leisi N. et al. Development and Validation of a Prognostic Model of Swallowing Recovery and Enteral Tube Feeding After Ischemic Stroke. JAMA Neurol. 2019;76(5):561–570.
[4] Liang J., Yin Z., Li Z. et al. Predictors of dysphagia screening and pneumonia among patients with acute ischaemic stroke in China: findings from the Chinese Stroke Center Alliance (CSCA). Stroke Vasc Neurol. 2022;7(4):294–301.
[5] Ouyang M., Boaden E., Arima H. et al. Dysphagia screening and risks of pneumonia and adverse outcomes after acute stroke: An international multicenter study. Int J Stroke. 2020;15(2):206–215.
[6] Scrutinio D., Lanzillo B., Guida P., Passantino A., Spaccavento S., Battista P. Association Between Malnutrition and Outcomes in Patients With Severe Ischemic Stroke Undergoing Rehabilitation. Arch Phys Med Rehabil. 2020;101(5):852–860.
[7] Wu M.R., Chen Y.T., Li Z.X. et al. Dysphagia screening and pneumonia after subarachnoid hemorrhage: Findings from the Chinese stroke center alliance. CNS Neurosci Ther. 2022;28(6):913–921.
[8] Budrewicz S., Słotwiński K., Madetko N., Koszewicz M. Zaburzenia połykania w chorobach układu nerwowego — diagnostyka i leczenie. Pol Przegl Neurol. 2018;14(1):28–34.
[9] González-Fernández M., Ottenstein L., Atanelov L., Christian A.B. Dysphagia after Stroke: an Overview. Curr Phys Med Rehabil Rep. 2013;1(3):187–196.
[10] Martino R., Foley N., Bhogal S., Diamant N., Speechley M., Teasell R. Dysphagia after stroke: incidence, diagnosis, and pulmonary complications. Stroke. 2005;36(12):2756–2763.
[11] Remesso G.C., Fukujima M.M., Chiappetta A.L. et al. Swallowing disorders after ischemic stroke. Arq Neuropsiquiatr. 2011;69(5):785–789.
[12] Mohebi N., Emamikhah M., Moghaddasi M., Sepahvand M., Bashiri M. Prevalence of Dysphagia in Acute Ischemic Stroke: Which Patients Are at Risk? Razi J Med Sci. 2023;29:78–86.
[13] Czarnik K., Zyss T. Badanie wybranych nerwów czaszkowych — ujęcie neurologopedyczne. Neurolingw Prakt. 2016;2:40–51.
[14] Stipancic K.L., Borders J.C., Brates D., Thibeault S.L. Prospective Investigation of Incidence and Co-Occurrence of Dysphagia, Dysarthria, and Aphasia Following Ischemic Stroke. Am J Speech Lang Pathol. 2019;28(1):188–194.
[15] Jamróz B., Pabian M., Chmielewska J., Milewska M., Niemczyk K. Screening tests as a part of diagnostic process of dysphagia. Pol Prz Otorynolaryngol. 2017;6(4):10–13.
[16] Lewicka T., Krzystanek E. Dysfagia po udarach mózgu — wskazówki diagnostyczne i terapeutyczne. Aktualn Neurol. 2017;17(4):208–212.
[17] Trapl M., Enderle P., Nowotny M. et al. Dysphagia bedside screening for acute-stroke patients: the Gugging Swallowing Screen. Stroke. 2007;38(11):2948–2952.
[18] Hien N.T.T., Thong T.H., Tung L.T., Tinh T.T., Trung T.H. The effect of behavioral therapy on dysphagia of acute ischemic stroke patients feeding with a nasogastric tube. PLoS One. 2024;19(4):e0299068.
[19] Żdanowicz A., Sobkowiak H., Gawrysiak M., Wiszniewska M. Swallowing Disorders in Ischemic Stroke: A Retrospective Analysis of Dysphagia Severity Differences Based on Hemisphere Damage and Patient Age. J Clin Med. 2025;14(3):900.
[20] Jones C.A., Colletti C.M., Ding M.C. Post-stroke Dysphagia: Recent Insights and Unanswered Questions. Curr Neurol Neurosci Rep. 2020;20(12):61.
[21] Teasell R., Salbach N.M., Foley N. et al. Canadian Stroke Best Practice Recommendations: Rehabilitation, Recovery, and Community Participation following Stroke. Part One: Rehabilitation and Recovery Following Stroke; 6th Edition Update 2019. Int J Stroke. 2020;15(7):763–788.
[22] D’Netto P., Rumbach A., Dunn K., Finch E. Clinical Predictors of Dysphagia Recovery After Stroke: A Systematic Review. Dysphagia. 2023;38(1):1–22.
[23] Westendorp W.F., Dames C., Nederkoorn P.J., Meisel A. Immunodepression, Infections, and Functional Outcome in Ischemic Stroke. Stroke. 2022;53(5):1438–1448.
[24] Tagliaferri S., Lauretani F., Pelá G., Meschi T., Maggio M. The risk of dysphagia is associated with malnutrition and poor functional outcomes in a large population of outpatient older individuals. Clin Nutr. 2019;38(6):2684–2689.
[25] Zuercher P., Moret C.S., Dziewas R., Schefold J.C. Dysphagia in the intensive care unit: epidemiology, mechanisms, and clinical management. Crit Care. 2019;23(1):103.
[26] Panebianco M., Marchese-Ragona R., Masiero S., Restivo D.A. Dysphagia in neurological diseases: a literature review. Neurol Sci. 2020;41(11):3067–3073.
[27] Hwang N.K., Yoon T.H., Chang M.Y., Park J.S. Dysphagia Rehabilitation Using Digital Technology: A Scoping Review. J Evid Based Med. 2025;18(1):e70009.
[28] Rafeedi T., Abdal A., Polat B., Hutcheson K.A., Shinn E.H., Lipomi D.J. Wearable, epidermal devices for assessment of swallowing function. npj Flex Electron. 2023;7(52):1–19.
[29] De Fazio R., Mastronardi V.M., De Vittorio M., Visconti P. Wearable Sensors and Smart Devices to Monitor Rehabilitation Parameters and Sports Performance: An Overview. Sensors (Basel). 2023;23(4):1856.
[30] Sguanci M., Mancin S., Gazzelloni A. et al. The Internet of Things in the Nutritional Management of Patients with Chronic Neurological Cognitive Impairment: A Scoping Review. Healthcare (Basel). 2024;13(1):23.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Małgorzata Wiszniewska, Maciej Gawrysiak, Anna Żdanowicz
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 48
Liczba cytowań: 0