Wpływ wybranych czynników socjodemograficznych i zdrowotnych na występowanie depresji u osób w podeszłym wieku
DOI:
https://doi.org/10.15225/PNN.2025.14.4.3Słowa kluczowe
depresja, osoby w podeszłym wieku, środowisko wiejskieAbstrakt
Wstęp. Depresja wchodzi w skład tzw. wielkich zespołów geriatrycznych, mających istotny wpływ na życie codzienne osób w starszym wieku.
Cel. Celem pracy jest ocena występowania depresji u osób w podeszłym wieku mieszkających w środowisku wiejskim oraz wykazanie zależności pomiędzy wybranymi zmiennymi socjodemograficznymi, zdrowotnymi i niesprawnością funkcjonalną a występowaniem depresji.
Materiał i metody. Badaniami objęto 329 kobiet, 175 mężczyzn w wieku od 66 do 94 lat (śr 77,41) mieszkających w środowisku wiejskim na terenie jednej z gmin podkarpacia. Badania przeprowadzono metodą sondażu diagnostycznego i obserwacji bezpośredniej. Zastosowano narzędzia badawcze takie jak: Geriatryczna Skala Oceny Depresji (GDS), Skrócony Test Sprawności Umysłowej (AMTS), Skala Barthel, Skala Lawtona oraz autorski kwestionariusz wywiadu.
Wyniki. Prawidłowy stan emocjonalny w ocenie skalą GDS stwierdzono u 299 uczestników badania. Depresję umiarkowaną wykryto u 151 badanych osób, a depresję ciężką u 45. Analiza statystyczna wykazała, że u kobiet częściej niż u mężczyzn występowała depresja umiarkowana (p<0,05), a rzadziej stan prawidłowy (p<0,01). Ponadto stwierdzono, zależność pomiędzy wiekiem badanych, wykształceniem, liczbą chorób oraz samodzielnością w wykonywaniu podstawowych i złożonych czynności życiowych a występowaniem depresji (<0,001).
Wnioski. Depresja występowała u niemal dwóch piątych badanych mieszkańców wsi w podeszłym wieku. Czynnikami socjodemograficznymi wpływającymi na występowanie depresji u osób w podeszłym wieku mieszkających na wsi były: płeć żeńska, starszy wiek oraz niski poziom wykształcenia. Ponadto większe nasilenie objawów depresji występowało u badanych z niewydolnością krążenia, miażdżycą, chorobą Parkinsona, przerostem gruczołu krokowego, chorobą Alzheimera i po przebytym udarze mózgu. Występowanie depresji u osób w podeszłym wieku mieszkających na wsi znacząco wpływało na pogorszenie ich sprawności funkcjonalnej i poznawczej. (PNN 2025;14(4):165–170)
Bibliografia
[1] Radziwoń-Zalewska M. Depresja u starszych osób. W: Galus K. (Red.), Geriatria. Wybrane zagadnienia. Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2007;253–257.
[2] Magierski R., Sobów T. Ból i depresja w wieku podeszłym. W: Dudek D. (Red.), Ból i depresja. Termedia, Poznań 2011;55–76.
[3] Dudek D., Zięba A., Siwek M., Wróbel A. Depresja. W: Grodzicki T., Kocemba J., Skalska A. (Red.), Geriatria z elementami gerontologii ogólnej. Via Medica, Gdańsk 2006;108–112.
[4] Dziechciaż M., Płaszewska-Żywko L., Guty E. The emotions of elderly people from the rural population. Zdr Publ. 2010;120(1):53–57.
[5] Babiarczyk B., Schlegel-Zawadzka M., Turbiarz A. Ocena częstości występowania objawów depresji w populacji osób powyżej 65. roku życia. Med Og Nauk Zdr. 2013;19(4):453–457.
[6] Borowiak E., Kostka T. Analiza sprawności funkcjonalnej pacjenta geriatrycznego. Rola pielęgniarki w zespole geriatrycznym. W: Wieczorowska-Tobis K., Talarska D. (Red.), Geriatria i pielęgniarstwo geriatryczne. Wyd. Lekarskie PZWL, Warszawa 2017;99–116.
[7] Grabiec U., Depresja w starszym wieku — podstawy rozpoznawania. W: Panek A., Szarota Z. (Red.), Zrozumieć starość. Oficyna Wydawnicza Text, Kraków 2000;122–128.
[8] Pużyński S., Wciórka J. Narzędzia oceny stanu psychicznego. W: Bilikiewicz A., Pużyński S., Rybakowski J., Wciórka J. (Red.), Psychiatria. Tom 1, Elsevier Urban & Partner, Wrocław 2002;453–526.
[9] Kostka T. Całościowa ocena geriatryczna. W: Kostka T., Koziarska-Rościszewska M. (Red.), Choroby wieku podeszłego. Wyd. Lekarskie PZWL, Warszawa 2009;17–37.
[10] Kocemba J. Starzenie się człowieka. W: Grodzicki T., Kocemba J., Skalska A. (Red.), Geriatria z elementami gerontologii ogólnej. Via Medica, Gdańsk 2006;6–12.
[11] Bień B. Sytuacja zdrowotna osób w podeszłym wieku. W: Grodzicki T., Kocemba J., Skalska A. (Red.), Geriatria z elementami gerontologii ogólnej. Via Medica, Gdańsk 2006;42–46.
[12] Kołodziej W. Zaburzenia psychiczne i ryzyko samobójstwa u osób w starszym wieku. W: Nowicka A. (Red.), Wybrane problemy osób starszych. Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2006;87–97.
[13] Broczek K., Mossakowska M., Szybalska A. i wsp. Występowanie objawów depresyjnych u osób starszych. W: Mossakowska M., Więcek A., Błędowski P. (Red.), Aspekty medyczne, psychologiczne, socjologiczne i ekonomiczne starzenia się ludzi w Polsce. Termedia Wydawnictwa Medyczne, Poznań 2012;123–136.
[14] Wojszel B., Bień B. Rozpowszechnienie wielkich zespołów geriatrycznych w populacji osób w późnej starości — wyzwanie dla podstawowej opieki zdrowotnej. Przegl Lek. 2002;59(4–5):216–221.
[15] Faleńczyk K., Marzec A. Opieka długoterminowa w warunkach domowych. W: Kędziora-Kornatowska K., Muszalik M., Skolmowska E. (Red.), Pielęgniarstwo w opiece długoterminowej. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010;319–329.
[16] Hardy S.E., Allore H.G., Guo Z., Gill T.M. Explaining the Effect of Gender on Functional Transitions in Older Persons. Gerontology. 2008;54(2):79–86.
[17] Dziechciaż M., Guty E., Wojtowicz A., Filip R. Social and health care needs of elderly people living in the countryside in Poland. Ann Agric Environ Med. 2012;19(4):746–750.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Małgorzata Dziechciaż
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 31
Liczba cytowań: 0