Niewolnicy na drodze do uznania. Józefa Tischnera zmagania z historiozofią

Abstrakt

W latach osiemdziesiątych i dziewięćdziesiątych XX wieku Józef Tischner był świadkiem i uczestnikiem przełomu politycznego w Polsce. Przełom ten doprowadził do upadku reżimu komunistycznego i odzyskania wolności przez społeczeństwo. Opisując ten proces, Tischner regularnie odwoływał się do filozofii Georga W. F. Hegla, a zwłaszcza do jego analiz relacji pana i niewolnika. Przed przełomem w polskim społeczeństwie panami byli przywódcy komunistyczni, natomiast robotnicy byli traktowani jak niewolnicy. W artykule autor rozważa trzy drogi dochodzenia niewolników do uznania, czyli do wolności, które wyłoniły się z tradycji heglowskiej i do których odwoływał się Józef Tischner. Były to: wyzwolenie poprzez rewolucję, wyzwolenie poprzez pracę oraz wyzwolenie poprzez solidarność. Każda z tych dróg wiązała się z poważnymi problemami historiozoficznymi, z którymi musiał się mierzyć Józef Tischner. Autor analizuje zmagania Tischnera z filozofią historii, wskazując jednocześnie na ich możliwe pedagogiczne odniesienia.