Wykorzystanie koncepcji logoprofilaktyki w procesie wsparcia rozwoju egzystencji podmiotowo-osobowej dzieci i młodzieży
DOI:
https://doi.org/10.12775/PCh.2025.024Słowa kluczowe
logoprofilaktyka, egzystencja podmiotowo-osobowa, noetyczny wymiar osobowości, wielowymiarowość bycia, wielokierunkowość stawania się egzystencji, program profilaktycznyAbstrakt
Celem artykułu jest przedstawienie możliwości wykorzystania teoretycznych i empirycznych założeń koncepcji logoprofilaktyki w procesie wsparcia rozwoju egzystencji podmiotowo-osobowej dzieci i młodzieży. Logoprofilaktyka, odnosząc się do integralnej koncepcji człowieka wielowymiarowego sformułowanej przez Victora E. Frankla w ramach Trzeciej Wiedeńskiej Szkoły Psychoterapii, umożliwia projektowanie i realizację działań wspierających rozwój czynników chroniących noetyczny wymiar osobowości. Mogą być one realizowane na poziomie profilaktyki uniwersalnej, selektywnej i wskazującej. Skonstruowane w jej ramach strategie (strategia dostarczania doświadczeń egzystencjalnie znaczących oraz strategia jakości noetycznych) są zgodnymi z teorią sposobami postępowania, na których opierają się programy profilaktyczne, będące gotowymi narzędziami wzbogacającymi warsztat pracy nauczycieli oraz wychowawców. Ukazują one sposoby wzmacniania potencjałów noetycznego wymiaru osobowości, co w znaczący sposób może przyczynić się do rozwoju zdolności podmiotowo-osobowych młodego pokolenia, do kierowania swoim życiem,
spełniania siebie i odkrywania sensu życia poprzez urzeczywistnianie wartości egzystencjalnie znaczących. W jej ramach mogą być także konstruowane nowe programy profilaktyczne skierowane do dzieci i młodzieży.
Bibliografia
Antonovsky, A. (1995). Rozwikłanie tajemnicy zdrowia. Jak radzić sobie ze stresem i nie zachorować. Warszawa: Instytut Psychiatrii i Neurologii.
Barczykowska, A. i Dzierzyńska-Bres, S. (2013). Profilaktyka oparta na wynikach badań naukowych (evidence based practice). Resocjalizacja Polska, 4, 131–152.
Benard, B. (2004). Resiliency. What we have learned. San Francisco: WestEND.
Chałas, K. (2003). Wychowanie ku wartościom. Elementy teorii i praktyki. Tom I. Kielce: Wydawnictwo Jedność.
Frankl, V.E. (1978). Homo patiens. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax.
Frankl, V.E. (2009). Człowiek w poszukiwaniu sensu. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.
Frankl, V.E. (2010). Wola sensu. Założenie i zastosowanie logoterapii. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.
Frankl V.E. (2017). Lekarz i dusza. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.
Gaś, Z.B. (2004). Szkolny program profilaktyki: istota, konstruowanie, ewaluacja. Poradnik metodyczny. Lublin: Pracownia Wydawnicza Fundacji „Masz Szansę”.
Gąsior, K. (2012). Funkcjonowanie noo-psychospołeczne i problemy psychiczne dorosłych dzieci alkoholików. Warszawa: Difin SA.
Grzelak, Sz. (2015). Vademecum skutecznej profilaktyki problemów młodzieży. Przewodnik dla samorządowców i praktyków oparty na wynikach badań naukowych. Jak wspierać młodzież w PODRÓŻY ŻYCIA? Warszawa: Ośrodek Rozwoju Edukacji.
Gubała, T. (2022). CUDER czyli jak pokazać integrację osoby. Wychowawca, lipiec–sierpień, 12–13.
Jarosz, K. (2019). Profilaktyka pozytywna w teorii i praktyce pedagogicznej. Opole: Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego.
Jarosz, K. (2022). Model wielowymiarowej profilaktyki pozytywnej jako przykład narzędzia projektowania wsparcia rozwoju duchowości dzieci i młodzieży. Horyzonty Wychowania, 21(58), 78–89. https://doi.org/10.35765/hw.2022.2158.09
Jarosz, K. (2023). Koncepcja strategii jakości noetycznych jako przykład metody projektowania wsparcia rozwoju odporności psychicznej dzieci i młodzieży. Studia Paedagogica Ignatiana, 27(1), 43–56. https://doi.org/10.12775/SPI.2024.1.002
Klamut, R. (2002). Cel, czas, sens życia. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
Kmiecik-Jusięga, K. (2023). Cele logoprofilaktyki, nowej koncepcji zapobiegania zachowaniom ryzykownym młodzieży. Założenia teoretyczne. Horyzonty Wychowania, 22(62), 121–130. https://doi.org/10.35765/hw.2023.2262.13
Kwieciński, Z. (1999). Edukacja wobec nadziei i zagrożeń współczesności. W: J. Kozielecki (red.), Humanistyka przełomu wieków (s. 51–77). Warszawa: Wydawnictwo „Żak”.
Makowska, M. (2013). Desk research. W: M. Makowska (red.), Analiza danych zastanych (s. 80–104). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.
Makowska, M. i Boguszewski, R. (2013). Analiza danych zastanych – zagadnienia wstępne. W: M. Makowska (red.), Analiza danych zastanych (s. 9–32). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar Spółka z o.o.
Nowak, J. (2003). Pedagogika personalistyczna. W: Z. Kwieciński, B. Śliwerski (red.), Pedagogika (s. 232–248). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Olbrycht, K. (2002). Prawda, dobro, piękno w wychowaniu człowieka jako osoby. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Ostaszewski, K. (2010). Kompedium wiedzy o profilaktyce. W: K. Ostaszewski (red.), Przewodnik metodyczny po programach promocji zdrowia psychicznego i profilaktyki (s. 73–97). Warszawa: Fundacja ETOH.
Popielski, K. (1989). Koncepcja logoteorii V.E. Frankla i jej znaczenie w poradnictwie psychologiczno-pastoralnym. W: Z. Chlewiński (red.), Wybrane zagadnienia z psychologii pastoralnej (s. 69–101). Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.
Popielski, K. (1994a). W kierunku psychoterapii „o ludzkim obliczu” logoterapia i nooterapia. Roczniki Filozoficzne, 42(4), 13–30.
Popielski, K. (1994b). Noetyczny wymiar osobowości. Psychologiczna analiza poczucia sensu życia. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.
Popielski, K. (1996). Człowiek: egzystencja podmiotowo-osobowa. W: K. Popielski (red.), Człowiek, wartości, sens: studia z psychologii egzystencji: logoteoria i nooteoria, logoterapia i nooterapia (s. 25–47). Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski.
Popielski, K. (2008a). Psychologia egzystencji. Wartości w życiu. Lublin: Wydawnictwo KUL.
Popielski, K. (2008b). Noetyczne jakości życia i ich znaczenie w procesie bycia i stawania się egzystencji. Chowanna, 1, 9–25.
Popielski, K. i Mamcarz, P. (2015), Trauma egzystencjalna a wartości. Warszawa: Difin.
Raport z badania ankietowego kondycji psychicznej młodzieży – Projekt „Żyj z sensem” 2022. Pobrano 21 marca 2025 z: https://www.logoterapia-krakow.pl/dzialnosc
Solecki, R. (2022). Logoprofilaktyka. Wychowawca, lipiec–sierpień, 13–14.
Solecki, R. i Szczukiewicz, P. (2024). Logoprofilaktyka a prewencja zachowań ryzykownych i uzależnień. Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, 9, 339–452. http://doi.org/10.17951
Suchocka, L. (2007). Psychologiczna analiza cierpienia w chorobie przewlekłej. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
Szczukiewicz, P. (2016). Profilaktyka wobec zjawiska społecznej anomii. W: Z. B. Gaś (red.), Nowe wyzwania profilaktyki (s. 13–28). Lublin: Wydawnictwo Naukowe Innovatio Press WSEI.
Szczukiewicz, P., Szczukiewicz, A. i Solecki, R. (2023a). Logoterapia wobec ryzykownych zachowań młodzieży. Świat Problemów, 12, 3–6.
Szczukiewicz, P., Kurcbart, A. i Solecki, R., (2023b). Zastosowanie logoprofilaktyki w zapobieganiu zachowaniom problemowym młodzieży. W: P. Gasparski, M. Kania i A. Siudak (red.), Zagrożenia uzależnieniami i przemocą wśród dzieci i młodzieży. Badania porównawcze w latach 2008–2023 (s. 213–226). Lublin: Wydawnictwo Naukowe Episteme.
Tarnowski, J. (2003). Pedagogika egzystencjalna. W: Z. Kwieciński, B. Śliwerski (red.), Pedagogika (s. 248–261). Warszawa: PWN.
Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, Dz.U. z 2017 r., poz. 59.
Werner, E. i Smith, R. (1992). Overcoming the odds: High risk children from birth to adulthood. Cornell University Press.
Węgrzecki, A. (1996). Zarys fenomenologii podmiotu. Wrocław–Warszawa–Kraków: Wydawnictwo Ossolineum.
Wolicki, M. (2007). Logoterapeutyczna koncepcja wychowania. Sandomierz: Wydawnictwo Diecezjalne i Drukarnia w Sandomierzu.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 41
Liczba cytowań: 0
