Prolegomena do metafizyki wychowania jako noetyki
DOI:
https://doi.org/10.12775/PCh.2025.018Słowa kluczowe
wychowanie, noetyka, transcendencja, intertranscendencja, metafizyka, PlatonAbstrakt
Rozważania podejmowane w artykule dotyczą wychowania jako obszaru ideowego wszelkiej refleksyjnej praktyki pedagogicznej. Owa praktyka może być konceptualizowana w formie teorii, filozofii i metafizyki wychowania. Zaproponowana zostanie koncepcja metafizyki wychowania jako noetyki, czyli takiej praktyki myślenia pedagogicznego, które odnosi myślenie o wychowaniu poza nie samo, ku temu, co je poprzedza, umożliwia i uzasadnia. Intelektualnym tłem podejmowanych rozważań będzie współczesny paradygmat badań nad filozofią Platona. Zasadą wychowania okaże się transcendencja jako ontologiczna emancypacja człowieka ku jedności tego, co immanentnie – biopsychospołecznie, historycznie i kulturowo – zróżnicowane. Na koniec zostanie przedstawiona ilustracja pojęciowa metafizyki wychowania jako noetyki w formie pedagogiczno-filozoficznej koncepcji „ontologii wymiarów” Viktora Frankla.
Bibliografia
Albert, K. (1991). O platońskim pojęciu filozofii. Warszawa: IFiS PAN.
Albert, K. (2002). Wprowadzenie do filozoficznej mistyki. Kęty: Wydawnictwo Antyk.
Bartyzel, J. (1994). O sztuce wypasania trzód: wiedza a władza w filozofii politycznej Platona. Sztuka i Filozofia, 8, 209–220.
Blandzi, S. (1992). Henologia. Meontologia. Dialektyka. Warszawa: IFiS PAN.
Blandzi, S. (1997). Źródła ejdetyki Platona. Przegląd Filozoficzny, 6(3), 23–40.
Blandzi, S. (2002). Platoński projekt filozofii pierwszej. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.
Blandzi, S. (2004). Dlaczego grecka mądrość? W: A. Motycka (red.), Spotkania Platońskie (s. 201–210). Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.
Brague, R. (2022). Umiarkowanie nowoczesny. Warszawa: Teologia Polityczna.
Buksiński, T. (1997). Dwa rozumy filozofii. W: T. Buksiński (red.), Rozumność i racjonalność (s. 131–202). Poznań: Wydawnictwo Naukowe Instytutu Filozofii UAM.
Deneen, P.J. (2021). Dlaczego liberalizm zawiódł? Warszawa: PIW.
Folkierska, A. (1990). Pytanie o pedagogikę. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Frankl, V.E. (1984). Homo patiens. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.
Frankl, V.E. (2009). Człowiek w poszukiwaniu sensu. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.
Frankl, V.E. (2017). Lekarz i dusza. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.
Frankl, V.E. (2018). Wola sensu. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.
Gałkowski, S. (2012). Filozofia wychowania oczami filozofa. Próba określenia pojęcia. W: Metamorfozy filozofii wychowania. Od antyku po współczesność (s. 145–160). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Gnitecki, J. (2007). Wprowadzenie do pedagogiki ogólnej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego.
Gómez Dávila, N. (2014a). Scholia do tekstu implicite. W: N. Gómez Dávila, Scholia do tekstu implicite, t. 1. Warszawa: Furta Sacra.
Gómez Dávila, N. (2014b). Nowe scholia do tekstu implicite. W: N. Gómez Dávila, Scholia do tekstu implicite, t. 1. Warszawa: Furta Sacra.
Gutek, G. (2003). Filozoficzne i ideologiczne podstawy edukacji. Gdańsk: GWP.
Janas, A. (2025). Pytanie o wychowanie. Radzymin–Warszawa: Wydawnictwo von Borowiecky.
Jaroszyński, P. (1999). Piękno czy wartość? W: A. Maryniarczyk, M.J. Gondek (red.), Poznanie bytu czy ustalanie sensów? (s. 183–187). Lublin: Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu.
Krämer, H. (2015). Niepisana nauka Platona. Peitho / Examina Antiqua, 6(1), 25–40.
Kwaśnica, R. (2007). Dwie racjonalności. Od filozofii sensu ku pedagogice ogólnej. Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP we Wrocławiu.
Lavelle, L. (1963). Przyjaciele Boga i ludzi. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.
Nietzsche, F. (2000). Tako rzecze Zaratustra. Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo.
Nietzsche, F. (2016). Wędrowiec i jego cień. Kraków: vis-à-vis etiuda.
Olech, A. (2004). Nikt, kto jest rozumny, nie może być wrogiem Platona. W: A. Motycka (red.), Spotkania platońskie (s. 64–68). Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.
Paczkowski, P. (1998). Jedność filozofii Platona. Rzeszów: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej.
Paczos, K. (2021). Noetyka. Béziers: Didaskalos Éditions.
Palka, S. (1994). Współczesne sposoby kreowania pedagogiki w Polsce i ich metodologiczne konsekwencje. W: H. Kwiatkowska (red.), Ewolucja tożsamości pedagogiki (s. 106–112). Warszawa: IHNOiT.
Platon. (1987). Listy. Warszawa: PWN.
Platon. (2003). Państwo. Kęty: Wydawnictwo Antyk.
Popper, K. (2006). Społeczeństwo otwarte i jego wrogowie, t. 1. Warszawa: PWN.
Rosen, S. (1998). Hermeneutyka jako polityka. Warszawa: Fundacja ALETHEIA.
Rutkowski, J. (2012). Zmierzch kształcenia? Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Szlezák, T. (2006). O nowej interpretacji platońskich dialogów. Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki.
Schulz, R. (2003). Wykłady z pedagogiki ogólnej, t. 1. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Szołtysek, A.E. (2003). Filozofia pedagogiki. Katowice: Wydawnictwo «ESSE».
Śliwerski, B. (2012). Pedagogika ogólna. Podstawowe prawidłowości. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Tchorzewski, A.M. (2002). Teoria wychowania. W poszukiwaniu nowego paradygmatu. W: A.M. Tchorzewski (red.), Współczesne konteksty wychowania (s. 9–38). Poznań: Wydawnictwo Wers.
Wesoły, M.A. (2015a). Der »Tübinger« Platon – nowy paradygmat hermeneutyczny. W: C. Mleczarski (red.), Antyk i współczesność. Recepcja filozofii starożytnej w myśli współczesnej. Od czasów Nietzschego do początków XXI wieku (s. 65–80). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SUB LIPA.
Wesoły, M.A. (2015b). Świadectwa niepisanej dialektyki Platona. Peitho. Examina Antiqua, 6(1), 205–266.
Znaniecki, F. (2001). Socjologia wychowania. Warszawa: PWN.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 108
Liczba cytowań: 0
