Wychowanie w perspektywie „wewnętrznego obrazu”
DOI:
https://doi.org/10.12775/PCh.2024.003Słowa kluczowe
wewnętrzny obraz, trashumanizm, homo absconditus, wychowanie, antropologia pedagogiczna, cel wychowaniaAbstrakt
Artykuł wpisuje się w obszar antropologii i teleologii pedagogicznej. Wskazuje się w nim trzy podstawowe modele antropologiczne. Za podstawę rozróżnienia opisanych modeli antropologicznych przyjęto kategorię „wewnętrznego obrazu” wychowanka, rozumianą jako najgłębsza prawda o człowieku; rzeczywistość ujawniająca się na drodze refleksji, a zarazem zawierająca w sobie elementy tajemnicy, dlatego nie może być ona jednoznacznie określona i do końca zdefiniowana, ale wymaga wysiłku odkrywania, a następnie realizowania. Trzy zaproponowane modele to: 1. Pedagogia oparta na „wewnętrznym obrazie”; 2. Pedagogia wykluczająca „wewnętrzny obraz”; 3. Pedagogia milczącego „wewnętrznego obrazu”. Przedstawione propozycje teoretyczne uzasadniono obecnymi w pedagogice trendami ideowymi oraz ukazano ich przykładowe konsekwencje dla praktyki wychowawczej.
Bibliografia
Archer, M. S. (2013). Człowieczeństwo. Problem sprawstwa. Kraków: Nomos.
Benner, D. & Brügger, F. (2010). Bildsamkeit / Bildung. In D. Benner & J. Oelkers (Eds.), Historisches Wörterbuch der Pädagogik (pp. 174–215). Weinheim: Beltz.
Bieri, P. (2001). Das Handwerk der Freiheit. Über die Entdeckung des eigenen Willens. München: Carl Hanser Verlag.
Böhm, W. & Seichter, S. (2018). Wörterbuch der Pädagogik. Paderborn–Stuttgart: Ferdinand Schöningh; UTB.
Cencini, A. (2006). Drzewo życia. Ku modelowi formacji początkowej i permanentnej. Kraków: Salwator.
Fichte, J. G. (1845). Die Anweisung zum seligen Leben oder auch die Religionslehre. Berlin.
Frankl, V. E. (1984). Homo Patiens. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.
Gabriel, M. (2015). Ich ist nicht Gehirn. Philosophie des Geistes für das 21. Jahrhundert. Berlin: Ullstein Buchverlag GmbH.
Gnitecki, J. (1999). Zarys pedagogiki ogólnej. Gorzów Wielkopolski: Wojewódzki Ośrodek Metodyczny.
Herbart, J. F. (2007). Pedagogika ogólna wywiedziona z celu wychowania. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie ‘Żak.’
Jeziorański, M. (2022). Relacja wychowawcza: Rozumienie, modele, propozycja. Lublin: Wydawnictwo KUL.
Kamiński, S. (1998a). Nauka i metoda. Pojęcie nauki i klasyfikacja nauk. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
Kamiński, S. (1998b). Światopogląd, religia, teologia. Zagadnienia filozoficzne i metodologiczne. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
Key, E. (1905). Das Jahrhundert des Kindes. Berlin: S. Fischer Verlag.
Key, E. (2005). Stulecie dziecka. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie ‘Żak.’
Krąpiec, M. (1995). Człowiek bez celu? Człowiek w Kulturze, 6–7, 5–36.
Kron, F. W. (2012). Pedagogika – kluczowe zagadnienia. Podręcznik akademicki. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Krüger, H.-H. (2007). Metody badań w pedagogice. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Kunowski, S. (2004). Podstawy współczesnej pedagogiki. Warszawa: Wydawnictwo Salezjańskie.
Lichtenstein, E. (1966). Zur Entwicklung des Bildungsbegriffs von Meister Eckhart bis Hegel. Heidelberg: Quelle & Meyer.
Liessmann, K. P. (2019). Bildung als Provokation. München: Piper.
Lipowicz, M. (2017). Wychowanie czy ulepszenie? O antychrześcijańskich korzeniach i pedagogicznych implikacjach transhumanizmu. Paedagogia Christiana, 2, 69–87. http://dx.doi.org/10.12775/PCh.2017.026.
Maliszewska, A. (2019). W stronę antropologii inkluzywnej. Głęboka niepełnosprawność intelektualna a człowieczeństwo: studium z zakresu katolickiej teologii niepełnosprawności. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Marotzki, W., Nohl, A.-M. & Ortlepp, W. (2006). Einführung in die Erziehungswissenschaft. Opladen i Farmington Hills: Verlag Barbara Budrich.
Maryniarczyk, A. (2006). Antropologiczne źródła pedagogiki rodziny w ujęciu Księdza Józefa Wilka. In B. Kiereś, M. Nowak & D. Opozda (Eds.), Wybrane zagadnienia teorii i praktyki pedagogiki rodziny. Pamięci Księdza Profesora Józefa Wilka SDB (1937–2003) (pp. 65–77). Lublin: Poligrafia Inspektoratu Towarzystwa Salezjańskiego.
März, F. (1965). Einführung in die Pädagogik. Sechs Kapitel zur Orientierung in der pädagogischen Wirklichkeit. München: Kösel-Verlag.
Meyer-Drawe, K. (1999). Zum metaphorischen Gehalt von ‘Bildung’ und ‘Erziehung.’ Zeitschrift für Pädagogik, 45(2), 161–175.
Mojsisch, B. (1997). ‘Dieses Ich’: Meister Eckharts Ich-Konception. In K. Flasch & U. R. Jeck (Eds.), Das Licht der Vernunft. Die Anfänge der Aufklärung im Mittelalter (pp. 100–109). München: Verlag C.H. Beck.
Nowak, M. (1999). Podstawy pedagogiki otwartej. Ujęcie dynamiczne w inspiracji chrześcijańskiej. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL.
Nowak, M. (2005). Pedagogika personalistyczna. In Z. Kwieciński & B. Śliwerski (Eds.), Pedagogika. Podręcznik akademicki (Vol. 1, pp. 232–247).
Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Stępkowski, D. (2019). (Wy)kształcenie w polskiej pedagogice ogólnej. Prolegomena do historii pojęcia. In K. Maliszewski, D. Stępkowski & B. Śliwerski, Istota, sens i uwarunkowania (wy)kształcenia (pp. 13–72). Kraków: Impuls.
Suchodolski, B. (1996). Pedagogika. In W. Pomykało (Ed.), Encyklopedia pedagogiczna (pp. 539–542). Warszawa: Fundacja Innowacja.
Szacki, J. (2012). Historia myśli socjologicznej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Szymona, W. (2008). Tauler Jan. In A. Maryniarczyk (Ed.), Powszechna encyklopedia filozofii (Vol. 9, pp. 378–379). Lublin: Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu.
Śliwerski, B. (2010). Współczesne teorie i nurty wychowania. Kraków: Impuls.
Tarnowski, K. (1989). Gabriela Marcela filozofia wiary. Analecta Cracoviensia, 21–22, 99–114.
Watson, J. B. (1990). Behawioryzm oraz Psychologia, jak ją widzi behawiorysta. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
Wielecki, K. (2015). Socjologia na rozstaju dróg: znaczenie teorii Margaret S. Archer. Uniwersyteckie Czasopismo Socjologiczne, 10, 47–59.
Wojtyła, K. (2011). Osoba i czyn. In T. Styczeń (Ed.), Osoba i czyn oraz inne studia antropologiczne (pp. 43–344). Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
Wulf, C. (2016). Antropologia. Historia – kultura – filozofia. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.
Zirfas, J. (2021). Pädagogische Anthropologie. Paderborn: Ferdinand Schöningh.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 313
Liczba cytowań: 0