Prolegomena to Metaphysics of Education as Noetics
DOI:
https://doi.org/10.12775/PCh.2025.018Keywords
education, noetics, transcendence, intertranscendence, metaphysics, PlatoAbstract
The considerations undertaken in the article concern education as an ideational area of all reflective pedagogical practice. This practice can be conceptualised in the form of theory, philosophy and metaphysics of education. The concept of the metaphysics of education as noetics will be proposed, i.e. such a practice of pedagogical thinking that relates the thinking of education beyond itself, to what precedes, enables and justifies it. The intellectual background of the considerations undertaken will be the contemporary paradigm of research on Plato’s philosophy. The principle role of education will turn out to be transcendence, as the ontological emancipation of man towards the unity of what is immanently – biopsychosocially, historically and culturally – differentiated. Finally, a conceptual illustration of the metaphysics of education as noetics will be presented in the form of Viktor Frankl’s pedagogical-philosophical concept of ‘ontology of dimensions.’
References
Albert, K. (1991). O platońskim pojęciu filozofii. Warszawa: IFiS PAN.
Albert, K. (2002). Wprowadzenie do filozoficznej mistyki. Kęty: Wydawnictwo Antyk.
Bartyzel, J. (1994). O sztuce wypasania trzód: wiedza a władza w filozofii politycznej Platona. Sztuka i Filozofia, 8, 209–220.
Blandzi, S. (1992). Henologia. Meontologia. Dialektyka. Warszawa: IFiS PAN.
Blandzi, S. (1997). Źródła ejdetyki Platona. Przegląd Filozoficzny, 6(3), 23–40.
Blandzi, S. (2002). Platoński projekt filozofii pierwszej. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.
Blandzi, S. (2004). Dlaczego grecka mądrość? W: A. Motycka (red.), Spotkania Platońskie (s. 201–210). Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.
Brague, R. (2022). Umiarkowanie nowoczesny. Warszawa: Teologia Polityczna.
Buksiński, T. (1997). Dwa rozumy filozofii. W: T. Buksiński (red.), Rozumność i racjonalność (s. 131–202). Poznań: Wydawnictwo Naukowe Instytutu Filozofii UAM.
Deneen, P.J. (2021). Dlaczego liberalizm zawiódł? Warszawa: PIW.
Folkierska, A. (1990). Pytanie o pedagogikę. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Frankl, V.E. (1984). Homo patiens. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.
Frankl, V.E. (2009). Człowiek w poszukiwaniu sensu. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.
Frankl, V.E. (2017). Lekarz i dusza. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.
Frankl, V.E. (2018). Wola sensu. Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.
Gałkowski, S. (2012). Filozofia wychowania oczami filozofa. Próba określenia pojęcia. W: Metamorfozy filozofii wychowania. Od antyku po współczesność (s. 145–160). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Gnitecki, J. (2007). Wprowadzenie do pedagogiki ogólnej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego.
Gómez Dávila, N. (2014a). Scholia do tekstu implicite. W: N. Gómez Dávila, Scholia do tekstu implicite, t. 1. Warszawa: Furta Sacra.
Gómez Dávila, N. (2014b). Nowe scholia do tekstu implicite. W: N. Gómez Dávila, Scholia do tekstu implicite, t. 1. Warszawa: Furta Sacra.
Gutek, G. (2003). Filozoficzne i ideologiczne podstawy edukacji. Gdańsk: GWP.
Janas, A. (2025). Pytanie o wychowanie. Radzymin–Warszawa: Wydawnictwo von Borowiecky.
Jaroszyński, P. (1999). Piękno czy wartość? W: A. Maryniarczyk, M.J. Gondek (red.), Poznanie bytu czy ustalanie sensów? (s. 183–187). Lublin: Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu.
Krämer, H. (2015). Niepisana nauka Platona. Peitho / Examina Antiqua, 6(1), 25–40.
Kwaśnica, R. (2007). Dwie racjonalności. Od filozofii sensu ku pedagogice ogólnej. Wrocław: Wydawnictwo Naukowe Dolnośląskiej Szkoły Wyższej Edukacji TWP we Wrocławiu.
Lavelle, L. (1963). Przyjaciele Boga i ludzi. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.
Nietzsche, F. (2000). Tako rzecze Zaratustra. Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo.
Nietzsche, F. (2016). Wędrowiec i jego cień. Kraków: vis-à-vis etiuda.
Olech, A. (2004). Nikt, kto jest rozumny, nie może być wrogiem Platona. W: A. Motycka (red.), Spotkania platońskie (s. 64–68). Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN.
Paczkowski, P. (1998). Jedność filozofii Platona. Rzeszów: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej.
Paczos, K. (2021). Noetyka. Béziers: Didaskalos Éditions.
Palka, S. (1994). Współczesne sposoby kreowania pedagogiki w Polsce i ich metodologiczne konsekwencje. W: H. Kwiatkowska (red.), Ewolucja tożsamości pedagogiki (s. 106–112). Warszawa: IHNOiT.
Platon. (1987). Listy. Warszawa: PWN.
Platon. (2003). Państwo. Kęty: Wydawnictwo Antyk.
Popper, K. (2006). Społeczeństwo otwarte i jego wrogowie, t. 1. Warszawa: PWN.
Rosen, S. (1998). Hermeneutyka jako polityka. Warszawa: Fundacja ALETHEIA.
Rutkowski, J. (2012). Zmierzch kształcenia? Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.
Szlezák, T. (2006). O nowej interpretacji platońskich dialogów. Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki.
Schulz, R. (2003). Wykłady z pedagogiki ogólnej, t. 1. Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Szołtysek, A.E. (2003). Filozofia pedagogiki. Katowice: Wydawnictwo «ESSE».
Śliwerski, B. (2012). Pedagogika ogólna. Podstawowe prawidłowości. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
Tchorzewski, A.M. (2002). Teoria wychowania. W poszukiwaniu nowego paradygmatu. W: A.M. Tchorzewski (red.), Współczesne konteksty wychowania (s. 9–38). Poznań: Wydawnictwo Wers.
Wesoły, M.A. (2015a). Der »Tübinger« Platon – nowy paradygmat hermeneutyczny. W: C. Mleczarski (red.), Antyk i współczesność. Recepcja filozofii starożytnej w myśli współczesnej. Od czasów Nietzschego do początków XXI wieku (s. 65–80). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SUB LIPA.
Wesoły, M.A. (2015b). Świadectwa niepisanej dialektyki Platona. Peitho. Examina Antiqua, 6(1), 205–266.
Znaniecki, F. (2001). Socjologia wychowania. Warszawa: PWN.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Stats
Number of views and downloads: 47
Number of citations: 0
