Rationality of budget expenditure in practice of pub-lic sector units on the example of a prosecutor’s office – an outline of a problem
DOI:
https://doi.org/10.12775/PBPS.2025.001Keywords
financial rationality, liability for violation of public finance discipline, prosecution service, management of public fundsAbstract
The article addresses a relationship between a principle of rational management of public funds and an implementation of statutory tasks of public authorities, using a functioning of a prosecution service as an example. The purpose of the study is to demonstrate that an obligation to use budgetary resources efficiently and economically, as derived from the Public Finance Act, inevitably comes into tension with the constitutional duty to perform public functions, which by their very nature cannot be subordinated to purely economic criteria. The paper presents this issue within a systemic framework, treating it as a constitutional and institutional problem rather than a merely managerial one. It argues that financial rationality should be understood as a principle supporting an exercise of public functions rather than limiting their scope. The author concludes that the key to reconciling the “logic of the budget” with the “logic of public service” lies in developing legal instruments enabling the coexistence of both orders – through the introduction of mechanisms assessing cost proportionality and institutional responsibility.
References
Borodo A., Finanse publiczne. Zagadnienia ustrojowe i prawne, Wolters Kluwer, Warszawa 2019.
Borszowski P., Normatywne określenie kosztów podatkowych z działalności gospodarczej. Zagadnienie elastyczności [w:] L. Etel, M. Tyniewicki (red.),
Finanse publiczne i prawo finansowe. Realia i perspektywy zmian. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Eugeniuszowi Ruśkowskiemu, Temida 2, Białystok 2012.
Bożek W., Zasady finansów publicznych [w:] Z. Ofiarski (red.), Ustawa o finansach publicznych. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2021.
Ćwieląg K., Audyt wewnętrzny jako instrument zarządzania i racjonalizacji gospodarki środkami publicznymi samorządu terytorialnego po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej [w:] Z. Mikołajewicz (red.), Gospodarcze i społeczne skutki akcesji Polski do Unii Europejskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2006.
Gazda M., O procesie racjonalizacji wydatków publicznych, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2016, nr 1, s. 169–179.
Kaczmarek P., Tożsamość prawnika jako wykonawcy roli zawodowej, Wolters Kluwer, Wrocław 2014.
Kosikowski C., Finanse publiczne i prawo finansowe. Zagadnienia egzaminacyjne i seminaryjne, Wolters Kluwer, Warszawa 2012.
Kwiatkowski Z., Koncentracja materiału dowodowego w fazie przygotowania do rozprawy głównej w procesie karnym, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Problemy Prawa Karnego”1992, nr 18, s. 51–67.
Lotko E., Zawadzka-Pąk U.K., Moralność, przejrzystość i edukacja jako determinanty optymalnego wydatkowania środków publicznych, „Prawo Budżetowe Państwa i Samorządu” 2016, nr 4, s.21–34, DOI: 10.12775/PBPS.2016.021.
Lubińska T., Zarządzanie finansami publicznymi – szanse i wyzwania [w:] M. Postuła (red.), Zarządzanie finansami publicznymi: szanse i wyzwania, Wydawnictwo Naukowe Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2017.
Mazowiecka L., Prokuratura w Polsce (1918–2014), Wolters Kluwer, Warszawa 2015.
Mistygacz M., Prokuratura w Polsce – między rozczarowaniem a diagnozą [w:] M. Mistygacz, J. Onyszczuk, M. Szeroczyńska (red.), Zasady ustrojowe i działania prokuratury w Polsce – nowe spojrzenie, Wolters Kluwer, Warszawa 2023.
Młynarczyk A., Znaczenie zasad budżetowych jednostek samorządu terytorialnego przy opracowywaniu i uchwalaniu budżetu jednostek samorządu terytorialnego [w:] J. Zimmermann (red.), Aksjologia prawa administracyjnego, t. II, Wolters Kluwer, Warszawa 2017.
Orfin A., Sprawność postępowania karnego a jego koszty, Wolters Kluwer, Warszawa 2020.
Rogacka-Rzewnicka M., Oportunizm i legalizm ścigania przestępstw w świetle współczesnych przeobrażeń procesu karnego, Wolters Kluwer, Warszawa 2007.
Salachna J.M., Budżet z perspektywy zarządczej [w:] U. Zawadzka-Pąk, G. Michalczuk (red.), Usprawnianie zarządzania w samorządzie terytorialnym poprzez budżet. Od budżetu tradycyjnego i zadaniowego do budżetu efektów, Wolters Kluwer, Warszawa 2017.
Stachowiak M., Komentarz do art. 2 [w:] W. Dzierżanowski, M. Stachowiak, J. Jerzykowski, M. Kittel, Ł. Jaźwiński (red.), Prawo zamówień publicznych. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2021.
Trzcińska I., Logos, mit i ratio. Wybrane koncepcje racjonalności od XV do XVII wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2011.
Tusiński P., Katalog i treść zasad prawa administracyjnego [w:] M. Zdyb, J. Stelmasiak (red.), Prawo administracyjne. Część ogólna, ustrojowe prawo administracyjne, wybrane zagadnienia materialnego prawa administracyjnego, Wolters Kluwer, Warszawa 2020.
Uryszek T., Uwarunkowania skuteczności zarządzania w organizacjach publicznych [w:] A.I. Adamik, M. Matejun, A. Zakrzewska-Bielawska (red.), Problemy i wyzwania w zarządzaniu organizacjami publicznymi, Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, Łódź 2010.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Krystian Wasilewski

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Stats
Number of views and downloads: 5
Number of citations: 0