Racjonalność wydatków budżetowych w praktyce sektora publicznego na przykładzie prokuratury – zarys problemu
DOI:
https://doi.org/10.12775/PBPS.2025.001Słowa kluczowe
racjonalność finansowa, finanse publiczne, prokuratura, gospodarowanie środkami publicznymiAbstrakt
Artykuł podejmuje problem relacji pomiędzy zasadą racjonalnego gospodarowania środkami publicznymi a realizacją ustawowych zadań organów władzy publicznej, na przykładzie funkcjonowania prokuratury. Celem opracowania jest ukazanie, że obowiązek efektywnego i oszczędnego wykorzystania środków budżetowych, wynikający z przepisów ustawy o finansach publicznych, wchodzi w nieuniknione napięcie z konstytucyjnym obowiązkiem realizacji zadań publicznych, które z natury rzeczy nie mogą być podporządkowane kryteriom czysto ekonomicznym. W artykule przedstawiono propozycję ujęcia tej relacji w kategoriach systemowych, jako problemu ustrojowego, a nie wyłącznie zarządczego. Wskazano, że racjonalność finansowa powinna być traktowana jako zasada wspierająca wykonywanie funkcji publicznych, a nie ograniczająca ich zakres. Autor dowodzi, iż kluczem do rozwiązania konfliktu pomiędzy „logiką budżetu” a „logiką służby publicznej” jest stworzenie ram prawnych pozwalających na współistnienie obu porządków – poprzez rozwój instrumentów oceny proporcjonalności kosztowej i odpowiedzialności organizacji publicznej.
Bibliografia
Borodo A., Finanse publiczne. Zagadnienia ustrojowe i prawne, Wolters Kluwer, Warszawa 2019.
Borszowski P., Normatywne określenie kosztów podatkowych z działalności gospodarczej. Zagadnienie elastyczności [w:] L. Etel, M. Tyniewicki (red.),
Finanse publiczne i prawo finansowe. Realia i perspektywy zmian. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Eugeniuszowi Ruśkowskiemu, Temida 2, Białystok 2012.
Bożek W., Zasady finansów publicznych [w:] Z. Ofiarski (red.), Ustawa o finansach publicznych. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2021.
Ćwieląg K., Audyt wewnętrzny jako instrument zarządzania i racjonalizacji gospodarki środkami publicznymi samorządu terytorialnego po przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej [w:] Z. Mikołajewicz (red.), Gospodarcze i społeczne skutki akcesji Polski do Unii Europejskiej, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2006.
Gazda M., O procesie racjonalizacji wydatków publicznych, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny” 2016, nr 1, s. 169–179.
Kaczmarek P., Tożsamość prawnika jako wykonawcy roli zawodowej, Wolters Kluwer, Wrocław 2014.
Kosikowski C., Finanse publiczne i prawo finansowe. Zagadnienia egzaminacyjne i seminaryjne, Wolters Kluwer, Warszawa 2012.
Kwiatkowski Z., Koncentracja materiału dowodowego w fazie przygotowania do rozprawy głównej w procesie karnym, „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Problemy Prawa Karnego”1992, nr 18, s. 51–67.
Lotko E., Zawadzka-Pąk U.K., Moralność, przejrzystość i edukacja jako determinanty optymalnego wydatkowania środków publicznych, „Prawo Budżetowe Państwa i Samorządu” 2016, nr 4, s.21–34, DOI: 10.12775/PBPS.2016.021.
Lubińska T., Zarządzanie finansami publicznymi – szanse i wyzwania [w:] M. Postuła (red.), Zarządzanie finansami publicznymi: szanse i wyzwania, Wydawnictwo Naukowe Wydziału Zarządzania Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 2017.
Mazowiecka L., Prokuratura w Polsce (1918–2014), Wolters Kluwer, Warszawa 2015.
Mistygacz M., Prokuratura w Polsce – między rozczarowaniem a diagnozą [w:] M. Mistygacz, J. Onyszczuk, M. Szeroczyńska (red.), Zasady ustrojowe i działania prokuratury w Polsce – nowe spojrzenie, Wolters Kluwer, Warszawa 2023.
Młynarczyk A., Znaczenie zasad budżetowych jednostek samorządu terytorialnego przy opracowywaniu i uchwalaniu budżetu jednostek samorządu terytorialnego [w:] J. Zimmermann (red.), Aksjologia prawa administracyjnego, t. II, Wolters Kluwer, Warszawa 2017.
Orfin A., Sprawność postępowania karnego a jego koszty, Wolters Kluwer, Warszawa 2020.
Rogacka-Rzewnicka M., Oportunizm i legalizm ścigania przestępstw w świetle współczesnych przeobrażeń procesu karnego, Wolters Kluwer, Warszawa 2007.
Salachna J.M., Budżet z perspektywy zarządczej [w:] U. Zawadzka-Pąk, G. Michalczuk (red.), Usprawnianie zarządzania w samorządzie terytorialnym poprzez budżet. Od budżetu tradycyjnego i zadaniowego do budżetu efektów, Wolters Kluwer, Warszawa 2017.
Stachowiak M., Komentarz do art. 2 [w:] W. Dzierżanowski, M. Stachowiak, J. Jerzykowski, M. Kittel, Ł. Jaźwiński (red.), Prawo zamówień publicznych. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2021.
Trzcińska I., Logos, mit i ratio. Wybrane koncepcje racjonalności od XV do XVII wieku, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2011.
Tusiński P., Katalog i treść zasad prawa administracyjnego [w:] M. Zdyb, J. Stelmasiak (red.), Prawo administracyjne. Część ogólna, ustrojowe prawo administracyjne, wybrane zagadnienia materialnego prawa administracyjnego, Wolters Kluwer, Warszawa 2020.
Uryszek T., Uwarunkowania skuteczności zarządzania w organizacjach publicznych [w:] A.I. Adamik, M. Matejun, A. Zakrzewska-Bielawska (red.), Problemy i wyzwania w zarządzaniu organizacjami publicznymi, Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, Łódź 2010.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Krystian Wasilewski

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 5
Liczba cytowań: 0