Discourse markers of participle origin with sequence nie in Polish – language status and properties
DOI:
https://doi.org/10.12775/LinCop.2019.007Keywords
lexicalization, grammaticalization, discourse markers, participle, generalized conversational implicatureAbstract
The subject-matter of the analysis presented in the paper are Polish discourse and pragmatic markers homographic with adverbial participle forms, such as e.g. nie mówiąc o_(to say nothing of_, let alone_), nie wspominając o_ (not to mention_), nie wytykając_ (not to mention names), nie licząc (besides), nie ukrywając (not denying). The objective of the research was to determine semantic-syntactic changes accompanying the process of lexicalizalization / delexicalization and grammaticalization of expressions in question along with indicating semantic features of the verbs which participle forms are subject to this process. The role of the generalized conversational implicature in the process of interpreting the utterances with expressions in question was also taken into consideration.
References
Antas J., 1991, O mechanizmach negowania. Wybrane semantyczne i pragmatyczne aspekty negacji, Kraków: Universitas.
van der Auwera J., 2002, More thoughts on degrammaticalization, w: I. Wischer, G. Diewald (red.), New Reflections on Grammaticalization [Typological Studies in Language 49], Amsterdam: John Benjamins, s. 19–29.
Bartnicka-Dąbkowska B., 1970, Adiektywizacja imiesłowów w języku polskim, Warszawa: PWN.
Birzer S., 2015, Generally speaking, connectivity and conversation management combined: the functions of Russian voobšče govorja and Polish ogólnie mówiąc, Russian Linguistics 39/1, s. 81–115.
Bogusławski A., 1975, O negacji, w: E. Janus (red.). Słownik i semantyka. Definicje semantyczne, Wrocław etc.: Ossolineum, s. 137–143.
Bogusławski A., 1976, Presupozycja a negacja, w: M. R. Mayenowa (red.), Semantyka tekstu i języka, Wrocław: Ossolineum, s. 35–50.
Bogusławski A., 1977, Problems of the thematic-rhematic structure of sentences, Warszawa: PWN.
Bogusławski A., 1979, Performatives or metatextual comments? On the cognitive and non-cognitive linguistic conventions, Kwartalnik Neofilologiczny XXVI, z. 3, s. 301–326 (przedr. w: A. Bogusławski, 1994, Sprawy słowa, Warszawa: Veda, s. 58–77).
Bogusławski A., 1988, Preliminaria gramatyki operacyjnej, tłum. R. Gozdawa-Gołębiowski, Polonica XIII, s. 163–223. Oryginalne wydanie: A. Bogusławski, 1978, Towards an operational grammar, Studia Semiotyczne VIII, s. 29–90.
Bogusławski A., 1992, Two essays on inflection, Warszawa: Energeia.
Bogusławski A., 1994, O niektórych operacjach asemantycznych w języku polskim, w: P. Jacobsen, J. S. Jensen, R. Klukowska (red.), En Slavist i humanismens tegn. Festskrift till Kristine Heltberg, Kopenhaga: Reitzel, s. 8–15.
Bogusławski A., 1998, O negacji w konstrukcjach z czasownikiem chcieć, w: E. Jędrzejko (red.), Nowe czasy, nowe języki, nowe (i stare) problemy, Katowice: Wydawnictwo UŚ, s. 105–127.
Bogusławski A., 2003, Aspekt i negacja, Warszawa: Instytut Lingwistyki Stosowanej UW.
Bojałkowska K., 2010, Opis składniowy imiesłowów przysłówkowych we współczesnym języku polskim, Toruń: Wyd. Naukowe UMK.
Brinton L., 2012, “The ghosts of old morphology”. Lexicalization or (de)grammaticalization?, w: K. Davidse, T. Mortelmans, L. Brems, T. Breban (red..), Grammaticalization And Language Change: New Reflections, Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.
Brinton L., Traugott E.C., 2005, Lexicalization and Language Change. Cambridge: CUP.
Dobaczewski A., 1998, Cechy składniowe i semantyczne polskich dopowiedzeń potwierdzających, Warszawa: KLF UW.
Dobaczewski A., 2018, Powtórzenie jako zjawisko tekstowe i systemowe. Repetycje, reduplikacje i quasi-tautologie w języku polskim, Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.
Dobaczewski A., Sobotka P., Żurowski S., 2018, Słownik reduplikacji i powtórzeń polskich. Od zleksykalizowanych podwojeń do regularnych układów repetycyjnych, Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.
Dryer M. S., Haspelmath M. (red..), 2011, The world atlas of language structures online, Munich: Max Planck Digital Library; [online] http://wals.info.
Feret A. S., 2005, Das Partizip im Deutschen und Polnischen, Frankfurt /M.–New York: Peter Lang.
Greszczuk B., 1993, Składniowe wykładniki negacji i ich funkcje w historii języka polskiego, Rzeszów: Wydawnictwo WSzP w Rzeszowie.
Grice P.H., 1977, Logika a konwersacja, tłum. J. Wajszczuk, Przegląd Humanistyczny 6, s. 85-99.
Grochowski M., 1976, O pojęciu elipsy, Pamiętnik Literacki 67/1, s. 121-136.
Grochowski M., 1978, Czy zjawisko elipsy istnieje? w: M.R. Mayenowa (red.), Tekst. Język. Poetyka. Zbiór studiów, Wrocław: Ossolineum, s. 73-85.
Grochowski M., 1984, Składnia wyrażeń polipredykatywnych, w: Grochowski, M., Karolak, S., Topolińska, Z. (red.), Gramatyka współczesnego języka polskiego. Składnia, Warszawa: PWN.
Grochowski M., 1986, Polskie partykuły. Składnia, semantyka, leksykografia, Wrocław: Ossolineum.
Grochowski M., 1997, Wyrażenia funkcyjne. Studium leksykograficzne, Kraków: Wydawnictwo IJP PAN.
Grochowski M., 2001, Nieciągłe jednostki języka z segmentem nie. Wybrane problemy składni zewnętrznej, wewnętrznej i leksykografii (tezy), w: M. Balowski, W. Chlebda (red.), Frazeografia słowiańska, Opole: Uniwersytet Opolski, s. 82–84.
Grochowski M., 2002, Wielowyrazowe jednostki funkcyjne. Wprowadzenie do problematyki, w: Lewicki M. (red.), Problemy frazeologii europejskiej V, Lublin: Norbertinum, s. 43–50.
Grochowski M., 2007a, O kwalifikacji gramatycznej jednostek o postaci nie, w: J. Kamper-Warejko, J. Kulwicka-Kamińska, K. Nowakowska (red.), Z przeszłości i teraźniejszości języka polskiego. Księga pamiątkowa dedykowana Teresie Friedelównie, Toruń: Wyd. Naukowe UMK, s. 273–279.
Grochowski M., 2007b, Partykuły właściwe o postaci związków frazeologicznych. Wprowadzenie do opisu, w: M. Lewicki (red.), Problemy frazeologii europejskiej VIII, Lublin: Norbertinum, s. 77–87.
Grochowski M., Kisiel A., Żabowska M., 2014, Słownik gniazdowy partykuł polskich, Kraków: PAU.
Gryboś A., 1975, Rozwój funkcji składniowej imiesłowów nieodmiennych w języku polskim: związki z nomen, Wrocław: Ossolineum.
Horn L.R., 1989 (2001), A natural history of negation, Chicago: University of Chicago Press.
Hopper, P. J., Traugott, E.C., 2003, Grammaticalization, 2nd edn. Cambridge: CUP.
Jadacka H., 2005, Kultura języka polskiego. Fleksja, słowotwórstwo, składnia, Warszawa: PWN.
Jespersen O., 1917, Negation in English and other languages, Kopenhaga: Kongelige Danske Videnskabernes Selskab.
Kleszczowa K., 2015, U źródeł polskich partykuł: derywacja funkcjonalna, przemiany, zaniki, Katowice: Wyd. UŚ.
Kleszczowa K., Szczepanek A., 2014, Wyrażenia funkcyjne w perspektywie diachronicznej, synchronicznej i porównawczej, Katowice: Wyd. UŚ.
Kortmann, B., Kӧnig, E., 1992, Categorial reanalysis: The case of deverbal prepositions, Linguistics 30, s. 671–697.
Laskowski R., 1984, Podstawowe pojęcia morfologii, w: Grzegorczykowa R., Laskowski R., Wróbel R., Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia, Warszawa: PWN, s. 9–60
Laskowski R., 1998, Zagadnienia ogólne morfologii, w: Grzegorczykowa R., Laskowski R., Wróbel R., Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia, Warszawa: PWN, s. 27–86.
Lehmann, Ch., 2002, New reflections on grammaticalization and lexicalization, w: I. Wischer, G. Diewald (red.), New Reflections on Grammaticalization [Typological Studies in Language 49], Amsterdam: John Benjamins, s. 1–18.
Levinson, C.S., 2000, Presumptive meanings: the theory of generalized and conversational implicature, Cambridge: The MIT Press.
Maćkiewicz J., 1999, Słowo o słowie: potoczna wiedza o języku, Gdańsk: Wydawnictwo UG.
Moroz A., 2007, O wtrąceniach z segmentem nie mówiąc, w: J. Kamper-Warejko, J. Kulwicka-Kamińska, K, Nowakowska (red.), Z przeszłości i teraźniejszości języka polskiego. Księga pamiątkowa dedykowana Teresie Friedelównie, Toruń: Wyd. Naukowe UMK, s. 187–194.
Moroz A., 2010, Parenteza ze składnikiem czasownikowym we współczesnym języku polskim, Toruń: Wyd. Naukowe UMK.
Norde, M., 2009, Degrammaticalization, Oxford: OUP.
Ożóg K., 1990, Leksykon metatekstowy współczesnej polszczyzny mówionej. Wybrane zagadnienia, Kraków: UJ.
Ożóg K., 1997, Operatory metatekstowe w polszczyźnie potocznej, w: Ampel T. (red.), Z polszczyzny historycznej i współczesnej, Rzeszów: Wyd. WSP, s. 129–137.
Piekarczyk D., 2013, Metafory metatekstowe, Lublin: Wyd. UMCS.
Pstryga A., 2010, Słowotwórcza kategoria negacji. Prefiksalne negatywa czasownikowe we współczesnym języku polskim i rosyjskim, Gdańsk: Wyd. UG.
Ramat P., 1992, Thoughts on degrammaticalization, Linguistics 30(3), s. 549–560.
Rodak R., 2007, Różne wcielenia negacji. O typach znaczeń negatywnych w procesie interpretacji wypowiedzeń przestawiających, Łask: Oficyna Wydawnicza LEXEM.
Saloni Z., Świdziński M., 1998, Składnia współczesnego języka polskiego, Warszawa: PWN.
Smith S.B., 1978, Meaning and negation, The Hague: Mouton.
Sokołowska T., 1976, Funkcje składniowe imiesłowów nieodmiennych w języku polskim XVII w., Wrocław: Ossolineum.
Stępień M., 2014, Wyrażenia parentetyczne w strukturze wypowiedzi – właściwości semantyczne, składniowe, prozodyczne, Warszawa: BEL Studio.
Stępień M., 2015, To samo czy inne? Właściwości prozodyczne tzw. wyrażeń quasi-imiesłowowych, w: M. Danielewiczowa, J. Bilińska, K. Doboszyńska-Markiewicz, J. Zaucha (red.), Sens i brzmienie, Warszawa: Wyd. UKSW, s. 145–169.
Stępień M., 2017, Walencja czasowników a problem „dziedziczenia” własności walencyjnych
przez quasi-imiesłowy przysłówkowe, Prace Filologiczne LXX, s. 411–432.
Stępień M., 2018a, Jak badać składnię wielosegmentowych wyrażeń metatekstowych? Na przykładzie wyrażeń (że)by nie i że nie, w: A. Dobaczewski, A. Moroz, P. Sobotka (red.), Sens i konwencje w języku. Studia dedykowane Profesorowi Maciejowi Grochowskiemu, Toruń: Wyd. Naukowe UMK, s. 325–344.
Stepień M., 2018b, Właściwości walencyjne polskich jednostek metatekstowych o genezie czasownikowej, Prace Filologiczne LXXII, s. 371–381.
Traugott E.C. , Dasher, R. B., 2002, Regularity in semantic change, (Cambridge Studies in Linguistics 97), Cambridge: CUP.
Wajszczuk J., 1997, System znaczeń w obszarze spójników polskich, Warszawa: KLF UW.
Wajszczuk J., 2005, O metatekście, Warszawa: KLF UW.
Weiss D., 1975, Syntax und Semantik polnischer Partizipialkonstruktionen: im Rahmen einer generativ-transformationellen Sprachbeschreibung, Bern: Peter Lang.
Weiss D., 2005, Nowe przyimki o pochodzeniu imiesłowowym?, w: M. Grochowski (red.), Przysłówki i przyimki. Studia ze składni i semantyki języka polskiego, Toruń: Wyd. Naukowe UMK, s. 177–208.
Wierzbicka A., 1969, Dociekania semantyczne, Wrocław: Ossolineum.
Wierzbicka A., 1971, Metatekst w tekście, w: M. R. Mayenowa (red.), O spójności tekstu, Wrocław: Ossolineum, s. 105–121.
Winiarska J., 2001, Operatory metatekstowe w dialogu telewizyjnym, Kraków: Universitas.
Wróbel H., 1975, Składnia imiesłowów czynnych we współczesnej polszczyźnie, Katowice: UŚ.
Wróbel H., 2001, Gramatyka języka polskiego, Kraków: Spółka wydawnicza „Od Nowa”.
Zaron Z., 2009, Problemy składni funkcjonalnej, Warszawa: BEL Studio.
Żochowska N., 2013, Charakterystyka semantyczna wyrażeń chcąc nie chcąc i mimo woli, Linguistica Copernicana 1(9), s. 143–163.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
Stats
Number of views and downloads: 538
Number of citations: 0
