Ciało-forteca i tekst. Praktyki somatyczne Roxane Gay
DOI :
https://doi.org/10.12775/LSE.2026.65.03Mots-clés
otyłość, ciało, trauma, gwałtRésumé
Artykuł dotyczy praktyk somatycznych amerykańskiej pisarki i feministki Roxane Gay. Główny kierunek interpretacji wyznacza trauma koncentrująca się na otyłym ciele pisarki, postrzeganym przez nią jako dzieło lub osiągnięcie, a przyjmująca narracyjny kształt w książce wspomnieniowej Głód. Pamiętnik (mojego) ciała. Autorka artykułu bada praktyki somatyczne w obu obszarach. Po pierwsze, interesuje ją mechanizm kompulsywnego jedzenia, które jest długoletnią reakcją Gay na gwałt, jakiego doświadczyła jako dwunastoletnia dziewczynka; po drugie, bada tematykę, stylistykę i retorykę wspomnień. Ramę lektury wyznacza przede wszystkim teoria traumy i traumatycznej wizualizacji przedstawiona w książce Jill Bennett Widzenie empatyczne. Afekt, trauma i sztuka współczesna. Teoria ta pozwala zobaczyć w ciele Gay obiekt przypominający sztukę i zrozumieć, jak na traumatyczną pamięć nakłada się efekt widzialności. Wątki obecne we wspomnieniach Gay pozwalają z kolei spojrzeć na nie jak na tekst reparacyjny.
Références
Appignanesi, L. (2021). Szalone, złe i smutne. Kobiety i psychiatrzy (przeł. J. Dzierzgowski). Warszawa: Marginesy.
Bennett, J. (2005). Empathic Vision. Affect, Trauma and Contemporary Art. California: Stanford University Press. DOI: https://doi.org/10.1515/9781503625006
Bennett, J. (2014). Wnętrza, zewnętrza: trauma, afekt i sztuka (przeł. A. Kowalcze-Pawlik, T. Bilczewski). W: Z. Budrewicz, R. Sendyka, R. Nycz (red.), Pamięć i afekty (s. 145–179). Warszawa: Instytut Badań Literackich Wydawnictwo. DOI: https://doi.org/10.4000/books.iblpan.5115
Bennett, J. (2020). Widzenie empatyczne. Afekt, trauma i sztuka współczesna (przeł. Ł. Mojsak). Widok. Teorie i Praktyki Kultury Wizualnej, 26. Pozyskano z: https://www.pismowidok.org/pl/archiwum/2020/26-empatyczne-obrazy/widzenie-empatyczne.-afekt-trauma-i-sztuka-wspolczesna. DOI: https://doi.org/10.36854/widok/2020.26.2174
Bordo, S. (2003). Unbearable Weight: Feminism, Western Culture, and the Body. Berkeley–Los Angeles: University of California Press. DOI: https://doi.org/10.2307/jj.8441705
Gay, R. (2021). Głód. Pamiętnik (mojego) ciała (przeł. A. Dzierzgowska). Warszawa: Wydawnictwo Cyranka.
Izydorczyk, B. (2017). Trauma a wzorzec objawów impulsywnych u kobiet chorujących na bulimię psychiczną i kompulsywne objadanie się. Psychologiczne Zeszyty Naukowe, 2, 37–54.
Lisowska, K. (2024). Retoryka przemocy seksualnej w polskiej prozie współczesnej – wstępne rozpoznania (ujęcie feministyczne). Wielogłos, 4, 9–80. DOI: 10.4467/2084395XWI.24.028.20905
Orbach, S. (1998). Fat is a Feminist Issue. London: Arrow Books. DOI: https://doi.org/10.1038/24506
Orbach, S. (2018). Forty years since Fat is A Feminist Issue. Pozyskano z: https://www.theguardian.com/society/2018/jun/24/forty-years-since-fat-is-a-feminist-issue
Szopa, K. (2013). Monstrualne demonstracje. Kulturowa reprezentacja otyłości. W: D. Bastek, M. Fołta (red.), Transgresywne monstrum (s. 51–74). Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
Szopa, K. (2014). Fitting bodies: Kulturowa polityka rozmiaru ciała. W: P. Chudzicka-Dudzik, E. Durys (red.), Konteksty feministyczne. Gender w życiu społecznym i kulturze (s. 131–143). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. DOI: http://dx.doi.org/10.18778/7969-034-3.09
Tabaszewska, J. (2010). Trauma jako estetyczne, afektywne doświadczenie. Próba analizy „empatycznej wizji”. Teksty Drugie, 4, 221–234.
Tomalski, R. (2007). Trauma i dysocjacja w zaburzeniach jedzenia. Psychoterapia, 2, 17–27.
Getty Images. 450 Roxane Gay Photos and High-Res Pictures: https://www.gettyimages.com/photos/roxane-gay
Téléchargements
Publié-e
Comment citer
Numéro
Rubrique
Licence
© Łódzkie Studia Etnograficzne 2026

Cette œuvre est sous licence Creative Commons Attribution - Pas de Modification 4.0 International.
1. Autorzy udzielają wydawcy (Polskiemu Towarzystwu Ludoznawczemu) licencji niewyłącznej na korzystanie z utworu w następujących polach eksploatacji:
a) utrwalanie Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego;
b) reprodukowanie (zwielokrotnienie) Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego drukiem i techniką cyfrową (ebook, audiobook);
c) wprowadzania do obrotu egzemplarzy zwielokrotnionego Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego;
d) wprowadzenie Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego do pamięci komputera;
e) rozpowszechnianie utworu w wersji elektronicznej w formule open access na licencji Creative Commons (CC BY - ND 4.0).
2. Autorzy udzielają wydawcy licencji nieodpłatnie.
3. Korzystanie przez wydawcę z utworu na ww. polach nie jest ograniczone czasowo, ilościowo i terytorialnie.
Stats
Number of views and downloads: 16
Number of citations: 0