Skip to main content Skip to main navigation menu Skip to site footer
  • Register
  • Login
  • Language
    • English
    • Deutsch
    • Język Polski
    • Español (España)
    • Italiano
    • Français (Canada)
    • Čeština
    • Français (France)
    • Hrvatski
    • Srpski
    • Українська
  • Menu
  • Home
  • Current
  • Archives
  • Announcements
  • About
    • About the Journal
    • Submissions
    • Editorial Team
    • Privacy Statement
    • Contact
  • Register
  • Login
  • Language:
  • English
  • Deutsch
  • Język Polski
  • Español (España)
  • Italiano
  • Français (Canada)
  • Čeština
  • Français (France)
  • Hrvatski
  • Srpski
  • Українська

Lodz Ethnographic Studies

Janina Tuwanówna’s museology
  • Home
  • /
  • Janina Tuwanówna’s museology
  1. Home /
  2. Archives /
  3. Vol. 64 (2025): Biografistyka w perspektywie antropologicznej /
  4. Fieldworks

Janina Tuwanówna’s museology

Authors

  • Joanna Bartuszek Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie https://orcid.org/0009-0004-2882-2644

DOI:

https://doi.org/10.12775/LSE.2025.64.07

Keywords

history of anthropology, history of ethnology, history of museology, Janina Tuwan, ex­­hibitions, emigration, history of women

Abstract

The article is an elaboration of the museum legacy and the biography of a largely unknown ethnographer and museologist Janina Tuwan (1905–1959), asociated during the period 1926–1939 with the Ethnographic Museum in Warsaw, operating under the Museum of Industry and Agriculture. She held a PhD in humanities, was a president of the pre-war Warsaw Women Rowers’ Club, member of the Polish Committee of the International Federation of University Women, activist of the Women’s Military Training, supporting member of the Polish Underground Movement Study, a soldier of the Home Army, a liaison officer in the Warsaw Uprising with the rank of captain under the nom de guerre ‘Ina’. Her life and achievements in the field of ethnological and museological sciences have been discussed mainly on the basis of archival materials belonging to two sets of legacies stored in the Archives of the Warsaw Uprising Museum and in the special collections of the National Ethnographic Museum in Warsaw. In the light of the extant materials, Janina Tuwan appears to have been a committed museologist, who devoted most of her life, both in pre-war Poland and while living in exile in France after the war, to her passion – museology. Her scholarly works and articles preserved in her legacies briefly shed light on the topics she dealt with, which concerned the way of organization, arrangement and exhibition in ethnographic museums in the 1940s and 1950s.

References

VII Międzynarodowa Konferencja Pedagogiczna w Tokio (1937). Kurjer Polski, 261, 6.

Aperçus sur le role des des musees dans l’education (1952). Document Speciaux d’educacion. Paryż: Departament de l’Education, Centre d’Information. Pozyskano z: https://unesdoc.unesco.org/ark:/48223/pf0000001413?posInSet=1&queryId=987abb66–97ff-40a1–8ace-58cb14a7453d.

Barańska, K. (2004). Muzeum etnograficzne. Misje, struktury, strategie. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Bartuszek, J. (2023a). Janina Tuwan – Niezłomna Muzealniczka. Etnografia Nowa, 12, 177–211.

Bartuszek, J. (2023b). Janina Tuwan. W: K. Ceklarz, J. Święch (red.), Etnografowie i ludoznawcy polscy. Sylwetki, szkice biograficzne. T. 7 (s. 281–285). Wrocław: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze.

Bujak, J. (1975). Muzealnictwo etnograficzne w Polsce (do roku 1939). Zeszyty Naukowe UJ. Prace Etnograficzne, 413(8), 1–159.

Dziekoński, T. (1960). Dr Janina Tuwanówna. Lud, 46, 476–477.

Frankowska, M. (1946). Regionalne muzea ludoznawcze w Polsce. Lublin: Towarzystwo Ludoznawcze.

Gładysz, M. (1959). Działalność naukowa etnograficznych placówek muzealnych w okresie powojennym. Etno­grafia Polska, 2, 109–136.

Janina Tuwan (b.d.). W: Powstańcze biogramy. Wirtualna baza uczestników Powstania. Muzeum Powstania Warszawskiego. Pozyskano z: https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/janina-tuwan,46693.html.

Komunikat nr 11 Zarządu Głównego Polskiego Stowarzyszenia Kobiet z Wyższym Wykształceniem (1937). Warszawa. Pozyskano z: https://kpbc.umk.pl/dlibra/publication/232213/edition/233010?language=pl.

Nadolska-Styczyńska, A. (2011). Pośród zabytków z odległych stron. Muzealnicy i polskie etnograficzne kolekcje pozaeuropejskie. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu.

Nekrolog (1960). ICOM News, April–June, 2–3.

Otwarcie Przystani W.K.W. (1935). Kurjer Warszawski, 122, 11.

Pięćdziesięciolecie Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie 1875–1925 (1926). Warszawa.

Robotycki, Cz. (1998). Muzeum Miejsce dla rzeczy i idei. W: M. Kośko (red.), Werbalizacja obrazu. Wyzwania i perswazje (s. 7–15). Poznań: Muzeum Narodowe w Poznaniu.

Skład Uniwersytetu i spis wykładów 1923/1924 (1923). Warszawa: Uniwersytet Warszawski.

Skrzyńska, J. (2021). Zarys historii kobiet-jeńców wojennych – żołnierzy AK internowanych po Powstaniu Warszawskim w obozie Oberlangen (stalag VIc), Studium Polski Podziemnej. Pozyskano z: https://studium.org.uk/index.php/pl/armia-krajowa-blog-spp-londyn-mob-off/item/zarys-historii-kobiet-jencow-wojennych-zolnierzy-ak-internowanych-po-powstaniu-warszawskim-w-obozie-oberlangen-stalag-vic.

Sprawozdanie Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie za rok 1937 (1938). Warszawa.

Sprawozdanie z Muzeum Przemysłu i Rolnictwa za rok 1938 (1939). Warszawa.

Tuwan, J. (1949). Ethnographical and Ethnological Museums and the public. Museum International, 2(3), 180–188.

Tuwanówna, J. (1939b). Wrażenia z Japonii. W Służbie Penitencjarnej: dwutygodnik straży więziennej, 6(70), 14–15.

Tuwanówna, J. (1948). Kongres Nauk Antropologicznych i Etnologicznych. Bruksela 15–23 sierpnia 1948. Lud, 38, 479–480.

Tuwanówna, J. (1949b). Kongres Towarzystwa Etnografii Francuskiej, Paryż 18–20.07. Lud, 39, 604–605.

Tuwanówna, J. (1952). Zarys organizacji muzeów we Francji ze specjalnym uwzględnieniem Muzeów Etnograficznych. Lud, 39, 467–484.

Tuwanówna, J. (1954). [Recenzja z: Andre Leroi-Gourhan: Evolution et techniques. L’homme et la matiere. Edition Albim Michea. Paris 1943; str 367, Andre Leroi- Gourhan: Evolution et techniques. Milieu et Techniques. Edition Albin Michael. Paris 1945; str. 512]. Lud, 41(2), 953–961.

Tuwanówna, J. (1957). Zadania nowoczesnego muzeum, Orzeł Biały, 29, 4–5.

Walne zebranie Klubu wioślarek (1937). Warszawski Dziennik Narodowy, 74 B, 5.

Archiwalia

(AMPW) Archiwum Muzeum Powstania Warszawskiego, Spuścizna Janiny Tuwan, sygn. P/5463

AMPW MPW-A-5619: Legitymacja b. jeńca wojennego, wystawiona 21.07.1945 przez Polskie Siły Zbrojne dla kpt. Janiny Tuwan.

AMPW MPW-A-5624: Zaświadczenie z 3.01.1946 o dwukrotnym odznaczeniu kpt. Tuwanówny, podpisany przez Janinę Karaś, mps.

AMPW MPW-A-5625: Dokument z 13.05.1947 do Polskiej Misji Likwidacyjnej we Francji, potwierdzający bezterminowy urlop na studia dla kpt. Janiny Tuwan, podpisany przez Komendantkę 2 Baonu mjr Halinę Wasilewską (nadawca: Pol. Dtwo. Likw. Niemcy, 2 Baon PWSK), mps.

AMPW MPW-A-5626: Dokument z 20.12.1945 z Komisji Weryfikacyjnej Żołnierzy Armii Krajowej na terenie anglosaskiej okupacji w Niemczech, Lubeka Ratzeburger [dokument ws. powołania podkomisji Weryfikacyjnej Żołnierzy – Kobiet AK, adresowany do Pani Major Gertz Wandy: Polski Ośrodek Wojskowy nr 102 „Nel”, Nangek/Freren, podpisany przez Karola Ziemskiego 13.01.1946], mps., odpis – poufne.

AMPW MPW-A-5627: Zaświadczenie z 22.07.1946 1 Dywizji Pancernej Plutonu Opieki DP/PWX, mps.

AMPW MPW-A-5629: Zaświadczenie z 23.09.1944 o awansowaniu rozkazem ochotniczki „Iny” z V-K KG do stopnia drużynowej (st. Sierżant).

AMPW MPW-A-5630: Temporary Identity Card no 2391/46 [tymczasowy dowód osobisty], 9.05.1946, wydany przez Polską Misję Wojskową przy Dowództwie Brytyjskich Sił Zbrojnych (Polish Military Mission, British Army of the Rhine).

AMPW MPW-A-5632: Zaświadczenie z 3.01.1946 o nominacji na kapitana w końcu września 1944 roku, podpisane przez mjr Janinę Karaś.

AMPW MPW-A-5646: Paszport Janiny Zdzisławy Tuwan, 1937.

AMPW MPW-A-5647: List z 14.02.1939 z prezydium Rady Ministrów w sprawie otrzymania Srebrnego Krzyża Zasługi.

AMPW MPW-A-DF-113: Dyplom uzyskania stopnia Doktora Filozofii, podpisany przez Jana Łukasiewicza, Rektora UW, Marcelego Handelsmana – Dziekana Wydziału Filozoficznego i Wincentego Tokarza – promotora. Archiwum UW, sygn. 14706.

AMPW Sp. J.T. teczka 4, Dziennik: Dziennik z Oberlagen, 02–03–5.04.1945 (VIc), Janina Tuwan.

AMPW Sp. J.T. teczka 4, Pogadanki: Pogadanki o kulturze ludowej, Tuwan Janina.

AMPW Sp. J.T. teczka 4, Powrót do życia: Powrót do życia, Tuwan Janina, pamiętnik od 5.05.1945.

AMPW Sp. J.T. teczka 5: Notatka, Tuwan Janina, rękopis [dwie luźne kartki A4].

AMPW Sp. J.T. teczka 6: Życiorys J. Tuwan, mps.

(AUW) Archiwum Uniwersytetu Warszawskiego

AUW 14076: Teczka osobowa Janiny Tuwan.

(AP) Archives de Paris

AP: Tablice zgonów w Paryżu w latach 1955–1960 dla dzielnicy 9, nr act 483, s. 314. Pozyskano z: https:// archives.paris.fr.

(ZSPME) Zbiory Specjalne Biblioteki Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie, Spuścizna Janiny Tuwan

ZSPME Buts: Buts, bases et methodes de l’exposition des collections ethnographiques, b.d. Tuwan Janina, mps, 1951.

ZSPME CV: Tuwan Janina, CV, ok. 1954.

ZSPME Korespondencja 1960a: Korespondencja pomiędzy prof. Stanisławem Lorenzem a ówczesnym dyrektorem PME w Warszawie prof. Ksawerym Piwockim, 18.03.1960.

ZSPME Korespondencja 1960b: Korespondencja pomiędzy prof. Józefem Gajkiem a prof. Tadeuszem Sewerynem, 16.09.1960.

ZSPME Korespondencja 1971: Korespondencja Karoli Miłodrowskiej z prof. Stanisławem Lorenzem oraz prof. Józefem Gajkiem i Kazimierzem Pietkiewiczem w sprawie przekazania spuścizny i wydania materiałów napisanych przez siostrę, 23.08.1971.

ZSPME List: List Janiny Tuwan do Marii Frankowskiej, 1951.

ZSPME Muzeum w życiu: Muzeum w życiu i życie w muzeum, artykuł, mps., 7 stron, materiały do badań.

ZSPME Notatki do pracy: Prace na temat muzealnictwa, rękopisy, 10 zeszytów.

ZSPME Omówienie artykułu: Omówienie artykułu wygłoszonego na Międzynarodowym Kongresie Folkloru w Arnhem, 21–24.09.1955, datowane na 27.09.1955, Amsterdam, mps.

ZSPME Paleoazjaci: Paleoazjaci, Tuwan Janina, rękopis sprzed 1939 r.

ZSPME Raport: Raport ze zjazdu ICOM w Szwajcarii, 4 strony, mps.

ZSPME Sprawozdanie: Tuwan Janina, 15.09.1937, Sprawozdanie z podróży do Japonii w okresie VII–VIII 1937.

ZSPME Życiorys: Życiorys J. Tuwan. Miłodrowska Karola, 1971.

Strony internetowe

Archives de Paris: https://archives.paris.fr.

Muzeum Powstania Warszawskiego. Powstańcze biogramy: https://www.1944.pl/powstancze-biogramy.html.

Studium Polski Podziemnej: https://studium.org.uk/index.php/pl/armia-krajowa-blog-spp-londyn-mob-off/item/zarys-historii-kobiet-jencow-wojennych-zolnierzy-ak-internowanych-po-powstaniu-warszawskim-w-obozie-oberlangen-stalag-vic.

Lodz Ethnographic Studies

Downloads

  • PDF (Język Polski)

Published

2025-10-17

How to Cite

1.
BARTUSZEK, Joanna. Janina Tuwanówna’s museology. Lodz Ethnographic Studies. Online. 17 October 2025. Vol. 64, pp. 121-137. [Accessed 20 April 2026]. DOI 10.12775/LSE.2025.64.07.
  • ISO 690
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Download Citation
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Issue

Vol. 64 (2025): Biografistyka w perspektywie antropologicznej

Section

Fieldworks

License

Copyright (c) 2025 Lodz Ethnographic Studies

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

  1. The authors give the publisher (Polish Ethnological Society) non-exclusive license to use the work in the following fields:
    • recording of a Work / subject of a related copyright;
    • reproduction (multiplication) Work / subject of a related copyright in print and digital technique (ebook, audiobook);
    • marketing of units of reproduced Work / subject of a related copyright;
    • introduction of Work / object of related copyright to computer memory;
    • dissemination of the work in an electronic version in the formula of open access under the Creative Commons license (CC BY - ND 4.0).
  2. The authors give the publisher the license free of charge.
  3. The use of the work by publisher in the above mentioned aspects is not limited in time, quantitatively nor territorially.

Stats

Number of views and downloads: 162
Number of citations: 0

Search

Search

Browse

  • Browse Author Index
  • Issue archive

User

User

Current Issue

  • Atom logo
  • RSS2 logo
  • RSS1 logo

Newsletter

Subscribe Unsubscribe

Language

  • English
  • Deutsch
  • Język Polski
  • Español (España)
  • Italiano
  • Français (Canada)
  • Čeština
  • Français (France)
  • Hrvatski
  • Srpski
  • Українська

Tags

Search using one of provided tags:

history of anthropology, history of ethnology, history of museology, Janina Tuwan, ex­­hibitions, emigration, history of women
Up

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partners

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Nicolaus Copernicus University Accessibility statement Shop