Ludwik Hieronim Morstin’s ancient tetralogy
DOI:
https://doi.org/10.12775/LC.2025.029Słowa kluczowe
Ludwik Hieronim Morstin, Polish drama in the 1st half of the 20th century, reception of antiquityAbstrakt
Artykuł jest poświęcony cyklowi dramatów Ludwika Hieronima Morstina, tzw. tetralogii antycznej, którą tworzą: Panteja, Obrona Ksantypy, Penelopa i Kleopatra. Sztuki te – potraktowane jako pewna całość – wpisują się w nurt dramatu historii i mitu, uobecniony drogą reinterpretacji wydarzeń, postaci i ich legendy. Analiza wybranych aspektów problematyki dramatów ma na celu wskazanie, że Morstin dokonywał kreatywnej rewizji pierwotnego modelu opowieści, w korzeniach kultury antycznej odnajdywał zakotwiczenie dla dylematów współczesnego świata. Postaci i motywy wysnute z dziedzictwa kultury helleńsko-latyńskiej prześwietlane są niejako od wewnątrz, przez pryzmat codzienności życia. Artysta próbował wypowiadać rzeczy nowe, dopełniające luki przekazu, przełamujące ustaloną tradycję, polemizujące z mitem i legendą, wydobywające ponadczasowe i aktualne sensy historyczno-mitologicznej narracji w kontekstach dwudziestowiecznego hic et nunc.
Bibliografia
Aeschylus 2009. Agamemnon. Transl. E.D.A. Morshead. http://classics.mit.edu/Aeschylus/agamemnon.html [20.10.2025].
Awianowicz, Bartosz 2000. “Wokół motywu Pantei i Abradatasa”. Nowy Filomata 1: 55–69.
Bieżuńska-Małowist, Iza 1993. Kobiety antyku. Talenty, ambicje, namiętności. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Cirlot, Juan Eduardo 2001. Dictionary of Symbols. Transl. Jack Sage. Foreword Herbert Read. London: Taylor & Francis e-Library.
Homer 2009. “Book I”. In: Odyssey. Transl. Samuel Butler. https://classics.mit.edu/Homer/odyssey.1.i.html [20.10.2025].
Kołakowski, Leszek 2003. Obecność mitu. Warszawa: Prószyński i S-ka.
“Kronika” 1911. Museion 1: 102–109.
Kruk, Stefan 2020. “Heroiny antyczne Ludwika Hieronima Morstina”. Lublin. Kultura i Społeczeństwo 2: 32–37.
Marchewka, Anna 2018. “Ksantypa – dobra żona Sokratesa”. Colletanea Philologica XXI: 75–86.
Marchewka, Anna 2023. “Nowożytne próby rehabilitacji żony Sokratesa u Christopha Martina Wielanda, Eduarda Zellera oraz w Obronie Ksantypy Stefana Pawlickiego i Obronie Ksantypy Ludwika Hieronima Morstina”. Colletanea Philologica XXVI: 243–245.
Morstin, L[udwik] H[ieronim] 1932. “Panteja”. Wiadomości Literackie 7(423): 2 [wyd. z dn. 14 lutego].
Morstin, Ludwik Hieronim 1946. “O Penelopie”. Teatr 5: 49–51.
Morstin, Ludwik Hieronim 1955. “Stosunek twórców do antyku. Wypowiedź L.H. Morstina”. Meander 1–2: 3–6.
Morstin, Ludwik Hieronim 1957. Spotkania z ludźmi. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Morstin, Ludwik Hieronim 1959. Tetralogia antyczna. Penelopa. Obrona Ksantypy. Kleopatra. Panteja. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Morstin, Ludwik Hieronim 1961. Moje przygody teatralne. Warszawa: Czytelnik.
Mróz, Tomasz 2016. “Stefana Pawlickiego obrona Ksantypy”. Zeszyty Historyczno-Teologiczne. Rocznik Zmartwychwstańców 22: 123–138.
Natanson, Wojciech 1962. “Z powodu jubileuszu Morstina”. Dialog 10: 97–102.
Okońska, Alicja 1965. “O niektórych dramatach Morstina”. Dialog 3: 108–117.
Popiel, Jacek 1995. Dramat a teatr polski dwudziestolecia międzywojennego. Kraków: Universitas.
Popiel, Jacek 1987. “Wstęp”. In: Ludwik Hieronim Morstin. Dramaty wybrane. Selection, introduction and commentary by Jacek Popiel. T. 1. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Rowiński, Cezary 1962. “Moda na mity greckie”. Dialog 9: 116–127.
Shakespeare, William 1999. Antony and Cleopatra. Salt Lake City, UT. Project Gutenberg. https://www.gutenberg.org/cache/epub/1796/pg1796.html [20.10.2025].
Stabryła, Stanisław 1966. “Antyczne dramaty Morstina”. Meander 9: 350–361.
Syruczek, Wacław 1983. Hellada i Roma w Polsce Ludowej. Recepcja antyku w literaturze polskiej w latach 1945–1975. Kraków: Księgarnia Akademicka.
Syruczek, Wacław 1996. Hellada i Roma. Recepcja antyku w literaturze polskiej w latach 1976–1990. Kraków: Księgarnia Akademicka.
Syruczek, Wacław 1939. „Teatr. »Obrona Ksantypy« (Teatr Polski)”. Tygodnik Ilustrowany 9: 172–173.
Zieliński, Tadeusz 1958. „Ksantypa”. Listy Teatru Polskiego 11 (sezon 1957–1958): 11–17 [reprint of the text from 1939 published in Gazeta Polska no. 47].
Żeleński (Boy), Tadeusz 1939. „Jak tu nie być Ksantypą?”. Kurier Poranny 47: 3–4.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Anna Podstawka
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 12
Liczba cytowań: 0
