https://apcz.umk.pl/LC/issue/feed Litteraria Copernicana 2021-10-01T17:13:15+02:00 Prof. Hanna Ratuszna alef2@wp.pl Open Journal Systems <p><em>Litteraria Copernicana</em> jest czasopismem naukowym redagowanym na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, które ukazuje się od 2008 roku. Do końca 2015 roku (numery 1-16) czasopismo wychodziło w trybie półrocznym, a od roku 2016 ukazuje się jako kwartalnik. Pismo prezentuje oryginalne i wartościowe prace z zakresu historii literatury, teorii literatury oraz historii i teorii kultury (w tym teatrologii, filmoznawstwa, historii sztuki i szeroko pojętej humanistyki). Każdy numer czasopisma ma charakter monograficzny.</p><p> </p><p> </p> https://apcz.umk.pl/LC/article/view/35633 The Comfort of Crime: The Appeal of Formulaic Fiction during the Pandemic 2021-10-01T17:13:15+02:00 Lucyna Krawczyk-Żywko lucyna.krawczyk@uw.edu.pl <p>2020 was taxing, and one of the comforting ways of dealing with the uncertainty the COVID-19 pandemic has brought was reading. It seems hardly surprising that the British turned to crime fiction, which they not only avidly consume but also successfully produce. Moreover, 2020 marked the centenary of the publication of The Mysterious Affair at Styles, a novel that introduced Agatha Christie and her first detective, Hercule Poirot. The anniversary partly accounts for the resurgence of interest in classic detective fiction. Over the last one hundred years the genre has undergone various developments and diversifications, but this article offers to look back at its past. Acknowledging Jesper Gulddal and Stewart King’s objections to defining crime fiction as formulaic (2020), it draws on John G. Cawelti’s classic work on the mystery and detective story formulas (1976) to addresses the popularity of crime fiction during the pandemic. It contends that while the immense appeal of the crime genre stems from its adaptability, it is the oft-criticised basic mystery formula that offers the greatest comfort during such challenging times.</p> 2021-10-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Lucyna Krawczyk-Żywko https://apcz.umk.pl/LC/article/view/35619 О некоторых тенденциях развития и изучения криминальной литературы в современной России (краткий обзор) 2021-10-01T15:15:13+02:00 Olga Fedunina fille.off@gmail.com <p>В статье дается обзор основных тенденций развития и изучения российской криминальной литературы новейшего периода. Обосновывается необходимость жанрового подхода к исследованию ее поэтики. Намечаются связи с жанровыми традициями мировой криминальной литературы и ее соцреалистического варианта. Линию полицейского романа, ориентированную больше на этическую проблематику, продолжает А. Маринина. Однако в целом этот жанр оказывается заслонен крутым детективом. Еще один ведущий криминальный жанр, „расследование жертвы”, фактически замещается другой моделью, где сюжет определяется противостоянием человека и государственной (или мафиозной) системы. Выделяется также ведущая роль „авантюрного расследования” (термин Н. Кириленко), которое реализуется в произведениях разного художественного уровня (Б. Акунин, Д. Донцова и др.). Очевидно, его рационально-игровая природа в большей степени соответствует эпохе постмодернизма.</p> 2021-09-30T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Olga Fedunina https://apcz.umk.pl/LC/article/view/35620 Tropy autotematyczne w polskiej literaturze kryminalnej (rekonesans) 2021-10-01T15:30:13+02:00 Adam Mazurkiewicz adam.mazurkiewicz@filologia.uni.lodz.pl <p>Utwory kryminalne, w których pojawiają się akcenty autotematyczne, funkcjonują na pograniczu dwu obiegów. Inspirowane schematem zaczerpniętym z popkultury, kryminały te nie są zarazem adresowane do jej konsumentów, lecz zwolenników rozwiązań przełamujących czytelnicze przyzwyczajenia i skonwencjonalizowane formuły. W kryminale autotematycznym struktury fabularne zostają traktowane pretekstowo. Tym samym istotniejszy od nich staje się krytyczny namysł nad kulturowymi uwarunkowaniami, które miały wpływ na powstanie owych wzorców. Aby możliwe stało się takie przeniesienie uwagi, twórcy literatury kryminalnej sięgają w tym celu najczęściej do jednego z trzech następujących sposobów tematyzowania zagadnień metaliterackich:<br>– sięganie po parateksty w charakterze sygnałów autoreferencyjności;<br>– intencjonalne przywoływanie ostentacyjnie skonwencjonalizowanych rozwiązań, opatrzonych<br>niekiedy autotematycznymi komentarzami;<br>– intencjonalne przekraczanie „horyzontu oczekiwań” czytelnika.<br>Wymienione tu strategie nie mają charakteru wykluczających się nawzajem rozwiązań, toteż zdarza się, że ich elementy możemy odnaleźć w jednym utworze. Zarazem wyodrębnienie ich pozwala dostrzec różnorodność chwytów autotematycznych, wykorzystywanych przez autorów opowieści „o zbrodni i karze”.</p> 2021-09-30T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Adam Mazurkiewicz https://apcz.umk.pl/LC/article/view/35621 Miasto i/czy zbrodnia Znaczenie scenerii miejskiej dla teorii powieści kryminalnej 2021-10-01T15:39:42+02:00 Magdalena Graf m.graf@amu.edu.pl Paweł Graf lapsang3@amu.edu.pl <p>Tematem artykułu jest analiza związków zachodzących między powieścią kryminalną a wpisanym w nią miastem. Miasto rozumiane jest zarówno jako byt literacki, jak i realna przestrzeń, ze swoją toponimią i antroponimią, aksjologią i historią. Jako byt realno-fikcjonalny staje się ono w kryminale elementem tej samej wagi, co zbrodnia i detektyw. Interpretacje tematu miasta zostały poprzedzone czteroelementową typologią istotnych odmian lektury powieści kryminalnej sporządzoną na podstawie analizy stanu badań. Odmiany te wskazane zostały ze względu na główny podejmowany w nich problem, którym jest kolejno: poetyka powieści, historia gatunku, ujęcie antropologiczne i ujęcia socjologiczne. Omówione zostały m.in. propozycje Stanco Lasića, Stanisława<br>Barańczaka, Rogera Caillois i Helmuta Heissenbüttela. Autorzy proponują też własną interpretację kryminału miejskiego na podstawie analizy poznańskich powieści kryminalnych Piotra Bojarskiego, pokazując, że nowe spojrzenie na miasto pozwala wyprowadzić powieść kryminalną ze schematycznych rozwiązań, w których tkwi ten gatunek powieści.</p> 2021-10-01T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Magdalena Graf, Paweł Graf https://apcz.umk.pl/LC/article/view/35622 Jak kryminał przekracza granice popkultury? O schemacie kryminalnym w twórczości Patricka Modiano 2021-10-01T15:54:19+02:00 Justyna Tuszyńska j.tuszynska@umk.pl <p>Schematyczność, rozumiana jako powtórzenie, jest jednym z podstawowych kryteriów podziału literatury na popularną i wysokoartystyczną. Fascynująca wydaje się zatem twórczość pisarza – noblisty, która opiera się na obsesyjnie powtarzanych motywach, figurach i wątkach. W twórczości Patricka Modiano nieustannie powracają bowiem schematy powieści kryminalnej oraz klisze przejęte z tradycji literackiej, przede wszystkim francuskiej. Artykuł jest próbą odpowiedzi na pytanie: dlaczego i w jaki sposób Patrick Modiano wykorzystuje schemat kryminalny? Wybrane utwory autora (Ulica ciemnych sklepików, Zagubiona dzielnica, Dora Bruder, Żebyś nie zgubił się w dzielnicy) zostały poddane analizie w kontekście strategii charakterystycznych dla konwencji kryminalnej. Pozwoliła ona wskazać trzy najważniejsze funkcje kryminału w twórczości Modiano; użycie schematu kryminalnego jako: odzwierciedlenia mechanizmów pamięci, skonwencjonalizowanej formy literackiej komunikacji oraz przedstawienia przymusu powtarzania. Przykład twórczości francuskiego noblisty pokazuje, jak kryminał przekracza granice literatury popularnej, co<br>prowadzi nas do pytania, czy tradycyjne kategorie literackie są dziś jeszcze użytecznym narzędziem badawczym.</p> 2021-09-30T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Justyna Tuszyńska https://apcz.umk.pl/LC/article/view/35617 Kryminał dziś, czyli żywotność schematu 2021-10-01T14:44:28+02:00 Anna Skubaczewska-Pniewska annaskpn@umk.pl 2021-09-30T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Anna Skubaczewska-Pniewska https://apcz.umk.pl/LC/article/view/35628 Геронтофобия как исток убийства и ее преодоление в новейшей российской драматургии 2021-10-01T16:16:10+02:00 Sergey Lavlinsky slavlinsky@mail.ru 2021-09-30T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Sergey Lavlinsky https://apcz.umk.pl/LC/article/view/35629 Na tropie miasta Typologia odbioru toruńskich kryminałów w środowisku internetowym 2021-10-01T16:19:59+02:00 Viktoria Durkalevych wiktoria.durkalewicz@gmail.com 2021-09-30T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Viktoria Durkalevych https://apcz.umk.pl/LC/article/view/35630 “Non-hero” or Deviance as a Distinctive Feature of Venedikt Yerofeyev’s Works 2021-10-01T16:41:45+02:00 Valeria Oleshkevich o_valeri@mail.ru 2021-09-30T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Valeria Oleshkevich https://apcz.umk.pl/LC/article/view/35626 Co nie może się znaleźć w klasycznym kryminale (notatka dla badaczy i wielbicieli gatunku) 2021-10-01T16:12:17+02:00 Natalia Kirylenko nnkirilenko29@gmail.com 2021-09-30T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Natalia Kirylenko https://apcz.umk.pl/LC/article/view/35627 Co nie może się znaleźć w powieści policyjnych procedur (druga notatka dla badaczy i wielbicieli gatunku) 2021-10-01T16:15:04+02:00 Natalia Kirylenko nnkirilenko29@gmail.com 2021-09-30T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Natalia Kirylenko https://apcz.umk.pl/LC/article/view/35624 „Nie potrafię pisać kryminałów…” Ze Zbigniewem Białasem rozmawia Dariusz Brzostek 2021-10-01T16:06:25+02:00 Dariusz Brzostek darekb@umk.pl 2021-09-30T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Dariusz Brzostek https://apcz.umk.pl/LC/article/view/35625 „Dopadła mnie forma kryminału i horroru”. Z Krzysztofem Aleksandrem Zajasem rozmawia Wojciech Maryjka 2021-10-01T16:09:13+02:00 Wojciech Maryjka wmaryjka@ur.edu.pl 2021-09-30T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Wojciech Maryjka https://apcz.umk.pl/LC/article/view/35631 Классический детектив в свете современной генологии 2021-10-01T16:46:42+02:00 Yelena Kozmina klen063@gmail.com 2021-09-30T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Yelena Kozmina https://apcz.umk.pl/LC/article/view/35632 City of Crime 2021-10-01T16:53:49+02:00 Jakub Lipski j.lipski@ukw.edu.pl 2021-09-30T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Jakub Lipski https://apcz.umk.pl/LC/article/view/35623 Profesor Dmitrij Lichaczow – świadek epoki, wybitny uczony, doktor honoris causa UMK 2021-10-01T16:00:42+02:00 Łukasz Gemziak lukgem@umk.pl 2021-09-30T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Łukasz Gemziak