Ukraine in Józef Kotoni’s Poetic Novels and Correspondence
DOI:
https://doi.org/10.12775/LC.2026.002Keywords
Ukrainian school of Polish Romanticism, Józef Kotoni, Aleksander Groza, poetry, musicAbstract
Józef Kotoni, a figure now almost forgotten by both researchers and readers of literature, belonged to the circle of acolytes associated with the “Ukrainian school” of Polish Romanticism. Connected with the milieu of J. I. Kraszewski, Aleksander and Karol Groza, Michał Grabowski, and other representatives of the Polish nobility residing in the eastern borderlands (Lithuanian-Ruthenian territories), Kotoni offers a compelling vision of Cossack uprisings in Ukraine in his poetic novels, published in Vilnius and Kyiv almanacs. This article examines excerpts from his unfinished works, including Dymitr Wiśniowiecki, Podróżny (The traveler), Opowiadanie starca (The story of an old man), and others. Additionally, it explores correspondence from Kotoni’s travels across Ukraine (culminating in Odessa), published in Rusałka, a journal edited by Aleksander Groza. The aim of the article is to shed light on this overlooked author and provide new interpretations of his works through methodologies tailored to the study of the unique borderland culture. The analyzed texts reveal a fascinating portrayal of Ukraine, the Cossacks, and the complex Polish-Ukrainian relations of the 19th century.
References
Boniecki, Adam 1907. Herbarz polski: wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. T. 11. Warszawa: Gebethner i Wolff.
Burkot, Stanisław 1988. Polskie podróżopisarstwo romantyczne. Wydawnictwo PWN: Warszawa.
Groza, Aleksander Karol 1857. Mozaika kontraktowa: Pamiętnik z roku 1851. Wilno: Nakładem i drukiem Józefa Zawadzkiego.
Jeż, Teodor Tomasz [właśc. Zygmunt Miłkowski] 1893. Ze wspomnień odeskich. Warszawa: Skł. gł. Obuchowski.
Jeż, Teodor Tomasz 1936. Od kolebki przez życie: Wspomnienia. Kraków: Polska Akademia Umiejętności.
Kotoni, Józef 1837a. „Pożeganie”. Biruta 1: 360–362.
Kotoni, Józef 1837b. „Znałżeś tę, którąm kochał”. Biruta 1: 363.
Kotoni, Józef 1838a. „Do L. J.”. Rusałka 1: 67–69.
Kotoni, Józef 1838b. „Opowiadanie starca (z tejże powieści)”. Rusałka 1: 180–195.
Kotoni, Józef 1838c. „Początek powieści: Podróżny”. Rusałka 1: 165–179.
Kotoni, Józef 1839. „Kilka wyjątków z poematu: Dymitr Wiśniowiecki”. Rusałka 2: 72–90.
Kotoni, Józef 1840. „Wyjątek z poematu: Dymitr Wiśniowiecki”. Rusałka 3: 98–106.
Kotoni, Józef 1842. „List J. K., opisujący podróż do Odessy i pobyt jego w tem mieście”. Rusałka 5: 109–121.
Kraszewski, Józef Ignacy 1839. „Krytyka”. Tygodnik Petersburski 36: 201–203.
Krauze, Fryderyk 1872. „Okolica nad Zharem i Rowem”. Biblioteka Warszawska: Pismo poświęcone naukom, sztukom i przemysłowi 2: 125–134.
Makowski, Stanisław 2012. „Szkoła ukraińska w romantyzmie polskim”. W: Stanisław Makowski, Urszula Makowska, Małgorzata Nesteruk (red.). Szkoła ukraińska w romantyzmie polskim. Szkice polsko-ukraińskie. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
Maliutina, Natalia 2021. „Polski ślad w kulturze Odessy”. W: Jarosław Ławski, Natalia Maliutina, Robert Szymula (red.). Polacy w Odessie. Studia interdyscyplinarne. Białystok: Wydawnictwo Prymat.
Mikinka, Aleksandra 2021. „Ukraina i stosunki polsko-ukraińskie w twórczości Aleksandra Grozy (1807–1875) na przykładzie Starosty kaniowskiego”. Acta Polono-Ruthenica 26/2: 39–51.
Mikinka, Aleksandra 2023. „Ukraina polskiego romantyka – twórczość Aleksandra Grozy”. Konteksty Kultury 3: 256–275.
Niesiecki, Kasper 1840. Herbarz polski. Lipsk: Wydał N. Bobrowicz.
Rudziewicz, Irena 1996. „Problematyka słowiańska na łamach pisma »Rusałka« (1838–1842)”. Acta Polono-Ruthenica 1: 437–443.
Sowiński, Albert 1874. Słownik muzyków polskich dawnych i nowoczesnych. Paryż: Nakładem autora.
Urbański, Antoni 1929. Pro memoria. 4ta seria rozgromionych dworów kresowych. Warszawa: Nakładem autora.
Waśko, Andrzej 1995. Romantyczny sarmatyzm. Tradycja szlachecka w literaturze polskiej lat 1831–1863. Kraków: Wydawnictwo Arcana.
Węgrzyn, Iwona 2016. „Romantyczna gawęda szlachecka”. W: Józef Bachórz (i in.) (red.). Słownik polskiej krytyki literackiej 1764–1918: pojęcia, terminy, zjawiska, przekroje. T. 1. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN; Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
Węgrzyn, Iwona 2025. „»Szkoła ukraińska« jako projekt krytyczno-literacki i tożsamościowa strategia środowiska konserwatywnych pisarzy kręgu »Tygodnika Petersburskiego«”. Pamiętnik Literacki 3: 125–136.
Wojnarows′kyj, Anatolij, Vasyl Czerniak 2017. „Juzef Kotoni: zabutyj podils′kyj poet ta kompozytor”. W: Jurij Zińko (red.) Ukrajina-Polszcza: istoryczne susidstwo. Materiały miżnarodnoji naukowoji konferenciji 19–20 trawnia 2017 r. Winnyc′a: „TOW Niłan-ŁTD”.
Żukowski, Mieczysław 1899. O polonezie. Lwów: Drukiem Zygmunta Golloba.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Aleksandra Mikinka

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Stats
Number of views and downloads: 37
Number of citations: 0