Erring Poets. Tadeusz Różewicz and Boleslaw Leśmian
DOI:
https://doi.org/10.12775/LC.2023.013Keywords
Bolesław Leśmian, Tadeusz Różewicz, Polish poetry, motif of the labyrinth, intertextualityAbstract
The purpose of this article is to analyze the relationship between the works of Tadeusz Różewicz and Bolesław Leśmian. In the article, I am interested in how Lesmian’s poetry influences Różewicz’s work. I trace Różewicz’s references to Leśmian’s work, appearing on various non-obvious levels and in equally non-obvious contexts : from his early poems, essays to his late works. Różewicz compares Leśmian primarily with Staff, seeing in this work great creative discipline and sensitivity to the sensuality of the world. First of all, I am interested in Różewicz’s poem Labyrinths, whose protagonist is Leśmian. Różewicz uses the metaphor of the labyrinth in the poem as a figure of poetic existence, doomed to contingency, with no illusory faith in the sense-making power of the poetic word. Różewicz reflects on the essence of poetic experience, which is marked by a rupture, an inability to settle. Thus, for Różewicz, Leśmian becomes a poet of defeat: poetry brings no salvation, testifies to our fragility and mortality.
References
Błoński, Jan 1971. „Bergson a program poetycki Leśmiana”. W: Michał Głowiński, Janusz Sławiński. Studia o Leśmianie. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Borzym, Stanisław 1984. „Leśmian: światopogląd poety”. W: Stanisław Borzym. Bergson a przemiany światopoglądowe w Polsce. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Cieślak, Robert 1999. „Oko poety”. Poezja Tadeusz Różewicza wobec sztuk wizualnych. Gdańsk: słowo/ obraz terytoria.
Cieślak, Robert 2013. Widzenie Różewicza. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
Critchley, Simon 2006. Nieustające żądanie: Etyka polityczna. Tłum. Robert Dobrowolski, Michał Gusin. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskiej Szkoły Wyższej.
Czabanowska-Wróbel, Anna 1988. „Baśń jako światopogląd: baśń i baśniowość w twórczości Leśmiana”. Pamiętnik Literacki 4 (79): 29–62.
Czabanowska-Wróbel, Anna 2009. Złotnik i Śpiewak. Poezja Leopolda Staffa i Bolesława Leśmiana w kręgu modernizmu. Kraków: Universitas.
Drewnowski, Tadeusz 2002. Walka o oddech. Bio-poetyka. O pisarstwie Tadeusza Różewicza. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Głowiński, Michał 1998. Zaświat przedstawiony. Szkice o twórczości Bolesława Leśmiana. Kraków: Universitas.
Głowiński, Michał 2020. „Idzie żołnierz borem lasem, podskakując sobie czasem […]”. Teksty Drugie 5: 26–36.
Gorczyńska, Małgorzata 2011. Miejsca Leśmiana. Studium topiki krytycznoliterackiej. Kraków: Universitas.
Halkiewicz-Sojak, Grażyna 2021. Znalazłem ciszę… Tadeusz Różewicz w szkole Cypriana Norwida. Warszawa: Instytut Literatury.
Irzykowski, Karol 2000. Pisma rozproszone, t. 4. 1936–1939. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Jastrun, Mieczysław 1963. „Wstęp”. W: Leopod Staff. Wybór poezji. Wrocław: Biblioteka Narodowa.
Karpowicz, Tymoteusz 1975. Poezja niemożliwa. Modele Leśmianowskiej wyobraźni. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolinskich.
Kowalska, Małgorzata 2006. „O apokaliptycznym tonie w filozofii w ogóle, a zwłaszcza najnowszej”. W: Krzysztof Korotkich, Jarosław Ławski (red.). Apokalipsa. Symbolika – tradycja – egzegeza. T. 1. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu.
Kwiatkowska, Agnieszka 2012. „»Przyległość słów do rzeczy«. Odkrywanie Bolesława Leśmiana”. W: Agnieszka Kwiatkowska. „Tradycja, rzecz osobista”. Julian Przyboś wobec dziedzictwa poezji. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Kunz, Tomasz 2013. „Różewicz. Nekrografie”. Wielogłos 1 (15): 33–46.
Lenartowicz, Teofil 1954. Poezje wybrane. Warszawa: Czytelnik.
Leśmian, Bolesław 2010. Dzieła wszystkie. Poezje zebrane. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Leśmian, Bolesław 2011. Dzieła wszystkie. Szkice literackie. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Leśmian, Bolesław 2012. Utwory dramatyczne i listy. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Lévinas, Emmanuel 2000. „Spojrzenie poety”. W: Emmanuel Lévinas. Imiona własne. Tłum. Janusz Margański. Warszawa: Aletheia.
Łapiński, Zdzisław 1994. „Dwaj nowocześni: Leśmian i Przyboś”. Teksty Drugie 5/6: 79–87.
Łopuszański, Piotr 2006. Bolesław Leśmian. Marzyciel nad przepaścią. Warszawa: Twój Styl.
Marciniak, Hanna 2007. „»Nasze pomniki są dwuznaczne...« O epitafiach Tadeusza Różewicza”. Teksty Drugie 3: 22–41.
Nycz, Ryszard 1997. „Gest śmiechu. Z przemian świadomości literackiej początku wieku XX”. W: Ryszard Nycz. Język modernizmu. Prolegomena historycznoliterackie. Wrocław: Wydawnictwo „Leopoldinum” Fundacji dla Uniwersytetu Wrocławskiego.
Osiński, Dawid M. 2006. „Bolesława Leśmiana kompleks żydowski”. W: Mieczysław Dąbrowski, Alina Molisak (red.). Pisarze polsko-żydowscy XX wieku. Przybliżenia. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego.
Pankowski, Marian. 1999. Leśmian czyli bunt poety przeciw granicom. Tłum. Andrzej Krzewicki. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Pietrych, Piotr 2015. „Stary Różewicz czyta starego Staffa – i co z tego wynika?”. Czytanie Literatury. Łódzkie Studia Literaturoznawcze 2: 193–211.
Przybylski, Ryszard [&] Tadeusz Różewicz 2019. Listy i rozmowy 1965–2014. Warszawa: Sic!
Różewicz, Tadeusz 1988. Poezja. T. 1. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Różewicz, Tadeusz 1946. W łyżce wody. Częstochowa: Spółdzielnia Wydawniczo-Artystyczna „Słowo”.
Różewicz, Tadeusz (red.) 2004. Nasz Starszy brat. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie.
Różewicz, Tadeusz 1991. Płaskorzeźba. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie.
Różewicz, Tadeusz 1990. Proza. T. 2. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Różewicz, Tadeusz 1996. zawsze fragment. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie.
Różewicz, Tadeusz 2008. Kup kota w worku (work in progress). Wrocław: Biuro Literackie.
Sidoruk, Elżbieta 2004. „O grotesce w poezji Bolesława Leśmiana”. W: Elżbieta Sidoruk. Groteska w poezji Dwudziestolecia. Leśmian – Tuwim – Gałczyński. Białystok: Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku.
Skrendo, Andrzej 2002. Tadeusz Różewicz i granice poezji. Etyka i estetyka transgresji. Kraków: Universitas.
Skrendo, Andrzej 2005. Poezja modernizmu. Interpretacje. Kraków: Universitas.
Spólna, Anna 2013. „Wskrzeszanie brata. Tadeusza Różewicza historie rodzinne”. Napis 19: 228–246.
Szcześniak, Krystyna 2015. „Kalina oczyma slawisty etnolingwisty”. W: Piotr Stalmaszczyk, Irena Jaros (red.). Amor verborum nos unit. Studia poświęcone pamięci Profesora Sławomira Gali. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Szczukowski, Dariusz 2019. Niepoprawny istnieniowiec. Bolesław Leśmian i doświadczenie literatury. Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego.
Trznadel, Jacek 1964. Twórczość Leśmiana (Próba przekroju). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Trznadel, Jacek 2016. Kalendarium Leśmianowskie. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Tuwim, Julian 1966. „Bolesław Leśmian”. W: Zdzisław Jastrzębski (red.). Wspomnienia o Bolesławie Leśmianie. Lublin: Wydawnictwo Lubelskie.
Winiecka, Elżbieta 2009. „Dystans i pragnienie bezpośredniości: nowoczesna świadomość Bolesława Leśmiana”. Poznańskie Studia Polonistyczne. Seria Literacka 16 (36): 29–50.
Włodzimierz, Wójcik 1999. Staff i Różewicz. Studia historycznoliterackie . Katowice: Kwartalnik Literacki FA-Art.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2023 Dariusz Szczukowski

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Stats
Number of views and downloads: 507
Number of citations: 0