Feliksa Płażka recepcja antyku
„Napięty łuk”
DOI:
https://doi.org/10.12775/LC.2025.028Słowa kluczowe
antyk, mit, teatr, tragizm, ofiaraAbstrakt
Feliks Płażek nie należy do znanych twórców Młodej Polski. Związany był głównie ze środowiskiem artystycznym Wiednia, Lwowa i Krakowa. Jego osoba i twórczość zostały szybko zapomniane. Zostawił po sobie kilka dramatów o tematyce antycznej i słowiańskiej. Jego utwory dramatyczne dobrze wpisują się w historię teatru przełomu XIX i XX w., czasów Wielkiej Reformy Teatru. Poświadczają wzrost zainteresowania antykiem, w tym tragedią antyczną, w szczególny sposób przekształcaną przez europejskich i polskich twórców. Napięty łuk (1931) nie jest pierwszym dramatem Płażka o tematyce antycznej. Został poprzedzony takimi sztukami jak Elektra (1904), Eirene (1907), Legenda o królowej Alkestis (1911), Ardea (1925). Tylko dwie sztuki Eirene i Elektra zostały wystawione na scenie. Dramaty antyczne Płażka nie miały dobrych recenzji. Dramaturg wypracował jednak własny sposób lektury antyku. Napięty łuk jest inspirowany lekturą Fenicjanek Eurypidesa. Płażek zapożyczył motyw walki dwóch braci i ofiary złożonej z własnego życia. Przekształcając treść tragedii, nadał wątkom odmienny sens i stworzył własny mit. Interesowały go sprawy ludzkiej egzystencji, cierpienia, rywalizacji, nienawiści i namiętności. Jego dramat nie jest imitacją tragedii greckiej, tylko zbliża się do dramatu symbolicznego i poetyckiego. Teatr Płażka jest wariantem teatru śmierci.
Bibliografia
Ajschylos 1980. Dzieje Orestesa. Tłum. Jan Kasprowicz. Lwów: Nakładem Towarzystwa Wydawniczego.
Czachowski, Kazimierz 1934. Obraz współczesnej literatury polskiej 1884–1934. T. 2: Neoromantyzm i psychologizm. Warszawa–Lwów: Państwowe Wydawnictwa Książek Szkolnych.
Czachowski, Kazimierz 1936. Obraz współczesnej literatury polskiej 1884–1934. T. 3: Ekspresjonizm i neorealizm. Warszawa–Lwów: Państwowe Wydawnictwa Książek Szkolnych.
Durand, Gilbert 1986. Wyobraźnia symboliczna. Tłum. Cezary Rowiński. Warszawa: PWN.
Fulińska, Agnieszka 2003. „Dlaczego literatura popularna jest popularna?”. Teksty Drugie 4: 55–66.
Gajocha Magdalena 2007. „Theatrical Reception of Antique-Style Plays by Feliks Płażek”. Scripta Classica 4: 68–83.
Głowiński, Michał 1990. Mity przebrane. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Grimal, Pierre 2008. Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.
Hess, Leopold 2005. „Heraklit nie oznajmia ani nie ukrywa, ale wskazuje”. Diametros 6: 1–18.
Karpiński, Wojciech 2012. Herb wygania. Warszawa: Fundacja Zeszytów Literackich.
Komorowska, Joanna 2011. „Fenicjanki”. Studium tragedii Eurypidesa. Kraków: Polska Akademia Umiejętności.
Krajewska, Anna 1996. Dramat i teatr absurdu w Polsce. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Kubacki, Wacław 1938. „Feliks Płażek. Topór”. Wiadomości Literackie 28: 4.
Legowicz, Jan (red.) 1970. Filozofia starożytna Grecji i Rzymu . Warszawa: PWN.
Michalik, Jan 1985. Historia teatru w Krakowie 1893–1915. Teatr Miejski. Kraków–Wrocław: Wydawnictwo Literackie.
Mitzner, Piotr 1981. „Tragizm w teatrze polskim XX wieku”. Odra 9: 31.
Nowakowska-Sito, Katarzyna 1996. Między Wawelem a Akropolem. Antyk i mit w sztuce polskiej przełomu XIX i XX wieku. Warszawa: Historia pro Futuro.
Nowakowski, Jan 1969. „Historia i mit w dramatach bolesławowskich Wyspiańskiego”. Pamiętnik Literacki 1(60): 99–138.
Olszewska, Maria Jolanta 2021. W słowiańskim świecie dramatów Feliksa Płażka W: Maria Jolanta Olszewska, Karol Samsel, Agnieszka Skórzewska-Skowron (red.). Dramat słowiański. Próba zbliżenia, przekroje, (re)konstrukcje i (re)lektury. Warszawa: Wydawnictwo Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego.
Parandowski, Jan 1921. „Elektra” i „Sędziowie” na scenie lwowskiej. Gazeta Lwowska 42: 1.
Pigoń, Stanisław 1947. Wśród twórców. Studia i szkice z dziejów literatury i oświaty. Kraków: Wydawnictwo M. Kot.
Pigoń, Stanisław 1950. „Feliks Płażek”. Tygodnik Powszechny 41: 6.
Płażek, Feliks 1931. Napięty łuk. Kraków: Gebethner i Wolff.
Rusek, Marta 2007. Miniaturowe światy. Z dziejów jednoaktówki w Młodej Polsce. Kraków: Księgarnia Akademicka.
sch 1911. „«Hippolitos Fedra» Eurypidesa”. Głos Narodu 67: 3.
Sinko, Tadeusz 1933. Hellada i Rzym w Polsce. Wybrane dzieła o tematyce klasycznej w języku polskim. Literatura ostatniego stulecia. Lwów: Państwowe Wydawnictwa Książek Szkolnych.
Sławińska, Irena 1948. Tragedia w epoce Młodej Polski. Z zagadnień struktury dramatu. Toruń: Towarzystwo Naukowe w Toruniu.
Sławińska, Irena 1988. Odczytywanie dramatu. Warszawa: PWN.
Styan, John L. 1995. Współczesny dramat w teorii i scenicznej praktyce. Przedm. Jan Błoński. Tłum., oprac. i uzup. Małgorzata Sugiera. Wrocław: Zakład Narodowy im Ossolińskich.
Szondi, Peter 1976. Teoria nowoczesnego dramatu 1880–1950. Tłum. Edmund Misiołek. Warszawa: PIW.
Wilski, Zbigniew 1982. Wielka tragiczka. Kraków: Wydawnictwo: Wydawnictwo Literackie.
Wysocka, Stanisława 1973. Teatr przyszłości. Oprac. i wstępem opatrzył Zbigniew Wilski. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Maria Olszewska

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 8
Liczba cytowań: 0