Skip to main content Skip to main navigation menu Skip to site footer
  • Register
  • Login
  • Language
    • Čeština
    • Deutsch
    • English
    • Français (France)
    • Język Polski
  • Menu
  • Home
  • Current
  • Archives
  • Announcements
  • About
    • About the Journal
    • Submissions
    • Editorial Team
    • Privacy Statement
    • Contact
  • Register
  • Login
  • Language:
  • Čeština
  • Deutsch
  • English
  • Français (France)
  • Język Polski

Klio. CPDPiP

Racialisation of the Nation and Transmutation of Race: Two-Way Transformation in Polish Romantic Writing
  • Home
  • /
  • Racialisation of the Nation and Transmutation of Race: Two-Way Transformation in Polish Romantic Writing
  1. Home /
  2. Archives /
  3. Vol. 72 No. 3 (2024) /
  4. Artykuły

Racialisation of the Nation and Transmutation of Race: Two-Way Transformation in Polish Romantic Writing

Authors

  • Joanna Nowak Instytut Slawistyki PAN https://orcid.org/0000-0001-9706-9271

DOI:

https://doi.org/10.12775/KLIO.2024.046

Keywords

race, nation, ethnicity, romantic reflection, racial myths

Abstract

This article outlines Poland’s two-way conceptual transformation from nation to race and race to nation in selected texts by authors writing in the inter-insurrectional period. This period was dominated by the Romantic movement, where the concept of nation overshadowed the discourse on human divisions. The latter included the notion of race reduced to a national or ethnic group with fixed characteristics. While the nation’s racialisation was purposefully initiated by Polish political and intellectual elites, outside of these circles, writers racialised the nation by superimposing characteristics recognised as typical of the races they were describing onto the nation’s cultural template. 

Author Biography

Joanna Nowak, Instytut Slawistyki PAN

Joanna Nowak, dr hab., prof. Instytutu Slawistyki PAN. Ostatnio opublikowała książkę Piastuni dziejów. Wizerunki narodów europejskich w polskiej refleksji romantycznej (2018) oraz cykl artykułów na temat kategorii rasy w XIX w. m.in. w: „Studia Historiae Scientiarum” (2021), „Studia z filologii polskiej i słowiańskiej” (2021) „Rocznik Historii Prasy Polskiej” (2021); „Historia Slavorum Occidentis” (2022/3). W procesie wydawniczym znajduje się jej monografia Między „panem świata” a „człowiekiem zwierzęciem”. Kategoria rasy w polskiej refleksji (1740-1864).

References

Źródła

Anglia, Austria i Polska, „Kronika Emigracji Polskiej” 1839, t. 8, ark. 4, s. 51-56.

Austrya i Polska, Paryż 1863.

Bielowski August, Rzeszów i jego okolice, w: Album na korzyść pogorzelców, Lwów 1844.

Centralizacja Towarzystwa Demokratycznego Polskiego do Ogółu, „Demokrata Polski” 1849, t. 12, s. 3-4.

Cywilizacja, „Demokrata Polska” 1847, t. 10, s. 37-39.

Cywilizacja wojska rosyjskiego, „Zjednoczenie” 1831, nr 10, s. 41.

Czechja i Czechowie przy końcu pierwszej połowy XIX stulecia, „Demokrata Polski” 1848, t. 11, s. 25-27.

Duchiński Franciszek H., Zasady dziejów Polski, innych krajów słowiańskich i Moskwy, w: Pisma t. 1, Rapperswyl 1901.

Fisz Zenon, Listy z podróży t. 1, Wilno 1859.

Godebski Ksawery, Otwarcie kursu historii statystyki Polski, Bourges 1833.

Jednolitość Niemiec, „Demokrata Polski” 1849, t. 12, s. 91-92.

Jenike Ludwik, Japonia. „Księga Świata” 1852, R. 2, s. 317-325.

Kilka słów o rozprawie Janusza Woronicza: O Monarchji i dynastji w Polsce, „Trzeci Maj” 1839, 10 XII.

Klaczko Julian, Die deutschen Hegemonen. Berlin 1849.

Krasiński Zygmunt, Listy do Stanisława Małachowskiego, oprac. Z. Sudolski, Warszawa 1979.

Kubrakiewicz Michał, Uwagi polityczne i religijne, Bordeaux 1839.

Mochnacki Maurycy, O charakterze polskiej emigracji, „Pamiętnik Emigracji” 1832, cz. 1, s. 2-3.

Mochnacki Maurycy, Powstanie Narodu Polskiego w r. 1830 i 1831, t. 1. Paryż 1834.

Mochnacki Maurycy, O charakterze zaborów moskiewskich, w: Pisma polityczne i krytyczne, wybór i oprac. J. Kubiak, E. Nowicka, Z. Przychodniak t. 2, Kraków 1996, s. 165-175.

Norwid Cyprian Kamil, Pisma polityczne i filozoficzne, oprac. Z. Przesmycki. Londyn 1957.

O demokratyzmie polskim, „Demokrata Polski” 1847, t. 9, s. 21-22; 33-34; 69-70.

O stosunkach handlowych Anglii z Polską, „Kronika Emigracji Polskiej” 1838, t. 7, ark. 13, s. 196.

Ostrowski Józefat B., Jakie jest nasze położenie, „Nowa Polska” 1831, nr 2, s. 2-4.

Pol Wincenty, Rzut oka na umiejętność geografii ze stanowiska uniwersyteckiego wykładu, Kraków 1850.

Polska, Rosja i rodzina Mikołaja, „Zjednoczenie” 1831, nr 27, s. 108-109.

Posłannictwo Polski wobec przeznaczeń Ludzkości, „Demokrata Polski” 1848, t. 10, s. 25-27.

Roczniki Słowiańskiej Literatury, Sztuk i Umiejętności, „Demokrata Polski”1844, t. 6, s. 14-16.

Szajnocha Karol, Jadwiga i Jagiełło, Warszawa 1902.

Trentowski Bronisław F., Wizerunki duszy narodowej s końca ostatniego szesnastolecia, Poznań 1847.

Zaborowski Cyprian, Rzut oka na Europę, „Zjednoczenie” 1831, nr 3, s. 12.

Literatura

Barthes Roland, Mitologie, w: Pisma, t. 3, przekł. A. Dziadek, Warszawa 2000.

Bobrownicka Maria, Narkotyk mitu. Szkice o świadomości narodowej i kulturowej Słowian Zachodnich i Południowych. Kraków 1995

Górny Maciej, „Pięć wielkich armii przeciwko wrogom naszym”. Przyczynek do historii rasizmu, „Kwartalnik Historyczny” 2011, t. 68, nr 4, s. 681-706.

Leder Andrzej, Prześniona rewolucja. Ćwiczenia z logiki historycznej. Warszawa 2014.

Lopez Ian F. Haney, The Social Construction of Race, in: Critical race theory – the cutting Edge, eds. R. Delgado and J. Stefancic, Philadelphia 1999, s. 163-176.

Małczyński Piotr, „Rasa” a nacjonalizm. W stronę „urasowienia” narodu, „Tematy z Szewskiej” 2014, nr 3(13), s. 23-36.

Nowak Andrzej, Jak rozbić rosyjskie imperium? Idee polskiej polityki wschodniej (1733-1921), Kraków 1999.

Nowak Joanna, „Rasa czyli plemię”. Problemy z nomenklaturą u początku polskiej antropologii, „Studia z Filologii Polskiej i Słowiańskiej“ 2021, z. 56.

Skowronek Jerzy, Adam Jerzy Czartoryski (1770-1861), Warszawa 1994.

Tazbir Janusz, Szlakami kultury polskiej, Warszawa 1986.

Tazbir Janusz, Polska przedmurzem Europy, Warszawa 2004.

Topolski Jerzy, Historiografia jako tworzenie mitów i walka z nimi, w: Ideologie, poglądy, mity w dziejach Polski i Europy XIX i XX wieku, red. K. Makowski, W. Molik, J. Topolski, Poznań 1991.

Wolniewicz Marcin, „Żeby Moskwa była Moskwą”. Dyskurs rasowy w polskiej propagandzie powstańczej (1863–1864), „Przegląd Historyczny” 2013, z. 4, s. 685–706.

Klio. CPDPiP

Downloads

  • pdf (Język Polski)

Published

2025-02-03

How to Cite

1.
NOWAK, Joanna. Racialisation of the Nation and Transmutation of Race: Two-Way Transformation in Polish Romantic Writing. Klio. CPDPiP. Online. 3 February 2025. Vol. 72, no. 3, pp. 133-155. [Accessed 20 April 2026]. DOI 10.12775/KLIO.2024.046.
  • ISO 690
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Download Citation
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Issue

Vol. 72 No. 3 (2024)

Section

Artykuły

License

Copyright (c) 2024 Joanna Nowak

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

Stats

Number of views and downloads: 347
Number of citations: 0

Search

Search

Browse

  • Browse Author Index
  • Issue archive

User

User

Current Issue

  • Atom logo
  • RSS2 logo
  • RSS1 logo

Information

  • For Readers
  • For Authors
  • For Librarians

Newsletter

Subscribe Unsubscribe

Language

  • Čeština
  • Deutsch
  • English
  • Français (France)
  • Język Polski

Tags

Search using one of provided tags:

race, nation, ethnicity, romantic reflection, racial myths
Up

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partners

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Nicolaus Copernicus University Accessibility statement Shop