Działalność dyplomatyczna Tomasza Mogilnickiego na rzecz kanclerzyny litewskiej Anny Katarzyny z Sanguszków Radziwiłłowej w latach 1730–1737
Studium z funkcjonowania prywatnej dyplomacji na kobiecym dworze magnackim**
DOI:
https://doi.org/10.12775/KLIO.2023.012Schlagworte
XVIII w., małżeństwo, dyplomacja, korespondencjaAbstract
Artykuł poświęcony jest analizie aktywności Tomasza Mogilnickiego, człowieka zaufanego, przez lata zatrudnionego na usługach dworu Radziwiłłów. Mogilnicki był jednym z najbardziej zaufanych ludzi kanclerzyny wielkiej litewskiej Anny Katarzyny z Sanguszków Radziwiłłowej i jej głównym reprezentantem do prowadzenia interesów zagranicznych. W analizowanym okresie spraw newralgicznych, w które zaangażowany został Mogilnicki było przynajmniej kilka – począwszy działania w interesie spornych spraw majątkowych – fundamentalnych dla Anny Katarzyny z Sanguszków Radziwiłłowej –– poprzez trudny pod względem politycznym i dyplomatycznym okres wolnej elekcji po śmierci Augusta II, aż po agitowanie w kręgu dworskim na rzecz synów kanclerzyny, podobnie jak poszukiwanie dróg do uzyskania królewskiej łaski względem dystrybucji królewszczyzn i starostw na rzecz krewnych i koligatów Radziwiłłowej. Jedną z najważniejszych spraw było jednak prowadzanie negocjacji na dworze w Mannheim w sprawie małżeństwa Hieronima Floriana Radziwiłła z Marią Franciszką Dorotą von Sulzbach, wnuczką Elektora Karola III Filipa Wittelsbacha. Zachowana korespondencja pozwala nie tylko na bliższe przyjrzenie się aktywności samego Mogilnickiego, ale też na analizę założeń polityki małżeńskiej i finansowej Radziwiłłów w pierwszej połowie XVIII wieku.
Literaturhinweise
Bibliografia
Źródła archiwalne
Archiwum Główne Akt Dawnych, Archiwum Warszawskie Radziwiłłów
dział IV, rkps 117, 118, 119, 623, 625, 629
dział V, rkps 9900/I, 9000/II, 9000/III, 9000/V
dział XI, rkps 138
Źródła drukowane:
Codzienne kłopoty wielkie interesy i podwójna elekcja. Korespondencja radziwiłłowskich urzędników z księżną Anną z Sanguszków Radziwiłłową i jej synem Michałem Kazimierzem z 1733/1734 roku, wyd. J. Dygdała, Warszawa 2013.
Literatura
Dygdała Jerzy, Polityka informacyjna prymasa Teodora Potockiego w bezkrólewiu 1733 roku w: Rozprawy z dziejów XVIII w. Z dziejów komunikacji socjalnej epoki nowożytnej, red. J. Wojtowicz. Toruń 1993, s. 63-78.
Dygdała Jerzy, Postawa „familii” Czartoryskich w bezkrólewiu 1733 roku z perspektywy Wiednia, w: Między wielką polityką a szlacheckim partykularzem, Toruń 1993, s. 275-283.
Dygdała Jerzy, Przygotowania stronników Stanisława Leszczyńskiego do obrony Rzeczypospolitej w bezkrólewiu 1733 roku, w: Między barokiem a oświeceniem, t. 4. Wojny i niepokoje czasów saskich, red. S. Achremczyk, K. Stasiewicz, Olsztyn 2004, s. 48–53.
Dygdała Jerzy, Sarmata w Berlinie w 1727 r., czyli skuteczna „dyplomacja” księżny Anny z Sanguszków Radziwiłłowej, w: Scentia magnam laetitiam parat. Studia z historii kultury, społeczeństwa i polityki ofiarowane Profesorowi Kazimierzowi Maliszewskiemu, red. A. Kucharski, A. Laddach, W. Piasek, Toruń 2020, s. 75-87.
Dymnicka-Wołoszyńska Hanna, Radziwiłł Hieronim Florian, w: Polski Słownik Biograficzny, t. 30, Kraków 1980, s. 188.
Gad Paweł, „Ojcowskim sercem i słowem” - instrukcja wychowawcza autorstwa Hieronima Floriana Radziwiłła, "Ogrody Nauk i Sztuk", 2016, t. 6, s. 215-226.
Karkucińska Wanda, Anna z Sanguszków Radziwiłłowa (1676–1747). Działalność gospodarcza i mecenat, Warszawa 2000.
Kicińska Urszula, Beyond the Standards of the Epoch – The Phenomenon of Elżbieta Sieniawska Née Lubomirska and Anna Katarzyna Radziwiłł née Sanguszko based on Selected Aspects of Their Economic Activities in Times of Political Unrest in the Saxon Era, “Open Military Studies”, 2022, 2, s. 12-19.
Kolendo-Korczakowa Katarzyna, Działalność ekonomiczna Anny z Sanguszków Radziwiłłowej – manufaktury harfciarskie w świetle nowych znalezisk, w: Dwory magnackie w XVIII wieku. Rola i znaczenie kulturowe, red. T. Kostkiewiczowa, A. Roćko, Warszawa 2005, s. 193–202
Kondratiuk Teresa, Mecenat Anny z Sanguszków Radziwiłłowej: (1676-1746), Biała Podlaska 1986.
Lesiak Anna, Kobiety z rodu Radziwiłłów w świetle inwentarzy i testamentów (XVI–XVIII w.), w: Administracja i życie codzienne w dobrach Radziwiłłów XVI–XVIII wieku, red. U. Augustyniak Warszawa 2009, s. 113-194.
Lesiński Jerzy Spory o dobra neuburskie, „Miscellanea Historico-Archivistica”, 1996, t. 6, s. 95-132
Maciejewska Iwona, Zawilska Katarzyna, „Białogłowy dokazują, czego chcą”, czyli o sztuce przekonywania i pochlebstwa (listy Konstancji i Magdaleny Czapskich do Hieronima Floriana Radziwiłła), w: Kobieta i mężczyzna. Jedna przestrzeń – dwa światy, red. B. Popiołek, A. Chłosta-Sikorska, M. Gadocha, Warszawa 2015, s. 263–271.
Penkała-Jastrzębska Anna, Publiczne awantury i prywatne interesy .Anna Katarzyna z Sanguszków Radziwiłłowa a sprawy wewnętrzne Rzeczypospolitej w dobie wojny o polską sukcesję (1733–1735) „Przegląd Historyczny”, 2022, t. CXIII, nr 2, s. 255-284.
Penkała-Jastrzębska Anna, Za cudzoziemca iść... Migracje a polityka małżeńska szlachty państwa polsko-litewskiego, Kraków 2021.
Popiołek Bożena, Rytuały codzienności. Świat szlacheckiego dworu w osiemnastowiecznej Rzeczypospolitej, Warszawa 2022.
Przyrembel Zygmunt, Farfurnie polskie dawne i dzisiejsze, Lwów 1936.
Sajkowski Andrzej, Magdeczka i Hierosinek, w: Staropolska miłość. Z dawnych listów i pamiętników, Poznań 1981.
Skrzypietz Aleksandra, Hieronim Florian Radziwiłł w Zalotach, w: Codzienność i niecodzienność oświeconych T. 2. W rezydencji, w podróży i na scenie publicznej, red. B. Mazurkowa, M. Marcinkowska, S. Dąbrowski, Katowice 2013, s. 106-110.
Zaborowska Monika, Edukacja artystyczna w dobrach bialskich Anny z Sanguszków Radziwiłłowej, „Ogrody Nauk i Sztuk”, 2016, t. 6, s. 227-237.
Downloads
Veröffentlicht
Zitationsvorschlag
Ausgabe
Rubrik
Lizenz
Copyright (c) 2023 Anna Penkała-Jastrzębska
![Creative-Commons-Lizenz](http://i.creativecommons.org/l/by-nd/4.0/88x31.png)
Dieses Werk steht unter der Lizenz Creative Commons Namensnennung - Keine Bearbeitungen 4.0 International.
Stats
Number of views and downloads: 292
Number of citations: 0