Перейти до головного Перейти в головне навігаційне меню Перейти на нижній колонтитул сайту
  • Зареєструватися
  • Увійти
  • Language
    • Čeština
    • Deutsch
    • English
    • Español (España)
    • Français (France)
    • Français (Canada)
    • Hrvatski
    • Italiano
    • Język Polski
    • Srpski
    • Українська
  • Menu
  • Головна
  • Поточний випуск
  • Архіви
  • Про нас
    • Про журнал
    • Подання
    • Редакційний штат
    • Заява про конфіденційність
    • Контактна інформація
  • Зареєструватися
  • Увійти
  • Language:
  • Čeština
  • Deutsch
  • English
  • Español (España)
  • Français (France)
  • Français (Canada)
  • Hrvatski
  • Italiano
  • Język Polski
  • Srpski
  • Українська

HERBALISM

Cenne właściwości czosnku pospolitego ( Allium sativum L.)
  • Головна
  • /
  • Cenne właściwości czosnku pospolitego ( Allium sativum L.)
  1. Головна /
  2. Архіви /
  3. Том 11 № 1 (2025): HERBALISM /
  4. Artykuły

Cenne właściwości czosnku pospolitego ( Allium sativum L.)

Автор(и)

  • Agnieszka Ginter Instytut Rolnictwa i Ogrodnictwa, Uniwersytet w Siedlcach, https://orcid.org/0000-0003-2635-2867
  • Krystyna Zarzecka Instytut Rolnictwa i Ogrodnictwa, Uniwersytet w Siedlcach, https://orcid.org/0000-0002-7792-6448
  • Iwona Mystkowska Zakład Dietetyki, Akademia Bialska im. Jana Pawła II https://orcid.org/0000-0002-8361-5806

DOI:

https://doi.org/10.12775/HERB.2025.005

Ключові слова

czosnek zwyczajny, allicyna, właściwości prozdrowotne, zdrowie człowieka

Анотація

Allium sativum L. jest rośliną znaną od stuleci i bardzo cenioną ze względu na zawartość substancji czynnych, które mają działanie nie tylko lecznicze, ale i profilaktyczne. Związki siarkowe, tj. alliina, rozkładana do allicyny, zawarte w tym warzywie stanowią o jego cennych właściwościach prozdrowotnych. Czosnek zwyczajny ma działanie przeciwdrobnoustrojowe, przeciwwirusowe, przeciwgrzybicze, przeciwzapalne, przeciwnowotworowe oraz immunostymulujące. Z badań wynika, iż czosnek i zawarte w nim olejki eteryczne wpływają
korzystnie na przemianę materii. Spożywanie czosnku jest nie tylko skuteczne w ograniczaniu chorób, ale i bezpieczne – ze względu na brak skutków ubocznych (w odróżnieniu od antybiotykoterapii). Celem publikacji było omówienie pochodzenia czosnku, przedstawie-
nie jego uprawy oraz ukazanie cennych właściwości prozdrowotnych tej rośliny.

Посилання

[1] Zawawi S.N., Osman A.M., Wahab I.A., Mohsin, H.F., Comparative phytochemical

profiling of garlics (Allium sativum L.) and onion (Alium cepa L.), Journal of Pharma-

ceutical Research International, 2021, 33(44B), s. 7–17.

[2] Lutomski J., Fascynacja czosnkiem – wczoraj i dziś, Postępy Fitoterapii, 2001, 1,

s. 7–14.

[3] Mnayer D., Anne-Sylvie Fabiano Tixier A.S.F., Petitcolas E., Hamieh T., Nehme N.,

Ferrant C., Fernandez X., Chemat F., Chemical composition, antibacterial and antioxi-

dant activities of six essentials oils from the Alliaceae family, Molecules, 2014, 19(12),

s. 20034–20053.

[4] Ogłoszenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 5 października 2016 r. w sprawie

wniosku o rejestrację nazwy „czosnek galicyjski” jako chronione oznaczenie geograficzne: https://www.jurajskakraina.pl/jk2017/images/Files/ogloszenie_czosnek_galicyjski.pdf (dostęp 21.11.2024).

[5] FAOSTAT. Crops and Livestock Products, https://www.fao.org/faostat/en/#data/QCL

(dostęp 18.11.2024).

[6] Voss R.E., Garlic, http://sfp.ucdavis.edu/pubs/SFNews/archive/95071.htm (dostęp

12.09.2024).

[7] Olas-Sochacka M., Czosnek pospolity (Allium sativum L.), wyd. Instytut Ogrodnictwa,

Skierniewice 2016, s. 1–4.

[8] Rahat A., Anjum Z., Zehra S., Baneen F.U., Chishti R., Antibacterial, insecticidal, an-

tifungal and phytochemical screening of Alium sativum, Nigela sativa and Plantago

ovata, Sarhad Journal of Agriculture, 2023, 39(2), s. 531–544.

[9] Świderski F., Dąbrowska M., Rusaczonek A., Waszkiewicz-Robak B., Bioactive sub-

stances of garlic and their role in dietoprophylaxis and dietotherapy, Roczniki Pań-

stwowego Zakładu Higieny, 2007, 58(1), s. 41–46.

[10] Radkowska I., Wójcik P., Karpowicz A., Właściwości czosnku (Allium sativum) oraz

możliwość jego wykorzystania w chowie zwierząt, Roczniki Naukowe Zootechniki,

2021, 48(2), s. 179–191.

[11] Ciuba M., Dziadek K., Kukiełka E., Oczkowicz J., Piątkowska E., Leszczyńska T., Kopeć A.,

Porównanie składu chemicznego i zawartości składników bioaktywnych w wybranych

odmianach czosnku, Żywność – Nauka – Technologia – Jakość, 2016, 5(108), s. 107–115.

[12] Powierzchnia uprawy czosnku w Polsce. Jak zmieniała się na przestrzeni lat?, https://

www.warzywa.pl/warzywa-polowe/powierzchnia-uprawy-czosnku-w-polsce-jak-

zmieniala-sie-na-przestrzeni-lat/ (dostęp 18.11.24).

[13] Miłek M., Pora na sadzenie czosnku, tile:///C:/Users/user/Downloads/Pora%20na%20

sadzenie%20czosnku%20-%20Ma%C5%82gorzata%20Mi%C5%82ek%20(1).pdf (do-

stęp 21.11.2024)

[14] Robak J., Agrotechnika w integrowanej produkcji czosnku, [w:] Metodyka integro-

wanej produkcji czosnku, (red.) J. Robak, wyd. Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin

i Nasiennictwa Główny Inspektorat, Warszawa 2020.

[15] Tchórzewska D., Luchowski R., Gruszecki W.I., Winiarczyk K., Comparative studies of

live tapetum cells in sterile garlic (Allium sativum) and fertile leek (Allium ampelopra-

sum) using the fluorescence lifetime imaging analytical method, South African Journal

of Botany, 2018, 117, s. 222–231.

[16] Program ochrony czosnku, (red.) J. Golian, wyd. Instytut Ogrodnictwa, Skierniewice

2024, s. 1–29.

[17] Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych. Lista odmian roślin warzyw-

nych wpisanych do krajowego rejestru w Polsce, wyd. COBORU. Słupia Wielka 2024,

s. 1–84.

[18] Zaremba Ł., Uprawa czosnku – opłacalna czy nie?, https://www.agrofakt.pl/uprawa-

-czosnku-mozliwa-i-oplacalna-czy-nie/ (dostęp 19.11.2024).

[19] Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, https://www.gov.pl/web/rolnictwo/czosnek-

-latowicki (dostęp: 20.11.2024).

[20] Gasiorek P., Rejestracja produktów na Listę Produktów Tradycyjnych – porady praktyczne, wyd. PODR, Szepietowo 2020, s. 1–12.

[21] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1143 z dnia 11 kwietnia

2024 r. w sprawie oznaczeń geograficznych w odniesieniu do wina, napojów spirytusowych i produktów rolnych oraz gwarantowanych tradycyjnych specjalności i określeń jakościowych stosowanych fakultatywnie w odniesieniu do produktów rolnych, zmieniające rozporządzenia (UE) nr 1308/2013, (UE) 2019/787 i (UE) 2019/1753 oraz uchylające rozporządzenie (UE) nr 1151/2012.

[22] Kędzia A., Przeciwdrobnoustrojowe działanie czosnku (Allium sativum L.), Postępy

Fitoterapii, 2010, 1, s. 46–52.

[23] Najda A., Błaszczyk L., Winiarczyk K., Dyduch J., Tchórzewska D., Comparative stu-

dies of nutritional and health-enhancing properties in the “garlic-like” plant Allium

ampeloprasum var. ampeloprasum (GHG-L) and A. sativum, Scientia Horticulturae,

2016, 201, s. 247–255.

[24] Block E., Garlic and other alliums: the lore and the science, wyd. Royal Society of Che-

mistry, Cambridge 2010, s. 454.

[25] Tchórzewska D., Bocianowski J., Najda A., Dąbrowska A., Winiarczyk K., Effect of

environment fluctuations on biomass and allicin level in Allium sativum (cv. Harnas,

Arkus) and Allium ampeloprasum var. ampeloprasum (GHG-L), Journal of Applied

Botany and Food Quality, 2017, 90, s. 106–116.

[26] Lis I., Bogdański P., Nowak G., Zastosowanie czosnku w profilaktyce chorób układu

sercowo-naczyniowego, Forum Zaburzeń Metabolicznych, 2013, 4(4), s. 210–215.

[27] Lanzotti V., The analysis of onion and Garlic, Journal of Chromatography A, 2006,

1112(1–2), s. 3–22.

[28] Marciniec K., Włodarczyk-Marciniec B., Przeciwnowotworowe własności czosnku,

Postępy Fitoterapii, 2018, 2, s. 90–95.

[29] Allicyna – właściwości, działanie, przeciwskazania, https://formeds.pl/pages/allicyny-

?srsltid=AfmBOoqM8OWV0wPNWu_oJBtP2tpVmD2I69xiD_JpIBYwCWZU_hTb-

MV_K (dostęp 18.11.2024).

[30] Aleksandrowicz-Trzcińska M., Hallmann E., Cebula (Allium cepa L.) jako biologiczny

środek ochrony roślin w szkółkach leśnych, Sylwan, 2013, 157(7), s. 495–505.

[31] Ankri S., Mirelman D., Antimicrobial properties of allicin from garlic, Microbes and

Infection, 1999, 1(2), s. 125–129.

[32] Bakri I.M., Douglas C.W., Inhibitory effect of garlic extract on oral bacteria, Archives

of Oral Biology, 2005, 50(7), s. 645–651.

[33] Bhatwalkar S.B., Mondal R., Krishna S.B.N., Adam J.K., Govender P., Anupam R., An-

tibacterial properties of organosulfur compounds of garlic (Allium sativum), Frontiers

in Microbiology, 2021, 12, s. 613077.

[34] Adetumbi M., Lau B., Allium sativum (garlic) – a natural antibiotic, Medical Hypothe-

ses, 1983, 3, s. 227–237.

[35] Rutkowska A., Czy czosnek rzeczywiście wyleczy przeziębienie? Poznaj niekwestio-

nowane zalety czosnku w walce z chorobą!, https://www.doz.pl/czytelnia/a14349-

-Czy_czosnek_rzeczywiscie_wyleczy_przeziebienie_Poznaj_niekwestionowane_zale-

ty_czosnku_w_walce_z_choroba (dostęp 22.11.2024).

[36] Jones M.G, Collin H.A., Tregova A., Treuman L., Brown L., Cosstick R., Hughes J.,

Milne J., Wilkinson M.C., Tomsett A.B., omas B., e biochemical and physiological

genesis of alliin in Garlic, Medicinal and Aromatic Plant Science and Biotechnology,

2007, 1(1), s. 21–24.

[37] Lepak W., Czosnek – naturalny antybiotyk, https://podr.pl/rozwoj_obszarow_wiej/

czosnek-naturalny-antybiotyk/ (dostęp 21.11.2024).

[38] Kovarovič J., Bystrická J., Vollmannová A., Tomáš T., Brindza J., Biologically valuable

substances in garlic (Allium sativum L.) – a review, Journal of Cental European Agri-

culture, 2019, 20(1), s. 292–304.

[39] AuraHerbals. Czosnek – właściwości lecznicze i zastosowanie, https://auraherbals.pl/

leksykon/czosnek/?srsltid=AfmBOopKZO2aq6fTRVcq5dIpjIrWDZorPC6OUq0U64

nuyRP5FE4AAGJC (dostęp: 21.11.2024).

[40] Singh V.K, Singh D.K., Pharmacological effects of garlic (Allium sativum L.), Annal

Review of Biomedical Sciences, 2008, 10, s. 6–26.

[41] Kwiecień M., Winiarska-Mieczan A., Czosnek jako zioło kształtujące właściwości

prozdrowotne, Problemy Higieny i Epidemiologii, 2011, 92(4), s. 810–812.

[42] Rekowska E., Nurzyńska-Wierdak R., Czosnek, [w:] Polowa uprawa warzyw, (red.)

M. Orłowski, wyd. Brasika. Szczecin 2000.

[43] Czosnek niedźwiedzi na siłę niedźwiedzia, https://www.straganzdrowia.pl/blog/ziola/

czosnek-niedzwiedzi-na-sile-niedzwiedzia (dostęp 22.11.2024).

[44] Sut A., Czosnek niedźwiedzi – właściwości i zastosowanie, uprawa Allium ursinum

L., https://www.aptekaolmed.pl/blog/artykul/czosnek-niedzwiedzi-wlasciwosci-i-

zastosowanie-uprawa-allium-ursinum,515.html (dostęp 22.11.2024).

[45] Sieradz J., Czosnek niedźwiedzi – właściwości i zastosowanie, https://naturalniezdro-

we.pl/blog/179_czosnek-niedzwiedzi-wlasciwosci-i-zastosowani (dostęp 22.11.2024).

HERBALISM

Downloads

  • pdf (Język Polski)

Опубліковано

2026-02-17

Як цитувати

1.
GINTER, Agnieszka, ZARZECKA, Krystyna і MYSTKOWSKA, Iwona. Cenne właściwości czosnku pospolitego ( Allium sativum L.). HERBALISM. Online. 17 Лютий 2026. Vol. 11, no. 1, pp. 64-74. [Accessed 18 Лютий 2026]. DOI 10.12775/HERB.2025.005.
  • ISO 690
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Завантажити посилання
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Номер

Том 11 № 1 (2025): HERBALISM

Розділ

Artykuły

Ліцензія

Creative Commons License

Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

Stats

Number of views and downloads: 4
Number of citations: 0

Search

Search

Browse

  • Перегляд списку авторів
  • Issue archive

User

User

Поточний номер

  • Логотип Atom
  • Логотип RSS2
  • Логотип RSS1

Інформація

  • Для читачів
  • Для авторів
  • Для бібліотекарів

Newsletter

Subscribe Unsubscribe

Мова

  • Čeština
  • Deutsch
  • English
  • Español (España)
  • Français (France)
  • Français (Canada)
  • Hrvatski
  • Italiano
  • Język Polski
  • Srpski
  • Українська

Tags

Search using one of provided tags:

czosnek zwyczajny, allicyna, właściwości prozdrowotne, zdrowie człowieka
Нагору

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partners

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Nicolaus Copernicus University Accessibility statement Shop