Cechy morfologiczne bulw ziemniaka ważne dla konsumenta i przemysłu
DOI:
https://doi.org/10.12775/HERB.2026.011Słowa kluczowe
wielkość bulwy, kształt bulwy, głębokość oczek, wygląd skórkiAbstrakt
W pracy, na podstawie analizy dostępnego piśmiennictwa, dokonano charakterystyki najważniejszych cech morfologicznych bulw ziemniaka przeznaczonych do konsumpcji, przetwórstwa spożywczego, przemysłowego oraz produkcji sadzeniaków. Cechy morfologiczne, zaliczane do tzw. cech zewnętrznych bulw, w istotnym stopniu determinują ich wartość użytkową w zależności od kierunku zagospodarowania. Przedstawiono i omówiono kluczowe parametry jakościowe, takie jak wielkość bulw, kształt i regularność ich kształtu, głębokość oczek, wygląd oraz barwę skórki, a także barwę miąższu, z uwzględnieniem odmian
zarejestrowanych w Polsce w 2024 roku.
Bibliografia
[1] De Haan S., Rodriguez F., Potato origin and production, advances in potato chemistry and technology, Cambridge Academic Press, Cambridge 2016, s. 1–32.
[2] Ndungutse V., Ngoda P. M. N., Vasanthakaalam H., Shakala E. K., Faraj A. K.,Morphological and phytochemical composition of selected potato (Solanum tuberosum L.) cultivars grown in Rwanda, Annals. Food Science and Technology, 2019, 20(1), s. 393–401.
[3] Monneveux P., Ramírez D. A., Pino M. T., Drought tolerance in potato (S. tuberosum L.). Can we learn from drought tolerance research in cereals? Plant Science, 2013, s. 76–86.
[4] Aliche E. B., Oortwijn M., Theeuwen T. P. J. M., Bachem C. W. B., Visser R. G. F., van der Linden C. G., Drought response in field grown potatoes and the interactions between canopy growth and yield, Agricultural Water Management, 2018, 206, s. 20–30.
[5] Wang Z., Liu H., Zeng F., Yang Y., Xu D., Zhao Y., Liu X., Kaur L., Liu G., Singh J.,Potato processing industry in China: Current scenario, future trends and global impact, Potato Research, 2023, 66, s. 543–562.
[6] Leszczyński W., Żywieniowa wartość ziemniaka i przetworów ziemniaczanych (Przegląd literatury), Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, 2012, 266, s. 5–20.
[7] Kaplan M., Ulger I., Kokten K., Uzun S., Oral E. V., Ozaktan H., Temizgu R., Kale H., Nutritional composition of potato (Solanum tuberosum L.) haulms, Progress in Nutrition, 2018, 20, Supplement 1, s. 90–95.
[8] Pilana M., Merovci N., Jashari M., Tmava A., Shaqiri F., Potato market and consumption, International Journal of Sustainable Economies Management, 2018, 7(3), s. 19–30.
[9] Stypa I., Zgórska K., Ziemniak nasz powszedni, Wyd. IHAR-PIB, Bonin 2010, s. 1–24.
[10] Kosariya Y. K., Jogdand S. V., Victor V. M., Study on the physico-engineering and morphological characteristics of different seed potato tubers, the Pharma Innovation Journal, 2021, 10(7), s. 1661–1666.
[11] Bienia B., Sawicka B., Krochmal-Marczak B., Czynniki biotyczne kształtujące plon i jakość bulw ziemniaka, Herbalism, 2017, 1(3), s. 125–136.
[12] Zaheer K., Akhtar M. H., Potato production, usage, and nutrition: A review, Critical Reviews in Food Science and Nutrition, 2016, 56(5), s. 711–721.
[13] Zarzecka K., Gugała M., Mystkowska I., Zarzecka M., Ocena jakości morfologicznej i kulinarnej bulw ziemniaka jadalnego pochodzącego z regionu środkowo-wschodniej Polski, Proceeding of ECOpole, 2014, 8(1), s. 325–330.
[14] Gonzales I. C., Kiswa C. G., Bautista A. B., Sustainable potato production in the Philippine Cordillera Region, International Journal of Engineering and Applied Sciences, 2016, 3(6), s. 29–37.
[15] Nowacki W., Profesjonalna produkcja ziemniaka, Wyd. Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie, Brwinów 2020, s. 1–86.
[16] Zgórska K., Grudzińska M., Jakość ziemniaków pasteryzowanych pakowanych próżniowo, Ziemniak Polski, 2011, 2, s. 1–5.
[17] Michałowska D., Zasady identyfikacji botanicznej, charakterystyki morfologicznej oraz oceny wartości użytkowej odmian ziemniaka, Ziemniak Polski, 2022, 1, s. 19–23.
[18] Felczak A., Wymagania jakościowe stawiane ziemniakom przeznaczonym do produkcji frytek, Ziemniak Polski, 2021, 1, s. 42–48.
[19] Das S., Mitra B., Luthra S. K., Saha A., Hassan M. M., Hossain A., Study on morphological, physiological characteristics and yields of twenty-one potato (Solanum tuberosum L.) cultivars grown in eastern Sub-Himalayan Plains of India, Agronomy, 2021, 11, 335.
[20] Krochmal-Marczak B., Sawicka B., Zabiegi agrotechniczne stosowane w uprawie ziemniaka w opinii właścicieli gospodarstw ekologicznych na Podkarpaciu, Polish Journal of Agronomy, 2016, 26, s. 56–65.
[21] Hill D., Nelson D., Hammond J., Bell L ., Morphophysiology of potato (Solanum tuberosum) in response to drought stress: Paving the way forward, Frontiers in Plant Science, 2021, 11, 597554.
[22] Zarzyńska K., Wierzbicka A., Grudzińska M., Ekologiczna produkcja ziemniaka gwarancją jego cech prozdrowotnych, Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, 2016, 279, s. 77–87.
[23] Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych wymagań w zakresie jakości handlowej ziemniaków, 2003, Dz.U. Nr 194, poz. 1900 z 2003 roku.
[24] Stowarzyszenie Polski Ziemniak, Jakość ziemniaka, 2026, https://polski ziemniak.pl/jakosc-ziemniaka/wymagania jakościowe (stan na dzień 28 listopada 2024).
[25] Zarzyńska K., Wpływ wielkości sadzeniaka i gęstości sadzenia na liczbę pędów i plony ziemniaków, Ziemniak Polski, 2012, 3, s. 19–22.
[26] Krzysztofik B., Wpływ wielkości sadzeniaków ziemniaka i gęstości sadzenia na plon bulw i jego jakość, Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, 2012, 266, s. 215–223.
[27] Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 27 maja 2020 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie terminów składania wniosków o dokonanie oceny polowej materiału siewnego poszczególnych grup roślin lub gatunków roślin rolniczych i warzywnych oraz szczegółowych wymagań w zakresie wytwarzania i jakości materiału siewnego tych roślin, 2020, Dz.U., dnia 2 czerwca 2020 r., poz. 975.
[28] Paczocha J., Lenartowicz T., Lista opisowa odmian roślin rolniczych. Ziemniak, Wyd. COBORU, Słupia Wielka 2024, s. 1–40.
[29] Hara-Skrzypiec A., Śliwka J., Jakuczun H., Zimnoch-Guzowska E., QTL for tuber morphology traits in diploid potato, Journal of Applied Genetics, 2018, 59, s. 123–132.
[30] Lutomirska B., Jankowska J., Występowanie deformacji i spękań bulw ziemniaka w zależności od warunków meteorologicznych i odmiany, Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, 2012, 266, s. 131–142.
[31] Lutomirska B., Szutkowska M., Nowacki W., Pietraszko M., Jankowska J., Występowanie wad kształtu bulw w plonie odmian i zaawansowanych materiałów hodowlanych ziemniaka, Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, 2013, 267, s.121–130.
[32] Hill D., Nelson D., Hammond J., Bell L., Morphophysiology of potato (Solanum tuberosum) in response to drought stress: Paving the way forward, Frontiers in Plant Science, 2021, 11 597554.
[33] Boguszewska-Mańkowska D., Odporność ziemniaka na suszę glebową i metody oceny, Biuletyn Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, 2016, 279, s. 65–75.
[34] Ginter A., Zarzecka K., Gugała M., Mystkowska I., The impact of the use of biostimulants and herbicide on reducing the occurrence of defects and small tubers in the potato yield, Journal of Plant Protection Research, 2024, 64(3), s. 298–306.
[35] Marwaha R. S., Pandey S. K., Dinesh K., Singh S. V., Parveen K., Potato processing scenario in India: Industrial constraints, future projections, challenges ahead and remedies – A review, Journal of Food Science and Technology, 2010, 47(2), s. 137–156.
[36] Prabawardani S., Yogi D. J., Mawikere N. L., Gari N. M., Noya A. I., Taberima, S., Djuuna I. A. F., Luhulima F. D. N., The identification of potato genotype diversity based on morpho-agronomy and nutritional traits in the highland areas of Papua, Indonesia, Biodiversitas, 2023, 24(9), s. 5634–5642.
[37] Lenartowicz T., Odmiany jadalne do różnych zastosowań i terminów nasadzeń, [w:] Ziemniak jadalny, Zeszyt uprawowy, Wyd. Plantpress, Kraków 2023, s. 14–20.
[38] Metodyka Integrowanej Produkcji Ziemniaka, (red.) A. Wójtowicz, P. Strażyński, M. Mrówczyński, Wyd. Instytut Ochrony Roślin – Państwowy Instytut Badawczy, Poznań–Warszawa 2023.
[39] Zarzyńska K., Znaczenie cech morfologicznych sadzeniaków w agrotechnice ziemniaka, Ziemniak Polski, 2003, 3, s. 2–7.
[40] Stypa I., Michałowska D., Charakterystyka odmian ziemniaka i cech zewnętrznych bulw po zbiorze, Wyd. Instytutu Hodowli i Aklimatyzacji Roślin, Bonin 2015, s. 1–51.
[41] Charakterystyka Krajowego Rejestru Odmian Ziemniaka, Wyd. Instytut Hodowli i Aklimatyzacji Roślin – Państwowy Instytut Badawczy, Jadwisin 2022, s. 1–44.
[42] Ezekiel R.., Singh N., Sharma S., Kaur A., Beneficial phytochemicals in potato: A review, Food Research International, 2013, 50, s. 487–496.
[43] Lachman J., Hamouz K., Orsak M., Kotikova Z., Carotenoids in potatoes: A short overview, Plant, Soil and Environment, 2016, 62(10), s. 474–481.
[44] Zarzecka K., Ginter A., Gugała M., Mystkowska I., Ziemniak kolorowy – uprawianywczoraj, dziś i jutro, Herbalism, 2022, 1(8), s. 130–139.
[45] Hamouz K.., Lachman J., Pazderů K., Tomášek J., Hejtmánková K., Pivec V., Differences in anthocyanin content and antioxidant activity of potato tubers with different flesh colour, Plant, Soil and Environment, 2011, 57(10), s. 478–485.
[46] Zgórska K., Wykorzystanie ziemniaka do celów spożywczych i przemysłowych, Inżynieria Przetwórstwa Spożywczego, 2013, 3/4(7), s. 5–9.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 18
Liczba cytowań: 0
