Etymologia polskich nazwisk pochodzących od nazw roślin zielarskich (cz. 1)
DOI:
https://doi.org/10.12775/HERB.2025.015Słowa kluczowe
nazwy, nazwiska polskie, rośline zielarskieAbstrakt
Według bazy danych PESEL w Polsce zarejestrowanych jest 395 128 nazwisk męskich i 411 012 nazwisk żeńskich (osób żyjących, stan na 22 stycznia 2025 r.). Polskie nazwiska pochodzą od: nazw geograficznych, miejsca zamieszkania, kraju pochodzenia przodków, wykonywanego zawodu, przezwiska wynikającego z cech wyglądu i charakteru oraz przezwiska związanego z nazwami zwierząt i roślin (tzw. nazwiska odapelatywne). Przedstawimy w kilku częściach nazwiska pochodzące od nazw roślin zielarskich, opierając się na bazach nazwisk dostępnych w portalu ISNP, rejestrze PESEL i zagranicznej platformie Forebears. Nazwisk tych w formie podstawowej (prymarnych) jest około 50, a kilka razy więcej pochodnych (derywowanych lub podobnych fonetycznie). W pierwszej części artykułu przedstawiamy krótką historię nazwisk w Polsce oraz etymologię nazwisk pochodzących od słowa „ziele”/„zioła”.
Bibliografia
[1] Cieślikowa A., Staropolskie odapelatywne nazwy osobowe. Proces animizacji, Prace Instytutu Języka Polskiego PAN, Wyd. Ossolineum, Wrocław 1990.
[2] Magda-Czekaj M., Świat przyrody widziany przez nazwiska pochodzenia gwarowego, Onomastica, 2016, 60, s. 151–162.
[3] Onmomastica, Wydawnictwo PAN, https://Onomastica – Wikipedia, wolna encyklopedia.
[4] Kowalik-Kaleta Z., Historia nazwisk polskich na tle społecznym i obyczajowym (XII–XV wiek), t. 1, Wyd. SOW, PAN, Warszawa 2007.
[5] Ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (Dz.U. z 2021 r. nr 1988 – wersja obowiązująca od 3 listopada 2021 r.).
[6] Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz.U. z 2024 r. nr 106 – wersja obowiązująca od 29 sierpnia 2024 r.).
[7] Nazwiska występujące w rejestrze PESEL, 2025, https:// nazwiska występujące w rejestrze PESEL – Otwarte Dane.
[8] Górny H., Internetowy słownik nazwisk w Polsce – historia, przyszłość, odbiór społeczny, Onomastica, 2024, 68, s. 333–345.
[9] Kolber T., Nazwiska od nazw zwierząt w dziewiętnastowiecznych księgach parafialnych dekanatu wadowickiego, Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis, 2008, 62, s. 156–176.
[10] Karczewska M., Kozłowski, Zając, Wróbel – najpopularniejsze nazwiska odzwierzęce w Polsce. Analiza ilościowa i jakościowa, Roczniki Humanistyczne, 2023, 71(6), s. 163–180.
[11] Dobrzański Z., Rogowska-Sobota K., Czplicka A., Drobiarskie nazwiska w Polsce i na świecie, cz. 1, Polskie Drobiarstwo, 2024, 11, s. 56–60.
[12] Dobrzański Z., Czyż K., Wójcik A., Etymologia nazwisk polskich pochodzących od nazw zwierząt (cz. 1), Przegląd Hodowlany, 2025, XCIII, 1 (in press).
[13] Internetowy słownik nazwisk polskich, (ISNP), Instytut Języka Polskiego PAN, Kraków 2025, https://Nazwiska w Polsce (dostęp 20.01.2025).
[14] Agencja Informatyczna Acta Flow, https://Rozkład występowania nazwisk (dostęp 25.01.2025).
[15] Internetowa platforma genealogiczna Forebears: Names & Genealogy Resources, https:// Nazwiska, znaczenie, pochodzenie i mapy rozmieszczenia (dostęp 30.01.2025).
[16] Katalog imion i nazwisk (nazwiska świata), https://nazwiska.net (dostęp 31.01.2025).
[17] FoodForest, Polskie zioła (gatunki roślin leczniczych), 2023, https:// Polskie zioła (ponad 180 gatunków!) (dostęp 3.02.2025).
[18] Osińska E., Pióro-Jabrucka E., Uprawa i przetwórstwo roślin zielarskich, Wyd. Centrum Doradztwa Rolniczego w Brwinowie, Brwinów 2022.
[19] Rymut K., Nazwiska Polaków, Słownik historyczno-etymologiczny, Wyd. IJP PAN, Kraków, t. 1, 1999, s. 303.
[20] Siwik J., Encyklopedia nazwisk i przydomków szlacheckich, Wyd. Kastor, Warszawa 2010.
[21] Gajl T., Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku. Ponad 4500 herbów szlacheckich. 37 tysięcy nazwisk. 55 tysięcy rodów, Wyd. L&L, Gdańsk 2007.
[22] Minakowska M.J., Genealogia Potomków Sejmu Wielkiego, Baza genealogiczna potomków Sejmu Wielkiego, https:// Potomkowie Sejmu Wielkiego (dostęp 3.02.2025).
[23] Minakowska M.J., Wielka Genealogia Minakowskiej, https:// Wielka GenealogiaMinakowskiej – M.J. Minakowska (dostęp 3.02.2025).
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 2
Liczba cytowań: 0
