Narracje utraty i rekonstrukcji tożsamości zawodowej na przykładzie doświadczeń migrantów. Analiza porównawcza studiów przypadku

Abstrakt

Autorka podejmuje problem doświadczenia pracy poniżej kwalifikacji w biografiach migrantów mieszkających w Polsce. Celem opracowania jest interpretacja narracji osób, które przed migracją wykonywały zawody wymagające wysokich kwalifikacji, natomiast po przyjeździe do Polski podjęły zatrudnienie w pracach fizycznych lub usługowych. Materiał empiryczny stanowią cztery wywiady narracyjne: z psycholożką z Ukrainy, pedagożką z Białorusi, nauczycielem matematyki z Palestyny oraz nauczycielem geografii z Włoch. Badanie ma charakter jakościowy i zostało przeprowadzone w formule analizy porównawczej studiów przypadku, przy czym interpretacja hermeneutyczna pełni rolę nadrzędną wobec porządkowania tematycznego materiału empirycznego. Analiza została osadzona w perspektywie hermeneutycznej, z odwołaniem do kategorii tożsamości narracyjnej Paula Ricoeura,rozumienia doświadczenia u Hansa-Georga Gadamera oraz pedagogicznych ujęć biografii i uznania obecnych w pracach Mirosławy Nowak-Dziemianowicz. W artykule zaproponowano kategorię analityczną utraty i rekonstrukcji tożsamości zawodowej. Narracje pokazują, że dekwalifikacja zawodowa nie sprowadza się wyłącznie do obniżenia statusu ekonomicznego, lecz dotyczy również poczucia sensu pracy, uznania społecznego oraz ciągłości biograficznej. Wyniki wskazują, że doświadczenie migracyjne prowadzi do utraty ciągłości biograficznej, osłabienia społecznego uznania oraz napięć tożsamościowych, ale jednocześnie uruchamia proces biograficznego uczenia się, umożliwiający rekonstrukcję tożsamości zawodowej. Narratorzy ujmują swoją obecną sytuację jako etap przejściowy i wiążą ją z nadzieją na zmianę położenia. Istotnym wymiarem tego procesu okazuje się biograficzne uczenie się, pozwalające na reinterpretację własnego doświadczenia oraz projektowanie przyszłości mimo aktualnych ograniczeń.