Gołąbka, Kasjana i Czarnooka – czy i jak tłumaczyć imiona biblijne
DOI:
https://doi.org/10.12775/BPTh.2023.004Palabras clave
Przekłady biblijne, przekład imion własnych, polskie przekłady biblijne, imiona teoforyczne, imiona biblijne, imiona kobiece, imiona męskie, Hiob 42,14Resumen
Imiona własne z Biblii są zwykle transkrybowane lub transliterowane, a nie tłumaczone. Gos z nich miało jednak znaczenie dostępne autorom i czytelnikom, a sama Biblia zawiera wiele objaśnień imion. Dlatego dawni i nowsi tłumacze wplatali czasem w tekst objaśnienia. Wiele imion męskich jest teoforycznych, co czyni je zrozumiałymi, ale trudnymi do przełożenia (za wyjątkiem paru, których odpowiedniki istnieją po polsku, jak Bogumił, oraz w językach pokrewnych). Wiele biblijnych imion kobiecych dotyczy urody i da się je przetłumaczyć, jak to się często czyni w Hi 42,14. Szereg ważnych imion męskich okazuje się niejasnymi. Pozostawienie imion bez objaśnienia odcina czytelnika od części kultury biblijnej. Imiona znaczące są wtedy zastępowane przez same dźwięki. Powinniśmy próbować ich przekładu a przynajmniej dodawać objaśnienia w nawiasach lub przypisach.
Citas
Bailey, Nicholas, 2007. “Proper Names in the Bible: translation and transliteration issues”. Word & Deed, December: 1-21.
Breza, Edward. 1992. „Odmiana nazw własnych w Nowym Testamencie Biblii Wujka i Biblii Tysiąclecia”. W Biblia a kultura Europy = La Bible à la culture de l'Europe. 2000 lat chrześcijaństwa. Red. Maria Kamińska, Eliza Małek. T. 1, 152-159. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Długosz-Kurczabowa, Krystyna. 1990. Apelatywizacja biblijnych nazw własnych w języku polskim (Polska Akademia Nauk; Komitet Językoznawstwa; Prace Onomastyczne 34). Wrocław: Ossolineum.
Greszczuk, Barbara, Marek Piela. 1999. „Motywacje kilku biblijnych nazw własnych w tekście oryginału i w przekładzie brzeskim z 1563 roku”. Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Rzeszowie z. 5, 135-157.
http://bibliepolskie.pl/ (porównanie tłumaczeń).
Klawek, Aleksy. 1982. Całe życie z Biblią. KŚW: Poznań.
Koehler Ludwig, Walter Baumgartner, Johann Jakob Stamm. 2008. Wielki słownik hebrajsko-polski i aramejsko-polski Starego Testamentu. 2 t. Vocatio: Warszawa.
Krašovec, Jože. 2004. “Transliteration or Translation of Biblical Proper Names”. Translation Review 67 (1), 41-57.
Krašovec, Jože. 2010. The Transformation of Biblical Proper Names. TTClark: New York London.
Nowakowska-Kempna, Iwona. 1978. „Pozycja nazw własnych w przekładzie dzieła literackiego”. Język Artystyczny 1, 97-115.
Orłoś, Teresa Zofia. 2001. „Czeskie i polskie biblizmy z imionami własnymi ze Starego Testamentu”. W Język, literatura i kultura Słowian dawniej i dziś. T. 3. Linguaria. Red. Vera Mitrinović (Filologia Słowiańska, nr 4), 159-168. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
Popowski, Remigiusz, tłum. 2013. Septuaginta. Vocatio: Warszawa.
Sandauer, Artur. 1977. Bóg, szatan, Mesjasz i...?, wyd. 2. Wydawnictwo Literackie: Kraków.
Seweryn, Agnieszka. 2015. „Wybór strategii tłumaczeniowej przy przekładzie nazw własnych”. W Wkład w przekład 3. Materiały pokonferencyjne 9. Studenckich Warsztatów Tłumaczeniowych „9 muz tłumacza”. Kraków 2014. 45-56. Ha!Art: Kraków.
Sielicki. Krzysztof. 2009. Onomastykon Biblii Hebrajskiej i Nowego Testamentu. Systematyzacja zapisu biblijnych nazw własnych (Prymasowska Seria Biblijna 33). Warszawa: Vocatio.
Smith, Jill. 1986. „Dealing With Proper Nouns in Translation”. The Bible Translator 37 (2), 204-211.
Stamm, Johann Jakob. 1967. “Hebräische Frauennamen”. W Hebräische Wort¬forschung, Fs. Walter Baumgartner (Supplements to Vetus Testamentum 16). 301-339. Brill: Leiden.
Stanek, Teresa. 2005. „Imiona własne w Biblii jako nośnik przesłania teologicznego na przykładzie Księgi Rut”. W Oriental languages in translation. No 2. Red. Barbara Podolak, Andrzej Zaborski, Grażyna Zając. (Prace Komisji Orientalistycznej. Polska Akademia Nauk. Oddział w Krakowie, nr 26), 161-173. Polish Academy of Sciences Press: Cracow.
Tronina, Antoni. 1990. „Jeszcze o imieniu Maria(m)”. Ruch Biblijny i Liturgiczny 43 (3-6), 127-130.
Wittlieb, Marian, Stanisław Krzyżanowski, Jacek Skowroński. 1991. „Bibliografia współczesnej polskiej onomastyki biblijnej. Imiona własne osobowe”. Szczecińskie Studia Kościelne 2, 77-80.
Wojciechowski, Michał. 1997. Synopsa czterech Ewangelii w nowym przekładzie polskim. Vocatio: Warszawa.
Wolnicz-Pawłowska, Ewa. 2014. „Nazwy własne w przekładzie. Zarys problematyki”. Poznańskie Spotkania Językoznawcze 27 (1), 201–214.
Zarębski, Rafał. 2006. Nazwy osobowe w polskich przekładach Nowego Testamentu, Wydawnictwo Archidiecezjalne Łódzkie: Łódź.
Zarębski, Rafał. 2005. Słownik nazw osobowych w polskich przekładach Nowego Testamentu. Archidiecezjalne Wydawnictwo Łódzkie. Łódź.
Descargas
Publicado
Cómo citar
Número
Sección
Licencia
Derechos de autor 2023 Michał Wojciechowski

Esta obra está bajo una licencia internacional Creative Commons Atribución-SinDerivadas 4.0.
CC BY ND 4.0. Posiadaczem prawa autorskiego (Licencjodawcą) jest Autor, który na mocy umowy licencyjnej udziela nieodpłatnie prawa do eksploatacji dzieła na polach wskazanych w umowie.
- Licencjodawca udziela Licencjobiorcy licencji niewyłącznej na korzystanie z Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego w następujących polach eksploatacji: a) utrwalanie Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego; b) reprodukowanie (zwielokrotnienie) Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego drukiem i techniką cyfrową (e-book, audiobook); c) wprowadzania do obrotu egzemplarzy zwielokrotnionego Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego; d) wprowadzenie Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego do pamięci komputera; e) rozpowszechnianie utworu w wersji elektronicznej w formule open access na licencji Creative Commons (CC BY-ND 3.0) poprzez platformę cyfrową Wydawnictwa Naukowego UMK oraz repozytorium UMK.
- Korzystanie przez Licencjobiorcę z utrwalonego Utworu ww. polach nie jest ograniczone czasowo ilościowo i terytorialnie.
- Licencjodawca udziela Licencjobiorcy licencji do Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego nieodpłatnie na czas nieokreślony
PEŁEN TEKST UMOWY LICENCYJNEJ >>
Stats
Number of views and downloads: 1913
Number of citations: 0