Ryszarda ze św. Wiktora "O Ewangeliach" [cz. 1] ('Liber exceptionum', cz. II, ks. XI). Słowo wstępu i przekład
DOI:
https://doi.org/10.12775/BPTh.2026.007Słowa kluczowe
wiktoryni, Ryszard ze św. Wiktora, Liber exceptionum, egzegeza, EwangeliaAbstrakt
Artykuł niniejszy poświęcony jest XI księdze II części ważnego, bo dla szkoły św. Wiktora programowego, dzieła Liber exceptionum Ryszarda ze św. Wiktora († 1173). Wraz z księgami XII, XIII i XIV części II Liber exceptionum księga XI tworzy integralną całość, w której pomieścił Ryszard streszczenie tego wszystkiego, o czym opowiadają Ewangelie. W księdze XI omówione zostały: wesele w Kanie Galilejskiej, kazanie na górze, Modlitwa Pańska oraz uzdrowienie trędowatego. Zasadniczą część prezentowanej pracy stanowi polski przekład XI księgi II części Liber exceptionum. Tłumaczenie, opatrzone w zasadzie wyłącznie przypisami identyfikującymi odniesienia biblijne, poprzedzone zostało krótkim słowem wstępnym.
Bibliografia
Achard de St-Victor. 1970. Sermons inédits. Texte latin avec introduction, notes et tables. Ed. Jean Châtillon. Textes Philosophiques du Moyen Âge, 17. Paris: Librairie Philosophique J. Vrin.
Bajor, Wanda. 2023. „ Ryszard ze św. Wiktora. Doctor contemplationis et amoris”. W Mą-drość wiktorynów. Z kultury intelektualnej szkoły św. Wiktora, red. Marcin Jan Janecki, Wanda Bajor, Dominique Poirel, Łukasz Libowski. Kęty: Wydawnictwo Marek Dere-wiecki [w druku].
Châtillon, Jean. 1988. „Richard de St-Victor”. W Dictionnaire de spiritualité ascétique et mystique. Doctrine et histoire, t. 13, red. Marcel Viller i in., 593–654. Paryż: Beauchesne.
Crossnoe, Marshall. 2018. „‘Devout, Learned, and Virtuous’: The History and Histories of the Order of Saint Victor”. W A Companion to the Abbey of Saint Victor in Paris, red. Hugh Feiss, Juliet Mousseau, 1–51. Brill’s Companions to the Christian Tradition, 79. Leiden: Brill.
Emery, Kent. 2003. „Richard of St-Victor”. W A Companion to Philosophy in the Middle Ag-es, red. Jorge J.E. Garcia, Timothy B. Noone, 588–594. Blackwell Companions to Philos-ophy, 24. Oxford: Blackwell.
Gregorius Magnus. 1857. „XL homiliarum in Evangelia”. W Patrologia Latina, t. 76, red. Jacques-Paul Migne, 1075–1312. Parisiis: apud Garnier fratres.
Gryson, Roger. 1987. Esaias. Introductio generalis. Capita 1–39. Vetus Latina, 12. Freiburg: Verlag Herder.
Grzegorz Wielki. 1998. Homilie na Ewangelie poprzedzone Encykliką Ojca Świętego Piusa X „Iucunda sane” o Św. Grzegorzu Wielkim Papieżu. Tłum. anonimowe. Warszawa: Oficy-na Wydawnicza „Viator”.
Hugo de Sancto Victore. 1854. „De nuptiis factis in Cana Galilaeae et de hydriarum typo”. W Patrologia Latina, t. 177, red. Jacques-Paul Migne, 517–518. Parisiis: apud Garnier fratres.
Hugo de Sancto Victore. 1939. Didascalicon de studio legendi. A Critical Text. Ed. Charls Henry Buttimer. Studies in Medieval and Renaissance Latin, 10. Washington: The Catho-lic University Press.
Hugo de Sancto Victore. 2017. De oratione Dominica. De septem donis Spiritus Sancti. Ed. Francesco Siri. Corpus Christianorum Continuatio Mediaevalis, 276 = Hugonis de Sancto Victore Opera, 5. Turnhout: Brepols.
Hugon ze św. Wiktora. 2017. Didascalicon, czyli co i jak czytać. Tłum. Paulina Pludra-Żuk, wst. Jacek Soszyński, kom. Paulina Pludra-Żuk, Jacek Soszyński. Bibliotheca Litterarum Medii Aevi, 4. Warszawa: Instytut Badań Literackich PAN.
Libowski, Łukasz. 2020. „«Studeamus, fratres carissimi, studeamus tam gloriosae civitatis cives esse». Trzy kazania Ryszarda ze Świętego Wiktora z jego Liber exceptionum [II, X, 1-3] – wstęp, przekład, komentarz”. Littera Antiqua 15: 4–33.
Libowski, Łukasz. 2021. „«Studeamus ergo, fratres, […] domum cordis nostri intrare». Kaza-nie adwentowe Ryszarda ze Świętego Wiktora [Liber exceptionum, II, X, 5]”. Nowiny Raciborskie 29(49): 8.
Libowski, Łukasz. 2022. „Ryszarda ze św. Wiktora O przedmiocie pisma światowego i bo-skiego (Liber exceptionum, cz. I, ks. II). Wstęp, przekład, komentarz”. Biblica et Patristica Thoruniensia 15(4): 127–146.
Libowski, Łukasz. 2024a. „«Odnawiajmy w sobie, bracia, piękno formy duchowej». Kazania XVI-XXI Ryszarda ze św. Wiktora z jego Liber exceptionum – słowo wstępu i tłumacze-nie”. Wrocławski Przegląd Teologiczny 32(2): 165–196.
Libowski, Łukasz. 2024b. „«Zbieraj owoce Boskich ksiąg i nimi się tucz, od nich tyj!». Ry-szarda ze św. Wiktora kazanie XXII z jego Liber exceptionum – wstęp, przekład, komen-tarz”. Ateneum Kapłańskie 183(3): 551–567.
Libowski, Łukasz. 2025. „«Jak Chrystus czynił, tak i wy czyńcie, a jak On nie czynił, tak i wy nie czyńcie». Ryszarda ze św. Wiktora kazanie XXIII z jego Liber exceptionum – prze-kład poprzedzony wstępem”. Ateneum Kapłańskie: w druku.
Libowski, Łukasz, Wilk, Piotr. 2021a. „Ryszarda ze Świętego Wiktora Poczet cesarzy rzym-skich od Oktawiana do Trajana, czyli przekład księgi szóstej z pierwszej części jego Libri exceptionum”. Łódzkie Studia Teologiczne 30(1): 63–83.
Libowski, Łukasz, Wilk, Piotr. 2021b. „Ryszarda ze Świętego Wiktora Poczet cesarzy rzym-skich od Trajana do Konstantyna Wielkiego, czyli przekład księgi siódmej z pierwszej czę-ści jego Libri exceptionum”. Łódzkie Studia Teologiczne 30(3): 117–138.
Libowski, Łukasz, Wilk, Piotr. 2021c. „Ryszarda ze Świętego Wiktora Poczet cesarzy rzym-skich od Konstantyna Wielkiego do Zenona, czyli przekład księgi ósmej z pierwszej części jego Libri exceptionum”. Łódzkie Studia Teologiczne 30(4): 91–107.
Libowski, Łukasz, Wilk, Piotr. 2022. „«O, szczęśliwa oblubienico Boga, duszo człowieka sprawiedliwego!». Kazania dziewiąte, dziesiąte i jedenaste Ryszarda ze Świętego Wikto-ra z jego Liber exceptionum – wstęp i przekład”. Przegląd Tomistyczny 28: 7–25.
Ludewicz, Michał. 2024. „De imperatoribus a Zenone usque ad Karolum Magnum”. Przekład z komentarzem IX księgi z części I „Liber exceptionum” Ryszarda ze Świętego Wiktora. Lublin: Instytut Literaturoznawstwa na Wydziale Nauk Humanistycznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II [praca licencjacka napisana pod kierunkiem dr Katarzyny Kołakowskiej].
Majeran, Roman, Misiurek, Jerzy. 2012. „Ryszard ze Św. Wiktora CRSA”. W Encyklopedia katolicka, t. 17, red. Edward Gigilewicz, 697–702. Lublin: Towarzystwo Naukowe Kato-lickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II.
Pawlikowski, Tomasz. 2007. „Ryszard ze św. Wiktora”. W Powszechna encyklopedia filozofii, t. 8, red. Andrzej Maryniarczyk, 880–883. Lublin: Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu.
Richard de St-Victor. 1958. Liber exceptionum. Texte critique avec introduction, notes et tables. Ed. Jean Châtillon. Textes Philosophiques du Moyen Âge, 5. Paris: Librairie Philosophique J. Vrin.
Ryszard ze św. Wiktora. 2023. „O początku i podziale sztuk”. Tłum. Łukasz Libowski. W Mądrość wiktorynów. Z kultury intelektualnej szkoły św. Wiktora, red. Marcin Jan Janecki, Wanda Bajor, Dominique Poirel, Łukasz Libowski. Kęty: Wydawnictwo Marek Dere-wiecki [w druku].
Siri, Francesco. 2015. „En quête d’ordre: Hugues de Saint-Victor commentateur du «Notre Père»”. W Le «Pater Noster» au XIIe siècle. Lectures et usages, red. Francesco Siri, 75–92. Bibliothèque d’Histoire Culturelle de Moyen Âge, 15. Turnhout: Brepols.
Wilk, Piotr. 2022a. „Ryszard ze św. Wiktora, Sermo IV: «Życie nasze jest jak morze» – wstęp, komentarz, przekład”. Świdnickie Studia Teologiczne 19: 149–158.
Wilk, Piotr. 2022b. „Przymioty świętego. Sermones VI-VIII Ryszarda ze św. Wiktora – wstęp, przekład, komentarz”. Łódzkie Studia Teologiczne 31(4): 133–144.
Wujek, Jakub. 2021. Biblia w przekładzie księdza Jakuba Wujka z 1599 roku. Transkrypcja typu B oryginalnego tekstu z XVI w. i wst. J. Frankowski. Prymasowska Seria Biblijna. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Vocatio”.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Łukasz Libowski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
CC BY ND 4.0. Posiadaczem prawa autorskiego (Licencjodawcą) jest Autor, który na mocy umowy licencyjnej udziela nieodpłatnie prawa do eksploatacji dzieła na polach wskazanych w umowie.
- Licencjodawca udziela Licencjobiorcy licencji niewyłącznej na korzystanie z Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego w następujących polach eksploatacji: a) utrwalanie Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego; b) reprodukowanie (zwielokrotnienie) Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego drukiem i techniką cyfrową (e-book, audiobook); c) wprowadzania do obrotu egzemplarzy zwielokrotnionego Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego; d) wprowadzenie Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego do pamięci komputera; e) rozpowszechnianie utworu w wersji elektronicznej w formule open access na licencji Creative Commons (CC BY-ND 3.0) poprzez platformę cyfrową Wydawnictwa Naukowego UMK oraz repozytorium UMK.
- Korzystanie przez Licencjobiorcę z utrwalonego Utworu ww. polach nie jest ograniczone czasowo ilościowo i terytorialnie.
- Licencjodawca udziela Licencjobiorcy licencji do Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego nieodpłatnie na czas nieokreślony
PEŁEN TEKST UMOWY LICENCYJNEJ >>
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 42
Liczba cytowań: 0
