Versuch einer Rekonstruktion der Soziotopografie des mittelalterlichen Kulm am Beispiel des großen Viertels
DOI:
https://doi.org/10.12775/BPMH.2021.003Schlagworte
Kulm; Mittelalter; Städtegeschichte; SoziotopografieAbstract
Dieser Beitrag stellt die mit der bruchstückhaften Quellenüberlieferung zusammenhängenden Hindernisse dar, auf die Forscher bei einer Analyse der Gesellschafts- und Berufsstruktur des mittelalterlichen Kulm (Chełmno) stoßen. Es wurden hier die zugänglichen Quellen zur Soziotopografie der Stadt sowie die Forschungsmethoden genannt, die in einer solchen Studie herangezogen werden können. Im Anhang findet sich ein Verzeichnis der Bürger des großen Viertels, das auf Steuerregistern und anderen archivalischen Quellen basiert. Die im beigefügten Stadtplan verwendeten Farben stehen für Grundstücke, die von Vertretern bestimmter Berufsgruppen bewohnt wurden.
Literaturhinweise
Archiwum Diecezjalne w Pelplinie, Księga czynszów fary chełmińskiej, Sign. C–83.
Archiwum Państwowe w Toruniu, Akta miasta Chełmna, Księga ławnicza przedmiejska Chełmna, Sign. 1.
Biblioteka Czartoryskich, Dokumenty pergaminowe, 358, Vol. IV/4.
Geheimes Staatsarchiv Preußischer Kulturbesitz Berlin-Dahlem: Das Kulmer Gerichtsbuch 1330–1430, XIV HA, Sign. 322A, Nr 7; Ein Kulmer Zinsbuch XIV, HA, Sign. 322A, Nr. 5; Kopienbuch von Konrad Bitschin, XX. HA, Ordensfolianten (OF), Sign. 83; Kulm-Stadtplan 1776–1779, XI HA, Sign. G 50695; Registrum Censuum Civitatis Colmen, XIV HA, Sign. 322A, Nr. 4; Schöffenbuch der Kulmer Stadtfreiheit 1407–1457, XIV HA, Sign. 322A, Nr. 8; Schoss-Zinsbuch, XIV HA, Sign. 322A, Nr. 6; Situations Plan der Stadt Culm, XI HA, Sign. F 51012; Zins Register 14 Jhdrt, XIV HA, Sign. 322A, Nr. 1; Zins-Willkührbuch, XIV HA, Sign. 322A, Nr. 3.
Muzeum Ziemi Chełmińskiej, Sign. D/l und Sign. D/277: Plany Chełmna (XVIII w.).
Jähnig Bernhard / Schroeder von Johann Karl (Hg.): Schöffenbuch der Kulmer Stadtfreiheit 1407–1457. 2014.
Lückerath August / Benninghoven Friedrich (Hg.): Das Kulmer Gerichtsbuch 1330–1430. 1999.
Meyer Anne Dörte / Meyer Günter / Heckmann Dieter (Hg.): Ein Kulmer Zinsbuch aus der Mitte des 15. Jahrhunderts (um 1448–1457). 2017.
Mikulski Krzysztof / Tandecki Janusz / Czacharowski Antoni (Hg.): Księgi szosu i wykazy obciążeń mieszkańców Starego Miasta Torunia z lat 1394–1435. 2002.
Nowak Zenon Hubert / Tandecki Janusz (Hg.): Księga czynszów fary chełmińskiej (1435–1496). 1994.
Nowak Zenon Hubert / Tandecki Janusz (Hg.): Księga ławnicza sądu przedmiejskiego Chełmna 1480–1559 (1567). 1990.
Bartoszewicz Agnieszka: Warta. Społeczeństwo miasta w II połowie XV i na początku XVI w. 1997.
Czacharowski Antoni / Nowak Zenon Hubert / Kozieł Zenon (Hg.): Atlas historyczny miast polskich, 1.1: Prusy Królewskie i Warmia, 3: Chełmno. 1999.
Czaja Roman: Socjotopografia miasta Elbląga w średniowieczu. 1992.
Domagała Zbigniew: Kamienica Cywińskich w Chełmnie, Manuskript der Diss. 1960.
Głąb Zbigniew: Socjotopografia Lutomierska (XIII–XVIII w.). 2017.
Goliński Mateusz: Socjotopografia późnośredniowiecznego Wrocławia (przestrzeń – podatnicy – rzemiosło). 1997.
Goliński Mateusz: Archiwalia do badań socjotopografii średniowiecznych miast śląskich, in: Kultura średniowiecznego Śląska i Czech. 1995, S. 111–115.
Goliński Mateusz: Wokół socjotopografii późnośredniowiecznej Świdnicy, 1. 2000.
Gordziejew Jerzy: Socjotopografia Grodna w XVIII wieku. 2002.
Heckmann Dieter: Der öffentliche Notar im Geflecht der preussischen Schreiber des frühen 15. Jahrhunderts, in: Ordines Militares – Colloquia Torunensia Historica XIX. Yearbook for the Study of the Military Orders. 2014, S. 164.
Jähnig Bernhard: Schönau, Johannes, öffentlicher Notar, Stadtschreiber von Kulm, in: Altpreussische Biographie, 5/3. 2015, S. 2219.
Jasiński Tomasz: Przedmieścia średniowiecznego Torunia i Chełmna. 1982.
Leśniak Franciszek: Socjotopografia Krosna (1512–1630). Studia i materiały. 2005.
Mikulski Krzysztof: Przestrzeń i społeczeństwo Torunia od końca XIV w do początku XVIII w. 1999.
Mikulski Krzysztof: Topografia przedmieść toruńskich w XIV–XVII w., in: Zapiski Historyczne, 63, 3–4. 1998, S. 7–33.
Mrozowski Krzysztof: Przestrzeń i obywatele Starej Warszawy od schyłku XV wieku do 1569 roku. 2020.
Nowak Zenon Hubert / Tomczak Andrzej: Georg Friedrich Wilhelm Rüdiger und seine Stadtpläne von Thorn und Kulm aus der zweiten Hälfte des 18. Jahrhunderts in: Nordost-Archiv Zeitschrift für Kulturgeschichte und Landeskunde, 89. 1988, S. 1–14.
Nowak Zenon Hubert / Kozieł Zenon (Hg.): Atlas Historyczny Miast Polskich = Historischer Atlas Polnischer Städte, 1, 3: Chełmno. 1999.
Nowak Zenon Hubert: Burmistrz chełmiński Jan Sterz, dyplomata i przedstawiciel opozycji antykrzyżackiej w pierwszej połowie XV wieku, in: Czaja Roman / Tandecki Janusz (Hg.): Studia nad dziejami miast i mieszczaństwa w średniowieczu. Studia ofiarowane profesorowi Antoniemu Czacharowskiemu w sześćdziesiątą piątą rocznicę urodzin i czterdziestolecie pracy naukowej. 1996, S. 235–242.
Nowak Zenon Hubert: Dzieje Chełmna do końca XVIII wieku, in: Biskup Marian (Hg.): Dzieje Chełmna i jego regionu. Zarys monograficzny. 1987.
Nowak Zenon Hubert: Przyczynek do układu przestrzennego średniowiecznego Chełmna in: Dygdała Jerzy / Woszczyński Bolesław (Hg.): Historia i archiwistyka. Księga pamiątkowa ku czci profesora Andrzeja Tomczaka. 1992, S. 309–314.
Nowak Zenon Hubert: Starania o założenie uniwersytetu w Chełmnie w XIV i XV w., in: Zapiski Historyczne, 31, 4. 1966, S. 16–18.
Schultz Franz: Die Stadt Kulm im Mittelalter, in: Zeitschrift des Westpreussischen Geschichtsvereins, 23. 1888.
Sowina Urszula: Socjotopografia późnośredniowiecznego Sieradza. 1991.
Tandecki Janusz: Średniowieczne księgi wielkich miast pruskich jako źródła historyczne i zabytki kultury mieszczańskiej (organizacja władz, zachowane archiwalia, działalność kancelarii). 1990.
Wiesiołowski Jacek: Socjotopografia późnośredniowiecznego Poznania. 1997.
Zdrójkowski Zbigniew: Zarys dziejów prawa chełmińskieg1233–1862. Studium z okazji siedemsetpięćdziesięciolecia wydania przywileju chełmińskiego oraz lokacji miast Chełmna i Torunia. 1983.
Zieliński Marek Grzegorz: Chełmno. Civitas totius Prussiae metropolis XVI–XVIII w. 2007.
Zieliński Marek Grzegorz: Potrzeby i możliwości badań nad społecznością Chełmna w dobie nowożytnej, in: Michaluk Dorota / Mikulski Krzysztof (Hg.): Miasta i mieszczaństwo w Europie środkowowschodniej do połowy XIX wieku. 2003, S. 237–275.
Zobolewicz Jan: Układ przestrzenny średniowiecznego Chełmna, in: Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Nauki Humanistyczno-Społeczne. Zabytkoznawstwo i konserwatorstwo, 28, 3. 1968, S. 3–59.
Żurek Dorota: Przestrzeń i społeczeństwo Chrzanowa średniowiecznego i nowożytnego. 2015.
Downloads
The publisher's shop:
Veröffentlicht
Zitationsvorschlag
Ausgabe
Rubrik
Lizenz
Copyright (c) 2021 Mateusz Superczyński
Dieses Werk steht unter der Lizenz Creative Commons Namensnennung - Nicht-kommerziell - Keine Bearbeitungen 4.0 International.
Die Autoren sind verpflichtet, alle bei der Erstellung des Beitrages beteiligten Autoren zu benennen und (falls zutreffend) die Finanzierungsquellen der Publikation bekanntzugeben, sowie den Beitrag der Forschungsinstitutionen, Verbände und anderen Einrichtungen („financial disclosure“) aufzuführen. Bei Beiträgen, die von zwei oder mehreren Autoren verfasst wurden, sind die Autoren verpflichtet, der Redaktion eine Stellungnahme über den Beitrag einzelner Autoren (einschließlich ihre Zugehörigkeit und Angabe des Autors / Autoren der Konzepte, Annahmen, Methoden etc.) zu übermitteln. Die Hauptverantwortung für den Text trägt der ihn einreichende Autor. Ferner bestätigt der korrespondierende Autor mit der Einreichung, dass alle beteiligten Autoren einer Veröffentlichung zustimmen.
Bitte beachten Sie, dass die Redakteure des Bulletins der Polish Historical Mission das Anti-Plagiat-Programm iThenticate verwenden. Seit 2016 wird jeder Artikel auf Echtheit geprüft. Die Herausgeber erklären, dass aufgedeckte Fälle von wissenschaftlichem Fehlverhalten dokumentiert werden und durch Anzeige bei den entsprechenden Einrichtungen (Arbeitgeber der Autoren, wissenschaftliche Institutionen und Verbände, etc.) der Öffentlichkeit bekanntgegeben werden. Die Erklärung ist ist auch in Form eines Word-Dokuments verfügbar: Eklärung des Autors / der Autoren.
Stats
Number of views and downloads: 869
Number of citations: 0
