https://apcz.umk.pl/BPMH/issue/feed Biuletyn Polskiej Misji Historycznej 2021-09-17T00:00:00+02:00 Renata Skowrońska r.skowronska@uni-wuerzburg.de Open Journal Systems <p><em>Biuletyn Polskiej Misji Historycznej</em> = <em>Bulletin der Polnischen Historischen Mission</em> jest czasopismem naukowym poświęconym dziejom Polski i Niemiec, w którym przedstawiane są różne zagadnienia historyczne z perspektywy obu krajów, ze szczególnym uwzględnieniem relacji między nimi. Redakcja stara się, aby każdy tom stanowił pewną całość, a artykuły w nim zawarte omawiały wybrany dla danego tomu temat w odniesieniu do ziem polskich, niemieckich lub też obu krajów jednocześnie i dzięki temu uzupełniały się. Niewykluczone są także artykuły dotyczące innych krajów, które pozwalają na porównanie z sytuacją na ziemiach polskich i niemieckich poprzez wprowadzenie dalszej perspektywy.</p> <p>ISSN 2083-7755 (print)<br />ISSN 2391-792X (online)</p> https://apcz.umk.pl/BPMH/article/view/35267 Stypendyści i goście Polskiej Misji Historycznej 2021-09-16T13:28:46+02:00 Renata Skowrońska r.skowronska@uni-wuerzburg.de 2021-09-17T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/BPMH/article/view/35282 Budowniczy mostów między Polską a Niemcami. Otto Gerhard Oexle dla upamiętnienia 2021-09-16T16:13:44+02:00 Helmut Flachenecker helmut.flachenecker@uni-wuerzburg.de 2021-09-17T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/BPMH/article/view/35283 Nowe europejskie spojrzenie na bezkrólewie w średniowieczu 2021-09-16T16:17:58+02:00 Caspar Ehlers ehlers@rg.mpg.de 2021-09-17T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/BPMH/article/view/35285 Nowa publikacja o historii pośmiennictwa w średniowiecznych i nowożytnych Prusach 2021-09-16T16:27:11+02:00 Marcin Grulkowski margrul@interia.pl 2021-09-17T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/BPMH/article/view/35286 Chroniści z XII i XIII wieku i ich wyobrażenia o władztwie. Nowe metody analizy 2021-09-16T16:31:04+02:00 Michał Tomaszek michal.tomaszek@poczta.umcs.lublin.pl 2021-09-17T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/BPMH/article/view/35287 Wittemberska tkalnia książęca w latach 1598–1608. Zarządzanie kryzysowe w przemyśle tekstylnym 2021-09-16T16:33:28+02:00 Wolfgang Wüst wolfgang.wuest@fau.de 2021-09-17T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/BPMH/article/view/35288 O historii gospodarczej i społecznej w Frankonii od XVI do XVIII wieku w perspektywie migracji i powiązań 2021-09-16T16:36:28+02:00 Hans-Peter Baum hpbaum43@gmail.com 2021-09-17T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/BPMH/article/view/35289 O pruskiej polityce zdrowotnej w dawnej prowincji Poznań w latach 1899–1919 2021-09-16T16:41:38+02:00 Dirk Rosenstock dirkrosenstock@web.de 2021-09-17T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/BPMH/article/view/35290 Uwagi na temat pracy Tadusza Zakrzewskiego o polskich instytucjach i organizacjach w Toruniu pod zaborem pruskim (1815–1894) 2021-09-16T16:44:28+02:00 Anna Tarnowska atarn@law.umk.pl 2021-09-17T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/BPMH/article/view/35291 Zapomniana i wyparta historia (historie)? Przykład lokalnej inicjatywy w Niemczech w badaniach nad okresem nazizmu 2021-09-16T16:47:35+02:00 Renata Skowrońska r.skowronska@uni-wuerzburg.de 2021-09-17T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/BPMH/article/view/35268 Budowniczowie kamiennych mostów w łacińskiej Europie (XI–XIV wiek) w świetle źródeł pisanych 2021-09-16T13:32:23+02:00 Sławomir Jóźwiak sj@umk.pl <p>Budowa kamiennego mostu na rzece (zwłaszcza szerokiej) w pełnym średniowieczu była przedsięwzięciem bardzo skomplikowanym technicznie i logistycznie. Niestety, źródła sprzed połowy XIV w. prawie wcale nie informują o kosztach takich prac, musiały być one jednakże niebagatelne. Wybór materiału budowlanego przeznaczonego do realizacji projektu mostowego był uzależniony od jego dostępności, warunków geograficznych i charakteru (wielkość, głębokość) rzeki. Informacje zawarte w przeanalizowanych przekazach pisanych (w sumie dość nielicznych) prowadzą do wniosku, że w charakterze projektanta i bezpośredniego realizatora danego mostu zatrudniano wówczas najlepszych fachowców specjalizujących się przede wszystkim w budownictwie sakralnym i warownym. Co więcej, można pokusić się o tezę, że byli oni nierzadko sprowadzani z daleka, nawet z innych krajów. Nie powinno to dziwić, wszak w niektórych źródłach akcentowano <em>expressis verbis</em> techniczną i architektoniczną wyjątkowość mostowego przedsięwzięcia oraz ponadregionalną sławę osiągniętego efektu końcowego.</p> 2021-09-17T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/BPMH/article/view/35271 Stan i perspektywy badań nad średniowiecznymi żeńskimi klasztorami w Małopolsce 2021-09-16T13:42:47+02:00 Edyta Pluta-Saladra edyta.pluta-saladra@up.krakow.pl <p>Niniejszy artykuł stanowi omówienie aktualnego stanu badań dotyczącego średniowiecznych klasztorów żeńskich na terenie Małopolski (norbertanek, benedyktynek, kanoniczek św. Ducha de Saxia (duchaczki), klarysek, brygidek). Starsza historiografia koncentrowała się przede wszystkim na zagadnieniu fundacji oraz uposażenia. Nowsze studia podejmują problematykę mieszkanek klasztorów i ich aktywności na różnych obszarach. Artykuł ma także na celu wskazanie dalszych możliwości badawczych w omawianej problematyce.</p> 2021-09-17T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/BPMH/article/view/35273 Próba rekonstrukcji socjotopografii średniowiecznego Chełmna na przykładzie kwartału większego 2021-09-16T15:12:28+02:00 Mateusz Superczyński msuperczynski@torun.ap.gov.pl <p>Artykuł ukazuje problemy związane z opracowaniem struktury społecznej i zawodowej średniowiecznego Chełmna w świetle zachowanych ksiąg miejskich. W tekście omówiono źródła do badań nad socjotopografią tego miasta oraz możliwości i metody badawcze. W aneksie przedstawiony został wykaz mieszczan kwartału wielkiego, który został sporządzony na podstawie kilku rejestrów podatkowych oraz innych źródeł archiwalnych. Na znajdującym się na końcu artykułu planie miasta przedstawiono siatkę działek kolorystycznie zaznaczając zawody uprawiane przez osoby zamieszkujące znajdujące się na nich domy.</p> 2021-09-17T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Mateusz Superczyński https://apcz.umk.pl/BPMH/article/view/35274 Kościół luterański Gdańska w obliczu „kryzysu pobożności” pod koniec XVII wieku 2021-09-16T15:32:19+02:00 Liliana Lewandowska Liliana.Lewandowska@umk.pl <p>W artykule przedstawiono doświadczenia gdańskiego Kościoła luterańskiego oraz wypracowany przez pietystów paradygmat jego upadku oraz naprawy życia chrześcijańskiego na przykładzie pism polemicznych Constantina Schütza (1646–1712) i Samuela Schelwiga (1643–1715). Pod koniec XVII wieku Kościół luterański musiał zmierzyć się z wysuwanymi przez pietystów propozycjami reform oraz opanować kryzys pobożności. Zarówno ortodoksyjni luteranie, jak i pietyści uznawali, że poprawa życia chrześcijańskiego jest konieczna, choć inaczej rozumieli jej założenia, co doprowadziło ostatecznie do rozłamu między nimi. W ten sposób pietystyczne próby zreformowania Kościoła zostały odrzucone, a poglądy ortodoksji ugruntowane jako jedynie słuszne.</p> 2021-09-17T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/BPMH/article/view/35275 „Co jest największym szczęściem młynarza? Że worki nie mówią”. Zarządzenia młyńskie w południowych Niemczech 2021-09-16T15:39:02+02:00 Wolfgang Wüst wolfgang.wuest@fau.de <p>W południowych Niemczech i całej Europie przed 1800 rokiem stereotyp „nieuczciwego młynarza” wypierał stopniowo pozytywny wizerunek tego zawodu, dziś wysoko cenionego. Badane źródła – przede wszystkim zarządzenia młyńskie i policyjne – pochodzą między innymi z dawnych miast cesarskich Augsburga, Kempten, Memmingen i Norymbergi, z margrabstw Brandenburg-Ansbach, Brandenburg-Bayreuth oraz z Saksonii. W rezultacie można stwierdzić, że: 1. Istnieje wiele zarządzeń młyńskich różnych ustawodawców (miasta, miejscowości targowe, terytoria) ze zróżnicowanych kulturowo regionów. 2. Liczne przepisy wspierały – poprzez sankcje oraz szczegółowe i prawnie wiążące objaśnienia – „dobre rządy” w młynach. 3. Pomimo regionalnego zróżnicowania oraz nakazywanej ochrony konsumentów, negatywny wizerunek zarządców młynów utrzymywał się przez długi czas. W konsekwencji nowożytne normy prawne i codzienne funkcjonowanie młynów muszą być rozpatrywane badawczo pod kątem historii regionalnej, historii prawa, aspektów społeczno-ekonomicznych i geograficznych.</p> 2021-09-17T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Wolfgang Wüst https://apcz.umk.pl/BPMH/article/view/35276 Johann Peter Ernst von Scheffler (1739–1810). Medyk i mineralog między Gdańskiem a Warszawą 2021-09-16T15:50:31+02:00 Marc Banditt marc.banditt@gmx.de <p>Johann Peter Ernst von Scheffler (1739–1810) był jedną z najwybitniejszych osobowości gdańskich XVIII wieku. Ten lekarz o szerokim wachlarzu zainteresowań i rozległej sieci kontaktów doświadczył awansu do najwyższych kręgów uczonych w swoim mieście rodzinnym, zanim wyjechał do Warszawy w 1780 roku. Tam działał w otoczeniu króla, był łącznikiem komunikacyjnym między Warszawą i Gdańskiem oraz podróżował po Polsce jako mineralog.</p> 2021-09-17T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/BPMH/article/view/35278 Polscy uczeni w służbie dyplomacji. Konferencja pokojowa w Paryżu w 1919 roku: ludzie, zadania, dylematy 2021-09-16T16:01:51+02:00 Damian Szymczak damiansz@amu.edu.pl <p>Polska dyplomacja formowała się jeszcze przed odzyskaniem niepodległości, w okresie I wojny światowej. Jej zaczątki tworzyła powołana do życia w Warszawie w 1917 roku Rada Regencyjna. Jednym z zadań powstającego aparatu władzy były przygotowania na nadchodzącą konferencję pokojową. W tym celu starano się o pozyskanie kompetentnego grona uczonych, którzy weszli przede wszystkim w skład Biura Prac Kongresowych, działającego od 26 listopada 1918 do 1 lipca 1919 roku. Uczeni odegrali istotną rolę w pracach polskiej delegacji podczas konferencji pokojowej w Paryżu, choć nie tak wielką, jak oczekiwali.</p> 2021-09-17T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/BPMH/article/view/35281 Rzut oka na dzieje archiwów w Polsce w latach 1944–1989 2021-09-16T16:06:54+02:00 Janusz Tandecki tandecki@umk.pl <p>Bezpośrednio po wojnie starano się w Polsce odtworzyć sieć archiwów, która bazowała na wzorach sprzed 1939 r. i jednocześnie uwzględniała dokonane w 1945 r. zmiany terytorialne. Wiele wysiłku w tę odbudowę włożyli wówczas dawni, wykształceni jeszcze przed wojną archiwiści z archiwów państwowych, samorządowych i prywatnych oraz ludzie nowi, którzy podjęli pracę w placówkach archiwalnych już po 1945 r. Sytuacja uległa radykalnej zmianie w okresie stalinizmu, szczególnie po wydaniu w 1951 r. <em>Dekretu o archiwach państwowych</em>, który zdecydowanie zerwał z modelem przedwojennym. Wprowadził on m.in. centralizację państwowej sieci archiwalnej i zapewnił archiwom państwowym kontrolę nad zasobem przechowywanym w innych placówkach publiczno-prawnych. Zmiany polityczne i społeczne w Polsce doprowadziły do uchwalenia 14 lipca 1983 r. nowej <em>Ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach</em>. Wprowadziła ona m.in. pojęcie narodowego zasobu archiwalnego, uregulowała sprawę zarządzania tym zasobem oraz umocniła centralizację nadzoru nad nim. W prawie tym generalnie utrzymano wcześniej obowiązujące postanowienia dotyczące organizacji sieci archiwalnej i form działalności archiwów.</p> 2021-09-17T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/BPMH/article/view/35264 Kronika Polskiej Misji Historycznej 2021-09-16T13:13:08+02:00 Renata Skowrońska r.skowronska@uni-wuerzburg.de 2021-09-17T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 Renata Skowrońska