Anioł Dowigird wobec filozofii Kanta
DOI:
https://doi.org/10.12775/szhf.2014.034Schlagworte
Dowgird, Kant, oświecenie, logika, rzeczywistość, przestrzeń, czas, przyczyna, kategoria, ideaAbstract
Zadaniem niniejszego opracowania jest przedstawienie postawy Dowgirda w odniesieniu do różnych zagadnień podejmowanych przez Immanuela Kanta. Głównym celem artykułu jest określenie i scharakteryzowanie tych przekonań Dowgirda, które mają bezpośrednie znaczenie dla problemów filozoficznych stawianych i rozwiązywanych na gruncie transcendentalnego idealizmu. Artykuł przedstawia najważniejsze informacje na temat życia Dowgirda, ogólny zarys jego koncepcji filozoficznej na tle polskiej myśli oświeceniowej, oraz – w części zasadniczej – wysłowienie tych elementów filozofii Dowgirda, które stoją w wyraźnej opozycji do poglądów Kanta. Analizy zaprezentowane w pracy zmierzają ku uzasadnieniu tezy, że postawa Dowgirda w odniesieniu do filozofii Kanta była złożona: chociaż Dowgird był bardzo krytycznie ustosunkowany do myśli kantowskiej, jego stanowisko różniło się od postawy innych polskich filozofów XIX wieku. Wyjątkowość Dowgirda polegała mianowicie na tym, że, po pierwsze, jego analizy teorii Kanta – w zestawieniu z wysiłkami innych przedstawicieli polskiego oświecenia – były o wiele bardziej rzeczowe, skrupulatne i niezwykle wyrafinowane, po drugie zaś, że wiele problemów, podejmowanych przez Kanta, było traktowanych przez Dowigirda jako pełnoprawne i ważne zagadnienia filozoficzne.Literaturhinweise
Bieliński J., Uniwersytet Wileński (1759–1831), Kraków 1899–1900.
Daugirdas A., Raštai, iš lenkų k. vertė R. Plečkaitis, Margi raštai, Vilnius 2006.
Dowgird A., O logice, metafizyce i filozofii moralnej, Wilno 1821.
Dowgird A., Wykład przyrodzonych myślenia prawideł czyli logika teoretyczna i praktyczna, cz. 1, Połock 1828.
Dowgird A., Zdrowy rozsądek i kraina marzeń. Pisma wybrane, red. J. J. Jadacki, Warszawa 2014.
Hedemann O., Szkoły Walerjanowskie x.x. Pijarów łużeckich, Wilno 1937.
Jadacki J. J., Sławni Wilnianie. Filozofowie, Wilno 1994.
Kaczmarek S., Anioł Dowgird. Filozof nieznany, Warszawa 1965.
Kolbuszewski K., Do biografii ks. Anioła Dowgirda, [w:] Księga pamiątkowa ku uczczeniu CCCL rocznicy założenia i X wskrzeszenia Uniwersytetu Wileńskiego, Wilno 1929.
Kosnarewicz E., Dowgird Anioł, [w:] E. Kosnarewicz, T. Rzepa, R. Stachowski (red.), Słownik psychologów polskich, Poznań 1992.
Kurkowski J., Nauczyciele i uczniowie szkoły pijarskiej w Szczuczynie, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 1/40, 1995.
Rudkouski P., Anioł Dowgird’s Problems with Reality, “Studies in Logic, Grammar and Rhetoric” 13, 2008.
Struve H., Wykład systematyczny logiki, czyli nauka dochodzenia i poznania prawdy, Warszawa 1870.
Viliūnas D., Filosofijos istorija Lietuvos apšvietos filosofijoje. Anieliaus Daugirdo koncepcija, „Filosofija, Socjologija” 1, 2001.
Wąsik W., Historia filozofii polskiej, t. I, Scholastyka, renesans, oświecenie, Warszawa 1958.
Zabieglik S., Scottish Philosophy and Vilnius Philosophers, [w:] The Philosophical Age Almanac 19 Russia and Britain in the Enlightenment. An Attempt in Philosophical and Cultural Comparativistics, Part 1, St. Petersburg Center for History of Ideas St. Petersburg 2002.
Zabieglik S., Filozofia na Cesarskim Uniwersytecie Wileńskim (1803–1832), [w:] M. Rembierz, K. Śleziński (red.), Studia z filozofii polskiej, t. 3, Bielsko-Biała – Kraków 2008.
Załęsk K., Słownik polskich duchownych należących do lóż wolnomularskich, „Ars Regia” 11/18, 2008–2009.
Downloads
Veröffentlicht
Zitationsvorschlag
Ausgabe
Rubrik
Stats
Number of views and downloads: 539
Number of citations: 0