Idea postępu w filozofii Auguste’a Comte’a

Abstrakt

Niniejszy artykuł podejmuje zagadnienie idei postępu w filozofii Auguste’a Comte’a. Celem pracy jest rekonstrukcja historiozofii kryjącej się za ideą postępu twórcy pozytywizmu. Tekst składa się z trzech części. W pierwszej, przedstawione są założenia interpretacyjne, przydatne do analizy myśli francuskiego filozofa. Składają się na nią typologie teorii procesu historycznego Marka Wichrowskiego i Leszka Nowaka oraz typologia społeczeństw sformułowana przez tegoż ostatniego autora. Ponadto posłużono się również definicją zmiany, rozwoju i postępu autorstwa Jana Sucha i Małgorzaty Szcześniak. Z kolei w celu scharakteryzowania statusu idei postępu w myśli Comte'a wykorzystano rozróżnienie na mitologizację racjonalną i irracjonalną Leszka Nowaka. W drugiej części dokonana została analiza idei postępu w tekstach Comte’a. W ostatniej, trzeciej, w oparciu o przyjęte założenia interpretacyjne, przeprowadzono rekonstrukcję historiozofii obecnej w koncepcji postępu XIX-wiecznego myśliciela. Przyporządkowano ją do paradygmatu linii wznoszącej, a także określono mianem kulturalistycznego idealizmu solidarystycznego. W badanej idei postępu wykazano również cechy mitologizacji racjonalnej, a Comte’owską wizję społeczeństwa zidentyfikowano jako społeczeństwo trójmomentowe w odmianie hierokratycznej.