L’amore come dinamica fondamentale dell’educazione in famiglia secondo Chiara Lubich. Alcuni aspetti

Mariola Teresa Kozubek

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/21242

Abstrakt


Miłość jako podstawowa dynamika wychowania w rodzinie w ujęciu Chiary Lubich. Wybrane aspekty

Rozwój cywilizacyjny i procesy globalizacyjne przełomu XX i XXI w. wpływają na przemianę kształtu rodziny, jej funkcji i roli w życiu społecznym, stanowiąc zagrożenie przede wszystkim dla jej trwałości. Z tego względu rodzinę wspiera wiele instytucji i organizacji pomocowych działających w obszarze opieki społecznej na rzecz profilaktyki, terapii oraz towarzyszenia, zwłaszcza w wypełnianiu funkcji wychowawczej rodziny. W poszukiwaniu modelu wychowania w rodzinie, który uczy budowania trwałych relacji międzyosobowych, pokonywania trudności, wykorzystując wartości, dzięki którym można przezwyciężyć kryzysy w rodzinie, zwrócono uwagę na potencjał pedagogiczny, jaki mają współczesne ruchy i wspólnoty Kościoła katolickiego. Bogatego materiału w tym zakresie dostarcza Ruch Nowe Rodziny działający w ramach międzynarodowego Ruchu Focolari założonego przez włoską nauczycielkę Chiarę Lubich (1920–2008). Na podstawie hermeneutyki tekstów Lubich wskazano w artykule jej główne myśli o wychowaniu w rodzinie. W przyjętym postępowaniu badawczym ukazano znaczenie miłości osobowej najpierw w perspektywie filozoficznej, psychologicznej i teologicznej, a następnie w doświadczeniu życiowym i wychowawczym Chiary Lubich oraz w jej antropologiczno-teologicznej myśli dotyczącej wychowania. Na tym tle przedstawiono kilka kluczowych aspektów wychowania w rodzinie w kontekście miłości osobowej: autorytet i zadania rodzicielskie, specyfikę wychowania integralnego, cechy wychowania prospołecznego oraz kształtowania umiejętności pokonywania trudności. Jawią się one jako fundamentalne w przyjętym przez Lubich „stylu” wychowania w rodzinie. Przeprowadzona analiza usytuowana jest w obszarze pedagogiki rodziny i pedagogiki religii, a jej źródłem jest w większości literatura włoskojęzyczna. Myśl pedagogiczna Chiary Lubich nie jest znana w polskiej literaturze pedagogicznej, dlatego uzasadnione jest podjęcie tego zagadnienia.


Słowa kluczowe


miłość w rodzinie; wychowanie; Chiara Lubich

Pełny tekst:

PDF (Italiano)

Bibliografia


Abignente, Lucia. Memoria e presente. La spiritualità del Movimento dei Focolari in prospettiva storica. Roma: Città Nuova, 2010.

Abignente, Lucia. Qui c’e’ il dito di Dio. Carlo de Ferrari e Chiara Lubich: il discernimento di un carisma. Roma: Città Nuova, 2017.

Amato, Angelo. “Omelia durante il Rito di Beatificazioneˮ. L’Osservatore Romano, 26 settembre 2010: 8.

Bagrowicz, Jerzy. Stawać się bardziej człowiekiem. U podstaw edukacji religijnej [Diventare più uomo. Alle basi dell’educazione religiosa]. Toruń: Wyd. Naukowe UMK, 2008.

Balthasar, von Hans Urs. La mia opera et epilogo. Milano: Jaca Book, 1994.

Bartel, Sabina. “Autorytet rodzicielski” [“Autorevolezza geniotoriale”]. In: Słownik małżeństwa i rodziny [Vocabolario sul matrimonio e sulla famiglia], ed. Edward Ozorowski, 31–32. Warszawa–Łomianki: ATK, 1999.

Bątkiewicz-Brożek Joanna. “Światło dla wszystkich” [“Luce per tutti”]. Gość Niedzielny 9 (2014): 16.

Benedetto XVI. Enciclica Deus caritas est. Città del Vaticano: Libreria Editrice Vaticana, 2005.

Benedetto XVI. Lettera alla Diocesi e alla Città di Roma sul compito urgente dell’educazione. 21 gennaio 2008. Città del Vaticano: Libreria Editrice Vaticana, 2008.

Benedetto XVI. Messaggio ai partecipanti al II Congresso Mondiale dei Movimenti ecclesiali e delle Nuove comunità. 22 Maggio 2006. Città del Vaticano: Libreria Editrice Vaticana, 2006.

Bergoglio, Jorge Mario. Wymagania i pasja. O wychowaniu chrześcijańskim [Esigenze e la passione. Sull’educazione cristiana]. Trad. Lidia Wrona. Kraków: Espirit SC, 2013.

Bianco, Gianni. Una famiglia grande come il mondo. Roma: Città Nuova, 2008.

“Błogosławiona Chiara Luce Badano” [“Beata Chiara Luce Badano”]. Nowe Miasto 5 (2010): 1. Inserto.

Carella, Nino. Silvia prima di Chiara. La ricercha di una strada nuova. Roma: Città Nuova, 2014.

Centro Chiara Lubich, Istituto Universitario Sophia. Dottorati honoris causa conferiti a Chiara Lubich. Laudationes, Motivazioni, Lezioni magistrali. Ed. Florence Gillet e Rosalia Parlapiano. Roma: Città Nuova, 2016.

Centro San Giovanni Bosco. Storia istituzionale. Rocca di Papa: Archivio Chiara Lubich.

Coda, Piero. “L’idea di Università di Chiara”. In: La fonte e le frontiere. Sophia compie 10 anni, 125–165. Roma: Città Nuova, 2018.

Coriasco, Franz. Dai tetti in giù. Chiara Luce Badano raccontata dal basso. Roma: Città Nuova, 2011.

Concilio Vaticano II. Costituzione pastorale sulla chiesa nel mondo contemporaneo Gaudium et spes. Città del Vaticano: Libreria Editrice Vaticana, 1968.

De Beni, Michele. Comunicare per amare. Roma: Città Nuova, 2005.

De Beni, Michele. Essere educatori. Corraggio di una presenza. Roma: Città Nuova, 2013.

Folonari, Giuglia Eli. Lo spartito scritto in cielo. Cinquant’anni con Chiara Lubich. Roma: Città Nuova, 2012.

Foresi, Pasquale. “Educatori a convegno”. Città Nuova 1 (1960): 6–7.

Francesco. Ai partecipanti alla plenaria della Congregazione per L’Educazione Cattolica. Sala Clementina, 13 Febbraio 2014. Città del Vaticano: Libreria Editrice Vaticana, 2014.

Francesco. Discorso ai Partecipanti all’Asemblea Generale del Movimento dei Focolari. Sala Clementina, Venerdì, 26 settembre 2014. Città del Vaticano: Libreria Editrice Vaticana, 2014.

Francesco. Esortazione apostolica postsinodale Amoris Laetitia. Città del Vaticano: Libreria Editrice Vaticana, 2015.

Francesco. Festa delle Famiglie. Discorso del santo Padre Francesco. Croke Park Stadium (Dublino). Sabato, 25 agosto 2018. Città del Vaticano: Libreria Editrice Vaticana, 2018.

Francesco. Incontro con la comunità del Movimento dei Focolari. Sagrato del Santuario Maria Theotokos a Loppiano (Firenze). Giovedì, 10 maggio 2018. Città del Vaticano: Libreria Editrice Vaticana, 2018.

Francesco. La Famiglia. Educazione. Udienza generale, 20.05.2015. Città del Vaticano: Libreria Editrice Vaticana, 2015.

Fromm, Erich. Avere o essere. Milano: Mondadori, 1977.

Fromm, Erich. L’arte di amare. Milano: Mondadori, 1986.

Furmanek, Waldemar. Miłość – zagubiona wartość współczesnej pedagogiki [L’Amore – un valore perduto nella pedagogia moderna]. Rzeszów: FOSZE, 2011.

Furmanek, Waldemar. Rozwój rozumienia miłości [Lo sviluppo della comprensione dell’amore]. Rzeszów: Wyd. Oświatowe FOSZE, 2011.

Galarowicz, Jan. Na ścieżkach prawdy. Wprowadzenie do filozofii [Sui sentieri di verità. Introduzione alla filosofia]. Kraków: PAT, 1992.

Giordani, Igino. Famiglia comunità d’amore. Roma: Città Nuova, 1969.

Giordani, Igino. La famiglia. Ricordi, pensieri. Roma: Città Nuova, 2005.

Giordani, Igino. Memorie di un cristiano ingenuo. Roma: Città Nuova, 1981.

Giovanni Paolo II. Lettera alle famiglie. Gratissimam sane. Città del Vaticano: Libreria Editrice Vaticana, 1994.

Giovanni Paolo II. Discorso ai Membri del Movimento dei Focolari. Centro internazionale «Mariapoli» – Rocca di Papa, Domenica, 19 agosto 1984. Città del Vaticano: Libreria Editrice Vaticana, 1984.

Giovanni Paolo II. Discorso all’Organizzazione delle Nazioni Unite per L’Educazione, la Scienza e la Cultura (UNESCO). Parigi, 2 giugno 1980. Città del Vaticano: Libreria Editrice Vaticana, 1980.

Giovanni Paolo II. Esortazione apostolica ‘Familiaris consortio’. Città del Vaticano: Libreria Editrice Vaticana, 1981.

Guglielmoni, Luigi, Fausto Negri. L’amore familiare secondo san Paolo. Leumann: ELLEDICI, 2009.

Horowski, Jarosław. “Rola rodziny w wychowaniu seksualnym dzieci i młodzieży (w Świetle dokumentów Stolicy Apostolskiej)ˮ [“Il ruolo della famiglia nell’educazione sessuale dei bambini e giovani (alla luce dei documenti della Santa Sede)”]. Paedagogia Christiana 1/9 (2002): 179–188.

Jankowski, Wiesław. “Znaczenie wychowania integralnego dla odnowy rodziny” [Il significato dell’educazione integrale per un rinnovamento della famiglia]. Studia nad Rodziną ATK 1 (1997): 73–84.

Katolickie poradnictwo rodzinne w Polsce w r. 2016 [La consulenza famigliare cattolica per le famiglie in Polonia nell’anno 2016]. Warszawa: Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego, 2017.

Kiereś, Barbara. “Rodzina a problem aktualizacji przyrodzonej religijności człowieka. Na kanwie A.M. Krąpca realistycznej filozofii człowieka” [“La famiglia e il problema dell’attualizzazione della religiosità primaria dell’uomo. Alla luce della filosofia realistica dell’uomo di A.M. Krapiec”]. In: Edukacyjny potencjał religii [Il potenziale educativo della religione], ed. Jerzy Bagrowicz, Jarosław Horowski, 241–257. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, 2012.

Kim, Colomba In Hye. Gli sposi e la famiglia in Igino Giordani. Pensiero e testimonianza. Roma: Città Nuova, 2011.

Kłos-Skrzypczak, Aleksandra. “Nauki o rodzinie w perspektywie amerykańskiego Szkolnictwa wyższego” [“Family study alla luce degli studi universitari negli Stati Uniti”]. Studia Teologiczne i Humanistyczne 1/2 (2011): 247–258.

Kornas-Biela, Dorota. Rodzina: źródło życia i szkoła miłości [La famiglia: fonte della vita e scuola dell’amore]. Lublin: TN KUL, 2000.

Kozubek, Mariola T. “Pedagogie współczesnych ruchów odpowiedzią na Familiaris consortio” [“Le pedagogie dei movimenti moderni in risposta alla Familiaris consortio”]. Studia Teologiczne i Humanistyczne 1/2 (2011): 195–209.

Kozubek Mariola T.. “Środowisko wychowawcze rodziny i Ruchu Focolari w doświadczeniu choroby bł. Chiary Luce Badano (1971–1990)” [“L’ambiente educativo della famiglia e del Movimento dei Focolari nell’esperienza di mallatia della beata Chiara Luce Badano (1971–1990)”]. In: Cierpienie – tajemnica i wyzwanie [La sofferenza – il mistero e la sfida], ed. Antoni Bartoszek, 142–160. Katowice: Emmanuel, 2014.

Kozubek, Mariola T. “Wspólnota i jedność w wybranych obszarach życia społecznego – doświadczenie Ruchu Focolari”. [“Comunità e unità in alcune aree della vita sociale – l’esperienza del Movimento dei Focolari”]. Paedagogia Christiana 2/36 (2015): 97–101. DOI: http://dx.doi.org/10.12775/PCh.2015.027.

Kozubek, Mariola T. “Wychowanie do wiary w rodzinie – propozycja duchowości jednościˮ [“Educazione in famiglia alla fede – una proposta della pedagogia dell’unità”]. Homo Dei 1(2014): 23–36.

Kozubek, Mariola T., Stanisław Grochmal. “Rodzina wspólnotą miłości w świetle pedagogii jedności Ruchu Focolariˮ [“Famiglia – comunità d’amore alla luce della pedagogia dell’unità del Moviemnto dei Focolari”]. In: Wokół rodziny. Wychowanie, kultura, społeczeństwo [Attorno alla famiglia. Educazione, cultura, società], ed. Andrzej Garbarz, Grzegorz Grzybek, 255–273. Rzeszów: Wyd. i Drukarnia Diecezji Rzeszowskiej, 2011.

Krąpiec, Mieczysław A. Ja – człowiek [Io – uomo]. Lublin: KUL, 1998.

Lubich, Chiara. Ai Gen 3.1971–1975. Roma: Città Nuova, 1979.

Lubich, Chiara. Ai Gen 3.1975–’80. Roma: Città Nuova, 1994.

Lubich, Chiara. Ai Gen 3.1981–1995. Roma: Città Nuova, 2006.

Lubich, Chiara. Arte di amare. Roma: Città Nuova, 20055.

Lubich, Chiara. “Chi beve l’acqua pensa alla sorgente”. In: Da Trento al mondo, dal mondo al Trento. Chiara Lubich nella su città, ed. Michele Zanzucchi, 77–83. Roma: Città Nuova, 2002.

Lubich, Chiara. Colloqui con i GEN. Anni 1966/69. Roma: Città Nuova, 1998.

Lubich, Chiara. Colloqui con i GEN. Anni 1970/74. Roma: Città Nuova, 1999.

Lubich, Chiara. Colloqui con i GEN. Anni 1975/2000. Roma: Città Nuova, 2001.

Lubich, Chiara. Dove la vita si accende. Dialoghi sulla famiglia. Roma: Città Nuova, 1999.

Lubich, Chiara. “Igino Giordani: il confondatore”. Nuova Umanita 1 (1995): 5–10.

Lubich, Chiara. La dottrina spirituale. Nuova edizione aggiornata e amplita, ed. Michele Vandeleene. Roma: Città Nuova, 2009.

Lubich, Chiara. Lettere dei primi tempi (1943–1949) alle origini di una nuova spiritualità. Roma: Città Nuova, 2010.

Lubich, Chiara. “Meditazioni” (1959). In: Chiara Lubich, Scritti Spirituali/1. Roma: Città Nuova,19913.

Lubich, Chiara. Perchè mi hai abbandonato. Il dolore nella spiritualità dell’unità, ed. Anna Fratta. Roma: Città Nuova, 1997.

Lubich, Chiara. Raccolta dei testi di Chiara ai ragazzi o sui ragazzi. Stralci da conversazioni, lettere, messaggi dal 1953 ad oggi per la formazione degli animatori del Movimento Ragazzi per l’unità, ed. Centro Mondiale Ragazzi per l’unità. Rocca di Papa, 1999.

Lubich, Chiara. Tylko jedno. Katowice: Księgarnia św. Jacka, 1984.

Lubich, Chiara. Una via nuova. La spiritualità dell’unità. Roma: Città Nuova, 2002.

Magrini, Mariagrazia. Ze światła ku światłu. Błogosławiona Chiara Badano, trad. Anna Popławska. Kraków: Wyd. Św. Stanisława BM, 2011. Ed. Italiana: Magrini Mariagrazia. Di luce in luce. Torino: Edizioni San Paolo, 2008.

Maritano, Livio. Per decreto del Papa, Chiara Badano è venerabile. http://www.diocesiacqui.piemonte.it/badano.htm [20.01.2019].

Morán, Jesús. “‘Trasferirsi nel fratello’: una radicalizzazione antropologica”. In: Guardare tutti i fiori. Da una pagina del ‘49 di Chiara Lubich, ed. Lucia Abignente, Maria Caterina Atzori ed. altri, 39–51. Roma: Città Nuova, 2014.

Mounier, Emanuel. Wprowadzenie do egzystencjalizmów [Introduzione agli esistenzialismi]. Kraków: ZNAK, 1964.

Nowak, Marian. “Education as Support for the Integral Development of the Pupil”. Paedagogia Christiana 2/42 (2018): 11–32. DOI: http://dx.doi.org/10.12775/PCh.2018.013.

Nowak, Marian. “Wymiary teorii i praktyki w pedagogice w ujęciu Karola Wojtyły” [“Le dimensioni di teoria e di praxi in pedagogia nell’approccio di Karol Wojtyła”]. Wychowanie na co dzień 4–5(2005): 11–12.

Olbrycht, Katarzyna. “Co może odnaleźć pedagog w zbiorze tekstów «Charyzmat jedności» Chiary Lubich?” [“Che cosa può trovare un pedagogo nel libro «La dottrina spirituale» di Chiara Lubich”]. Nowe Miasto 2–3 (2008): 168.

Olbrycht, Katarzyna. “Wychowanie w rodzinie, jako wychowanie do wartości domu” [“Educazione in famiglia, come educazione al valore della casa”]. In: Dom, w którym rodzi się wspólnota. Rodzina, społeczeństwo, Kościół [La casa dove nasce la comunità: famiglia, società, chiesa], ed. Mariola T. Kozubek, 55–69. Katowice: Księgarnia św. Jacka, 2012.

Opozda, Danuta. “Integral Upbringing as the Fundamental Category of Practice and Theory of Pedagogy of Family in Christian Inspiration”. Paedagogia Christiana 2/42 (2018): 151–164.

Ożóg, Tomasz. “Wychowanie chrześcijańskie w kościelenych ruchach religijnych” [“Educazione cristiana nei movimenti ecclesiali”]. In: Wychowanie chrześcijańskie. Między tradycją a współczesnością [Educazione cristiana. Tra la tradizione e la modernità], ed. Alina Rynio, 953–963. Lublin: Wyd. KUL, 2007.

Paolo VI al Movimento dei Focolari. Roma: Città Nuova, 1978.

Półtawska, Wanda. “Prawidłowy start” [“Una partenza corretta”]. In: Miłość, małżeństwo, rodzina [Amore, matrimonio, famiglia], ed. Franciszek Adamski, 21–71. Kraków: Wyd. Apostolstwa Modlitwy, 1978.

Półtawska Wanda. “Rola rodziców w wychowaniu seksualnym młodzieży” [“Il ruolo dei genitori nell’educazione sessuale dei ragazzi”]. In: Wychowanie w rodzinie [Educazione in famiglia], ed. Franciszek Adamski, 193–208. Kraków: Petrus 2010.

Półtawska Wanda. Uczcie się kochać [Imparate ad amare]. Poznań: Edycja Świętego Pawła, 2015.

Silva, Raul Augusto de Sousa Leite. “A Utopia da Fraternidade Universal em Chiara Lubich”. In: Ética relacional: um caminho de sabedoria, ed. Silvestre Ourives Marques, Miguel Panão, Pedro Vistas, 13–23. Lisboa: Universidade Católica Editora, 2017.

Słowik, Małgorzata. “O potrzebie rozwoju poradnictwa rodzinnego opartego na wartościach chrześcijańskich – na przykładzie działaności Kościoła katolickiego w Polsce” [“Sul bisogno dello svillupo della consulenza famigliare, basata sui valori cristiani – l’esempio dell’attività della Chiesa cattolica in Polonia”]. Paedagogia Christiana 2/30 (2012): 193–213.

Stróżewski, Władysław. „Oblicza miłości” [“I volti dell’amore”]. Tygodnik Powszechny 6 (2000): 1.

Styczeń, Tadeusz. “Kochaj, gdyż Bóg nas wszystkich ukochał. Z Chiarą Lubich –założycielką Ruchu Focolari rozmawia Tadeusz Styczeń” [“Ama, perchè Dio ci ha amati tutti. Con Chiara Lubich, la fondatrice del Movimento dei Focolari dialoga Tadeusz Styczeń”]. ETHOS 29 (1995): 17–22.

Sorgi, Tommaso. “Scuole del nostro tempoˮ. Città Nuova 2 (1960): 11–12.

Świątkiewicz, Wojciech. “Amo, ergo sum”. Nowe Miasto 2–3 (2008): 169.

Świątkiewicz, Wojciech. “Między rodziną a życiem publicznym – ciągłość i zmiana orientacji na wartości w polskim społeczeństwie” [„Tra famiglia e vita pubblica – la continuità e il cambiamento della società polacca nell’orientamento verso i valori”]. In: Postawy społeczno-religijne Polaków 1991–2012 [Atteggiamenti socio-religiosi dei polacchi 1991–2012], ed. Lucjan Adamczuk, Elżbieta Firlit, Witold Zdaniewicz, 192–194. Warszawa: Instytut Statystyki Kościoła Katolickiego SAC, 2013.

Tarnowski, Janusz. “Wprowadzenie do Deklaracji o wychowaniu chrześcijańskim”. [“Introduzione alla Dichiarazione sull’educazione cristiana”]. In: Sobór Watykański II, Konstytucje, Dekrety, Deklaracje, 303–312. Poznań: Pallotinum, 1968.

Torno, Armando. PortarTi il mondo fra le braccia – Vita di Chiara Lubich. Roma: Città Nuova, 2011.

Tratti di storia del Movimento Famiglie Nuove, ed. Danilo e Anna Maria Zanzucchi. Roma: Città Nuova, 2005.

Voce, Maria. „Uno strumento efficace di formazione alla cultura dell’unità”. In: La fonte le frontiere. Sophia compie 10 anni, 17–21. Roma: Città Nuova, 2018.

Wodarczyk Adam. Prorok żywego Kościoła [Il profeta della Chiesa viva]. Katowice: Emmanuel, 2008.

Wojtyła, Karol. “Amore e responsabilità”. In: Karol Wojtyla, Metafisica della persona. Tutte le opere filosofiche e saggi integrativi, 478–495. Milano: Bompiani, 2003.

Wojtyła, Karol. Osoba i czyn oraz inne studia antropologiczne [Persona e atto e altri studi antropologici]. Lublin: TN KUL, 2000.

Wojtyła, Karol. “Teoria–prassi: un tema umano e cristiano”. Rassegna di Pedagogia. Pädagogische Umschau 1–4 (2004): 17.

Zambonini, Franca. L’avventura dell’unità. Milano: Paoline Cinisello Balsamo, 1991.

Zanhgi, Giuseppe M. “Pedagogia nuova”. Città Nuova 2 (1960): 11.

Zanzucchi, Michele. Mam wszystko. 18 lat życia Chiary Luce, trad. Zespół. Kraków: Fundacja Mariapoli, Wyd. M, 2004. Ed. Italiana: «Io ho tutto». I diciotto anni di Chiara Luce. Roma: Città Nuova, 2010.

Żyliński, Jarosław. Miłość i wychowanie [L’amore e l’educazione]. Poznań: W Drodze, 2016.


##plugins.generic.alm.title##

##plugins.generic.alm.loading##

Metrics powered by PLOS ALM






ISSN 1505-6872 (print)
ISSN 2451-1951 (online)

Partnerzy platformy czasopism