Negatywna nieprzeźroczystość. O predykatach przesądzających fałsz implikowanego zdania

Joanna Zaucha

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/LinCop.2019.006

Abstrakt


Artykuł poświęcony jest analizie czasowników przesądzających fałsz zdań wymaganych składniowo bądź implikowanych semantycznie ze względu na pojęcia niefaktywności (Kiparscy 1970) oraz implikatywności (Karttunen 1971). Kategorie te są obecne w literaturze przedmiotu od bez mała półwiecza. Tymczasem konfrontacja dobrze znanych (wydawałoby się) idei z materiałem językowym przynosi niespodziewane rezultaty. Okazuje się, że aparat pojęciowy służący do opisu faktywności zawiera luki domagające się uzupełnienia. W artykule stawia się tezę, że zasadnicza dychotomia między wyrażeniami niefaktywnymi opiera się na opozycji ze względu na umiejscowienie i funkcję (temat nadrzędny vs. temat cząstkowy) tematyzowanej askrypcji w strukturze treści predykatu. Przypadek czasownikowych wykładników fałszu unaocznia, że wśród niefaktywów można wyróżnić następujące podklasy: i) niefaktywy nieprzesądzające ani fałszu, ani prawdziwości implikowanego zdania; ii) niefaktywy przesądzające fałsz implikowanego zdania w remacie swojej struktury semantycznej, iii) niefaktywy przesądzające fałsz implikowanego zdania w części tematycznej struktury znaczeniowej; iv) niefaktywy, w których fałszywa askrypcja stanowi temat cząstkowy.

Słowa kluczowe


kontrafaktywy; czasowniki implikatywne; fałsz

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Bogusławski A., 1998, Science as linguistic activity, linguistics as scientific activity, Warszawa: Uniwersytet Warszawski. Katedra Lingwistyki Formalnej.

Bogusławski A., 2007, A study in the linguistics-philosophy interface, Warszawa: BEL Studio.

Bogusławski A., 2007a, Wiedza, fałsz, prawda: słowo o ich wzajemnej relacji, Przegląd Humanistyczny LI, 1, s. 1–7.

Boyle K., 2012, Epistemic Meaning. A Crosslinguistic and Functional-Cognitive Study, De Gruyter Mouton.

Carnap R., 2007, Pisma semantyczne, Warszawa: Aletheia.

Danielewiczowa M., 2002, Wiedza i niewiedza. Studium polskich czasowników epistemicznych, Warszawa: Katedra Lingwistyki Formalnej.

Frege G., 1977, Pisma semantyczne, Warszawa: PWN.

Kaplan D., 1964, Foundations of intensional logic, Los Angeles: University of California.

Karttunen L., 1971, Implicative verbs, Language 47/2, s. 71–77.

Kiparsky P., Kiparsky C., 1970, Fact, w: M. Bierwish, P. Heidolph (red.), Progess in Linguistics, The Hague: Mouton, s. 143–173.

Horn L.R., 1989/2001, A Natural History of Negation, Chicago−London: The University of Chicago Press.

Montague R., 1974, Formal philosophy. selected papers of Richard Montague, New Haven−London: Yale University Press.

Nowak T., 2013, Od przesłanki do konkluzji: polskie czasowniki wnioskowania, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.

Quine W.v.O., 1999, Słowo i przedmiot, Warszawa: Aletheia.

Russel B., Whitehead A., 1962, Principia Mathematica, Cambridge: The University Press.

Stępień M., 2010, Mówienie i prawda. O czasownikowych wykładnikach wiedzy niezweryfikowanej przez mówiącego, Warszawa: Wydział Polonistyki UW, BEL Studio.

Tarski A., 1995, Prawda, Warszawa: Wydawnictwo naukowe PWN.

Wajszczuk J., 1997, System znaczeń w obszarze spójników polskich. Wprowadzenie do opisu, Warszawa: Katedra Lingwistyki Formalnej.

Wójcicka A., 2016, Mówienie i dawanie do zrozumienia: studium semantyczne czasowników komunikacji niebezpośredniej, Warszawa: Uniwersytet Warszawski. Katedra Lingwistyki Formalnej.


##plugins.generic.alm.title##

##plugins.generic.alm.loading##

Metrics powered by PLOS ALM






ISSN 2080-1068 (print)
ISSN 2391-7768 (online)

Partnerzy platformy czasopism