Historyczne i metodologiczne uwarunkowania współczesnego generatywizmu

Piotr Stalmaszczyk

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/LinCop.2011.001

Abstrakt


The paper discusses the historical and methodological background of Chomsky’s generative enterprise. It briefly characterizes the context in which generative grammar developed, concentrating on Frege’s logic and linguistic structuralism (Saussure’s and Bloomfield’s), and points to the differences in these approaches. The main part of the paper discusses the notion of language as defined by Chomsky, from his earlier writings (such as Syntactic Structures, 1957), through Government and Binding theory, to the more recent Minimalist Program, and studies concerned with biolinguistcs. The major claim of the paper is that the early model of generative grammar, especially its formalism and description of generative mechanisms (phrase structure rules, transformations, account of natural language recursion) has survived the test of time. Whether this will be the case with the biolinguistic claims of the more recent developments within generative grammar remains to be seen.

Słowa kluczowe


Noam Chomsky; gramatyka generatywna; minimalizm; strukturalizm; definiowanie języka; biolingwistyka

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


ABRAHAM W., EPSTEIN S. D., THRÁINSSON H., ZWART J.-W. (red.), 1996, Minimal Ideas. Syntactic Studies in the Minimalist Framework, Amsterdam & Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.

AYER A. J., [1982] 2000, Filozofia w XX wieku (tłum. T. BASZNIAK), Warszawa: Wy-dawnictwo Naukowe PWN.

BARSKY R. F., 1998, Noam Chomsky: A Life of Dissent, Cambridge, MA: The MIT Press.

BLOOMFIELD L., 1926, A Set of Postulates for the Science of Language, Lan-guage 2(3), s. 153–164.

BOBROWSKI I., 1998, Zaproszenie do językoznawstwa, Kraków: Instytut Języka Pol-skiego PAN.

BOBROWSKI I., 2009, O dwóch kognitywizmach, Biuletyn Polskiego Towarzystwa Językoznawczego LXV, s. 57–65.

BOUCHARD D., 1995, The Semantics of Syntax, Chicago & London: The University of Chicago Press.

CHOMSKY N., [1955] 1975, The Logical Structure of Linguistic Theory, Chicago: Chicago University Press.

CHOMSKY N., 1957, Syntactic Structures, The Hague: Mouton.

CHOMSKY N., 1965, Aspects of the Theory of Syntax, Cambridge, Mass.: MIT Press (Zagadnienia teorii składni, 1982, tłum. I. Jakubczak, Wrocław: Ossolineum).

CHOMSKY N. [1966] 2009, Cartesian Linguistics. A Chapter in the History of Ration-alist Thought, New York: Harper & Row (trzecie wydanie: Cambridge: Cambridge University Press).

CHOMSKY N., 1980, On Binding, Linguistic Inquiry 11,

s. 1–46.

CHOMSKY N., 1981, Lectures on Government and Binding, Dordrecht: Foris.

CHOMSKY N., 1982, Some Concepts and Consequences of the Theory of Government and Binding, Cambridge, Mass.: MIT Press.

CHOMSKY N., 1986, Knowledge of Language: Its Nature, Origin and Use, New York: Praeger.

CHOMSKY N., 1995a, The Minimalist Program, Cambridge, Mass.: MIT Press.

CHOMSKY N., 1995b, Language and nature, Mind 104, s. 1–61.

CHOMSKY N., 1998, Minimalist Inquiries: the Framework, MIT Occasional Papers in Linguistics 15, MITWPL, Department of Linguistics and Philosophy, MIT, Cam-bridge, MA.

CHOMSKY N., 2000, New Horizons in the Study of Language and Mind, Cambridge: Cambridge University Press.

CHOMSKY N., 2002, On Nature and Language, Cambridge: Cambridge University Press.

CHOMSKY N., 2005, Three Factors in Language Design, Linguistic Inquiry 36, s. 1–22.

CHOMSKY N., 2007, Biolinguistic Explorations: Design, Development, Evolution, International Journal of Philosophical Studies 15(1), s. 1–21.

EVANS-PRITCHARD E. E., 1951, Social Anthropology, London: Cohen & West Ltd.

FIENGO R., 2006, Review of Chomsky’s Minimalism, Mind 115, s. 469–472.

FODOR J. D., 1980, Semantics. Theories of Meaning in Generative Grammar, Cam-bridge, Mass.: Harvard University Press.

FREGE G., [1891] 1977, Funkcja i pojęcie, w: tenże, Pisma semantyczne, tłum. B. Wolniewicz, Warszawa: PWN, s. 18–44.

FREGE G., [1879] 1997a, Ideografia. Język formalny czystego myślenia wzorowany na języku arytmetyki, w: F. Brentano, G. Frege, Ch. Thiel, Próby gramatyki filozo-ficznej. Antologia (tłum. K. Rotter), Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, s. 45–85.

FREGE G., [1906] 1997b, Letters to Husserl, 1906 (translated by H. Kaal), w: M. Beaney (red.), The Frege Reader, Oxford: Blackwell Publishers, s. 301–307.

FREIDIN R., VERGNAUD J.-R., 2001, Exquisite connections: some remarks on the evo-lution of linguistic theory, Lingua 111, s. 639–666.

GOODMAN N., [1978] 1997, Jak tworzymy świat (tłum. M. Szczubiałka), Warszawa: Fundacja Aletheia.

HARRIS R. A., 1995, The Linguistics Wars, Oxford: Oxford University Press.

JACKENDOFF R., 2002, Foundations of Language. Brain, Meaning, Grammar, Evolu-tion, Oxford: Oxford University Press.

JACKENDOFF R., 2007, Language, Consciousness, Culture. Essays on Mental Struc-ture, Cambridge, Mass.: MIT Press.

KUHN T., [1962] 2001, Struktura rewolucji naukowych (tłum. H. Ostromęcka), War-szawa: Fundacja Aletheia.

KURCZ I., 2011, Charakterystyka kompetencji językowej – reprezentacje umysłowe, w: I. Kurcz i H. Okuniewska (red.), s. 80–124.

KURCZ I., OKUNIEWSKA H. (red.), 2011, Język jako przedmiot badań psychologicz-nych, Warszawa: Wydawnictwo „Academica”.

LAPPIN S., LEVINE R., JOHNSON D., 2000, The Structure of Unscientific Revolutions, Natural Language and Linguistic Theory 18, s. 665–671.

LASNIK H., 2000, Syntactic Structures Revisited, Cambridge, Mass.: MIT Press.

LEES R., 1957, Review of Syntactic Structures by Noam Chomsky, Language 33, s. 375–408.

LUDLOW P., 2011, The Philosophy of Generative Linguistics, Oxford: Oxford Univer-sity Press.

McGILVRAY J., 2009, Introduction to the third edition, w: N. Chomsky [2009], s. 1–52.

MECNER P., 2005, Elementy gramatyki umysłu, Kraków: Universitas.

NEWMEYER F. J., 1983, Grammatical Theory. Its Limits and Its Possibilities, Chicago: The University of Chicago Press.

NEWMEYER F. J., 1986, The Politics of Linguistics, Chicago: The University of Chi-cago Press.

PAWELEC A., 2008, Mentalizm w badaniach nad językiem, w: P. Stalmaszczyk (red.), Metodologie językoznawstwa. Współczesne tendencje i kontrowersje, Kraków: Lexis, s. 105–119.

RIZZI L., 2004, On the study of the language faculty: Results, developments, and perspectives, The Linguistic Review 21, s. 323–344.

ROTTER K., 1997, Próba gramatyki filozoficznej. Antologia, Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

SAUSSURE de F., [1915] 1991, Kurs językoznawstwa ogólnego (tłum. K. Kasprzyk), Warszawa: PWN.

SEARLE J., [2004] 2010, Umysł. Krótkie wprowadzenie (tłum. J. Karłowski), Poznań: Rebis.

SEUREN P., 2004, Chomsky’s Minimalism, Oxford: Oxford University Press.

STALMASZCZYK P., 1995, Gramatyka generatywna Noama Chomsky’ego a lingwistyka stosowana, Folia Linguistica 33, s. 119–136.

STALMASZCZYK P., 2006, Gramatyka generatywna w poszukiwaniu istoty języka, Kwartalnik Pedagogiczny 4 (202), s. 113–131.

STALMASZCZYK P., 2011, Problemy metodologiczne współczesnego generatywizmu, czyli składnia generatywna uzupełniona o semantykę pojęciową [w druku].

STALMASZCZYK P. (red.), 2006, Metodologie językoznawstwa. Podstawy teoretyczne, Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

STALMASZCZYK P. (red.), 2008, Metodologie językoznawstwa. Współczesne tendencje i kontrowersje, Kraków: Lexis.

TAJSNER P., 2006, Minimalizm. Przełom i kontynuacja, w: P. Stalmaszczyk (red.), s. 91–107.

THRÁINSSON H., 1996, On the (non-)universality of functional categories, w: W. Abraham et al. (red.), s. 253–281.

TOMALIN M., 2006, Linguistics and the Formal Sciences. The Origins of Generative Grammar, Cambridge: Cambridge University Press.

WIĘCKOWSKI P., 2008, Młot na językoznawców, czyli o metodologii generatywizmu Chomsky’ego, w: P. Stalmaszczyk (red.), s. 43–104.

WILLIM E., 2010, O sporach wokół formy i funkcji we współczesnym językoznaw-stwie. Formalizm kontra funkcjonalizm?, Linguistica Copernicana 3, s. 81–127.

WITKOŚ J., 2000, Program minimalistyczny: podstawowe założenia i przykłady dery-wacji zdań w języku polskim, Polonica 20, s. 5–22.

WITKOŚ J., 2008, Program minimalistyczny a językoznawstwo porównawcze, w: P. Stalmaszczyk (red.), s. 206–224.

WITTGENSTEIN L., [1922] 1997, Tractatus Logico-Philosophicus (tłum. B. Wolnie-wicz), Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

WOLNIEWICZ B., 1977, Semantyka Fregego, w: G. FREGE, Pisma semantyczne, War-szawa: PWN, s. vii–xxxii.

WRÓBEL S., 2010, Umysł, gramatyka, ewolucja, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.


##plugins.generic.alm.title##

##plugins.generic.alm.loading##

Metrics powered by PLOS ALM






ISSN 2080-1068 (print)
ISSN 2391-7768 (online)

Partnerzy platformy czasopism