Zesłanie jako wyzwolenie - narracje z Huculszczyzny.

Irena Antonina Teleżyńska

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/lud102.2018.12

Abstrakt


Artykuł oparty na badaniach przeprowadzonych na Huculszczyźnie koncentruje się na narracjach osób zesłanych na Sybir w latach 1946-1952. Wyróżniam konstruowany przez rozmówców schemat narracyjny: (1) ukazanie życia przed wywózką jako bardzo ciężkiego i pozbawionego sprawczości ze względu na zmagania ruchu partyzanckiego z radzieckim okupantem, (2) moment wywózki opisywany zdawkowo, jako „ucięcie nożem“ i przeniesienie do nowej rzeczywistości, (3) przedstawienie codzienności na zesłaniu jako z początku niezwykle trudnej, ale z czasem, za pośrednictwem pracy, okiełznanej, gdzie można wieść jak najbardziej „normalne“, a nawet dostatnie życie. Wskazuję również przyczyny, ze względu na które te narracje są tak odmienne od opowieści o represjach sowieckim spotykanych na gruncie polskim, skupiających się na traumie i martyrologii.

Słowa kluczowe


zesłania; deportacje; Huculszczyzna; Sybir; narracja; praca; pamięć; trajektoria

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Assmann, A. (2009). 1998 - Między historią a pamięcią [w:] M. Saryusz-Wolska (red.) Pamięć zbiorowa i kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas.

Assmann, J. (2008). Pamięć kulturowa : pismo, zapamiętywanie i polityczna tożsamość w cywilizacjach starożytnych (przeł. Anna Kryczyńska-Pham). Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Engelking, A. (2012). Kołchoźnicy. Antropologiczne studium tożsamości wsi białoruskiej przełomu XX i XXI wieku. Trouń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Halbwachs, M. (1969) Społeczne ramy pamięci(przeł. Marcin Król). Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Kaniowska K. (2003). Antropologia i problem pamięci. Konteksty. Polska Sztuka Ludowa, 3-4, s. 59-65.

Kaźmierska, K. (1997) Wywiad narracyjny - technika i pojęcia analityczne [w:] Czyżewski M., Piotrowski A., Rokuszewska-Pawełek A., (red.), Biografia a tożsamość narodowa. Łódź: Katedra Socjologii Kultury Uniwersytetu Łódzkiego.

Kaźmierska, K. (1999) Doświadczenie wojenne Polaków a kształtowanie tożsamości etnicznej, Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk.

Kudela-Świątek W. (2013). Odpamiętane. O historii mówionej na przykładzie narracji kazachstańskich Polaków o represjach na tle narodowościowym i religijnym. Kraków:Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas.

Kość K. (2006) Tropami światów „odpamiętanych“ - narracje zesłańcze a prawda historyczna w badaniach etnologicznych. Etnografia Polska, 50(1-2), s.159-176.

Kość K. (2008) Żywi we wspomnieniach. Doświadczenia śmierci w relacjach polskich zesłańców w ZSRR (w latach 1940-1946). Wrocław: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze.

Saryusz-Wolska M. (red.) (2009) Pamięć zbiorowa i kulturowa. Współczesna perspektywa niemiecka. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas.

Saryusz-Wolska M., Traba R.(red.). (2014). Modi memorandi. Leksykon kultury pamięci, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar.

Trzebiński J.(red.). (2002). Narracja jako sposób rozumienia świata, Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.

Ratkowska-Widlarz L. (2011). Narracje (relacje świadków) w warsztacie antropologa kultury. Pamięć i Antropologia. „Wrocławski Rocznik Historii Mówionej”, I, s. 35-56.

Rokuszewska-Pawełek A. (2002). Chaos i przymus. Trajektorie wojenne polaków. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.

Rzepkowska A. (2009).Sybiracy: Wspólnota - Pamięć - Narracja. Studium antropologiczne. Łódź: Polskie Towarzystwo Ludoznawcze.

Rzepkowska A. (2008). Słuchając wspomnień Sybiraków. Antropolog wobec doświadczenia zesłania. Lud, 92, s. 13-26.

Stecenko N.(2007) насильницьке виселення населення західноукраїнських земель у 1940-1905-х роках. ВІСНИК Київського національного університету імені Тараса Шевченка, 91-93/2007. Pozyskano z http://papers.univ.kiev.ua/istorija/articles/The_expulsion_by_force_of_the_population_of_the_Western_Ukrainian_lands_in_1940_th_1950_th_15430.pdf.

Wylęgała A. (2014) Przesiedlenia a pamięć. Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.


Partnerzy platformy czasopism