Mniejsze wśród regionalnych: literatury arańska i asturleońska w kontekście rozwoju języków współurzędowych w Hiszpanii

Alfons Gregori

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/LC.2019.024

Abstrakt


Praca analizuje dwa pochodzące ze współczesnych czasów przykłady literatur tworzonych w językach mniejszościowych, niemających oficjalnego statusu na całym Półwyspie Iberyjskim, a mianowicie literatury arańskiej i asturleońskiej. Przedstawiona w artykule analiza została przeprowadzona na podstawie teorii polisystemu, która pozwoliła na wykazanie niskiego stopnia autonomii obu literatur – z nieidentycznych powodów – wobec mocniejszych systemów współfunkcjonujących na tym samym obszarze. Omawiana przez nas literatura przedstawiona zostanie w świetle polityki językowej stosowanej w Val d’Aran, Asturii i Leónie, przy szczegółowym zarysowaniu kontekstu politycznego i kulturowego tych regionów. Zaprezentowana zostanie również krytyczna panorama sytuacji socjolingwistycznej panującej w tych regionach, która to sytuacja związana jest oczywiście z dynamiką gospodarki oraz wpływów politycznych. W stosunku do instytucji administracyjnych i rynku wydawniczego analizuje się stan organów promujących język i literaturę arańską i asturleońską oraz produkcję książek jako wskaźnika słabości tych systemów literackich. Omawiane są także aspekty tożsamościowe – związane z obrazem tych terytoriów w zbiorowym wyobrażeniu wypływającym z ich usytuowania geograficznego – w zestawieniu z rodzajem literatury pisanej w arańskim i asturleońskim. Z powyższego wynika, że literatura asturleońska i literatura arańska posiadają dzisiaj niski stopień realnej autonomii wobec innych, silniejszych systemów literackich obecnych w ich obszarach autochtonicznych, czyli hiszpańskiego i częściowo galicyjskiego w przypadku literatury asturleońskiej oraz katalońskiego i hiszpańskiego w przypadku literatury arańskiej.


Słowa kluczowe


literatura asturleońska; literatura arańska; polityka językowa; języki w Hiszpanii

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Asociación Cultural Faceira 2012. Xurdir: guía gramatical de leonés. La Bañeza: Asociación Cultural Faceira.

Bèc, Pèire 1986. La langue occitane. Wydanie 5. Paris: PUF.

Biblioteka Sejmowa RP 2017. Konstytucja Hiszpanii z dnia 27 grudnia 1978. Tytuł wstępny. http://libr.sejm.gov.pl/tek01/txt/konst/hiszpania.html [15.09.2017].

Bourdieu, Pierre 2007. Reguły sztuki. Geneza i struktura pola literackiego. Przełożył Andrzej Zawadzki. Kraków: Universitas.

Carrera, Aitor 2008. Entre dues frontères. Estudis de lingüística occitana [między dwoma granicami: badania oksytańskiego językoznawstwa]. Lleida: Pagès.

Carrera, Aitor 2010. Gramatica aranesa [Gramatyka języka arańskiego]. Lleida: Pagès.

Carrera, Aitor 2011. L’occità: gramàtica i diccionari bàsics. Occità referencial i aranès [Język okcytański: gramatyka i słownik podstawowe]. Lleida: Pagès.

Cervantes, Miguel de 2014. Przemyślny szlachcic Don Kichot z Manchy. Przełożył Wojciech Charchalis. Poznań: Rebis.

Deleuze, Gilles, Félix Guattari 1975. Kafka. Pour une littérature mineure. [Paris:] Les Editions de Minut.

Dubois, Jacques 1978. L’institution de la littérature: introduction à une sociologie. Bruxelles: Bernand Natnan i Labor.

Ethnologue 2017. „Asturian”. W: Gary F. Simons, Charles D. Fennig (red.). Ethnologue: Languages of the World. Dallas: SIL International. https://www.ethnologue.com/language/ast [30.08.2017].

Ethnologue 2017a. „Occitan”. W: Gary F. Simons, Charles D. Fennig (red.). Ethnologue: Languages of the World. Dallas: SIL International. Publikacja zamieszczona na stronach: https://www.ethnologue.com/language/oci [30.08.2017].

Even-Zohar, Itamar 1990. „Polisystem Theory”. Poetics Today 11 (1): 9–94.

García Arias, Xosé Lluis 2004. „La llengua asturiana: present i perspectives” [Język asturyjski: stan obecny i perspektywy]. W: Pradilla Cardona 2004. 245–262.

Gargallo Gil, José Enrique 2004. „España plurilingüe: la diversitat lingüística i la diversitats dels lingüistes” [España plurilingüe: różnorodność językowa i różnorodności językoznawców]. W: Pradilla Cardona 2004. 25–51.

Generalitat de Catalunya 2010. Llei 35/2010, d'1 d'octubre, de l'occità, aranès a l'Aran [Ustawa 35/2010, z 1 października, dot. okcytańskiego, arańskiego w Val d’Aran]. DOGC, 29 października. http://dogc.gencat.cat/ca/pdogc_canals_interns/ [01.09.2017].

Generalitat de Catalunya 2015. Informe de política lingüística [raport polityki językowej].

http://llengua.gencat.cat/web/.content/documents/informepl/arxius/IPL-2015.pdf [01.09.2017].

Gobierno de España 2017. Base de datos de libros editados en España. http://www.mcu.es/webISBN/buscarLibros.do [04.09.2017].

Iglesias Santos, Montserrat 1999a. La Teoría de los Polisistemas. Madrid: Arco/Libros.

Iglesias Santos, Montserrat 1999b. „La Teoría de los Polisistemas como desafío a los estudios literarios”. W: Iglesias Santos 1999a. 9–20.

Jaros, Jerzy 1975. Zarys dziejów górnictwa węglowego. Warszawa i Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Kwaterko, Józef 2012. „Literatura mniejsza: koncept, ideologia, możliwość tekstu”. W: Loba et al. 2012. 13–23.

Lambert, José 1999. „Aproximaciones sistémicas y la literatura en las sociedades multilingües”. W: Iglesias Santos 1999a. 53–70.

Levy, Jacob T. 2003. „Language rights, literacy, and the modern state”. W: Will Kymlicka, Alan Patten (red.). Language rights and political theory. Oxford: Oxford University Press. 230–249.

Loba, Mirosław, Barbara Łuczak, Alfons Gregori (red.) 2012a. „Literatury mniejsze” Europy romańskiej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Loba, Mirosław, Barbara Łuczak, Alfons Gregori 2012b. „Wstęp”. W: Loba et al. 2012. Pp. 7–9.

Łotman, Jurij 1977. Semiotyka kultury. Wybór i opracowanie Elżbieta Janus i Maria Renata Mayenowa. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.

Mar-Molinero, Clare 2000. The politics of language in the Spanish-speaking world: from colonisation to globalisation. London–New York: Routledge.

May, Stephen 2001. Language and minority rights: ethnicity, nationalism and the politics of language. Harlow, London: Longman Pearson Education.

Montoya, Jèp de (red.) 1999. Vademecum aranense: antologia de tèxtes en aranés (gascon des nautes sorces dera Garona, sègles XII-XX) [Vademecum aranense: antologia tekstów w języku arańskim (gaskońskim z wysokich źródeł rzeki Garonny, w. XII-XX)]. Val d’Aran: Conselh Generau d’Aran.

Noticias Jurídicas 2017. Ley 1/1998, de 23 de marzo, de uso y promoción del bable/asturiano. http://noticias.juridicas.com/base_datos/CCAA/as-l1-1998.html [25.09.2017].

Parlament de Catalunya 2012. Organic Act 6/2006 of the 19th July, on the Reform of the Statute of Autonomy of Catalonia. https://www.parlament.cat/document/cataleg/150259.pdf [30.08.2017].

Pradilla Cardona, Miquel-Àngel (red.) 2004. Calidoscopi lingüístic: un debat entorn de les llengües de l’Estat [Kalejdoskop językowy: debata wokół języków w państwie hiszpańskim]. Barcelona: Octaedro-EUB.

Ramos Corrada, Miguel 2002a. „Lliteratura asturiana” [Literatura asturyjska]. W: Academia de la Llingua Asturiana. Informe sobre la llingua asturiana [Raport wokół języka asturyjskiego]. Uviéu: Academia de la Llingua Asturiana. 69–76.

Ramos Corrada, Miguel (red.) 2002b. Historia de la lliteratura asturiana [Historia literatury asturyjskiej]. Uviéu: Academia de la Llingua Asturiana.

Sans Socasau, Jusèp Loís 2008. Occitan en Catalonha [Język okcytański w Katalonii]. Lleida: Pagès.

Suïls Subirà, Jordi, Àngel Huguet Canalís i Cecilio Lapresta Roy 2004. „Entre la prosperitat econòmica i el manteniment de la llengua autòctona a la Vall d’Aran” [Między gospodarczym dobrobytem a zachowaniem autochtonicznego języka w Val d’Aran]. W: Pradilla Cardona 2004. Barcelona: Octaedro-EUB. 201–213.

Szul, Roman 2009. Język, naród, państwo: język jako zjawisko polityczne. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Wójtowicz, Katarzyna 2012. „Trudna teraźniejszość literatury okcytańskiej”. W: Loba et al. 2012. 219–226.




Partnerzy platformy czasopism